ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚਲੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ
ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਏਕਤਾ
ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ

ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੱਹਤਵ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਧਰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ (ਧੁਰਾ),ਧਰਮ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਜਾਨਣ ਲਈ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਇਕ ਸ੍ਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਸਥਲਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਲਗਾਅ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਹਿੰਦੂ ,ਮੁਸਲਿਮ,ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾਵ ਹਰ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਹੋਏ ਉਪਦੇਸ਼,ਫਤਵੇ,ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਅਮਲੀ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਿਰਸਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ,ਉਪਦੇਸ਼ ਹੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾਸ੍ਰੋਤ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ
 

20-21 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸਾਕਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁੜ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ
-ਇਕਵਾਕ ਸਿੰਘ ਪੱਟੀ

ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪਾਵਣ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਗੁ.ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਵੇਲੇ ਸੰਨ 1921ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੇ ਉਸ ਕਹਿਰੀ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਕਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹਰ ਸਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਸਬੰਧਿਤ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਣ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵੱਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਗੁਰ ਮਰਿਯਾਦਾ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਵੀ ਸੀ।ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹੰਤ ਨਰੈਣੂ (ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ) ਨੇ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਮਹੰਤ ਸਾਧੂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਨੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੱਸੇ ਰੰਘੜ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਤੋਂ ਵੀ ਬੱਦਤਰ ਹਾਲਾਤ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਬਣਾ ਛੱਡੇ ਸਨ।ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਉੱਥੇ ਕੰਜਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ ਬਲਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ/ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਜ਼ਤ ਵੀ ਮਹਿਫੂਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ।ਜਦ ਸੰਨ 1918ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਸਿੰਧੀ ਅਫ਼ਸਰ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਸਮੇਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਲਈ ਆਇਆ ਤਾਂ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ 13ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੀ ਨਾਲ ਮਹੰਤ ਦੇ ਚੇਲੇ ਨੇ ਘਟੀਆ ਕੁਕਰਮ(ਬਲਾਤਕਾਰ)ਕੀਤਾ।ਇਸੇ ਹੀ ਸਾਲ ਪੂਰਨਾਮਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹਾ ਲਾਇਲਪੁਰ ਦੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ 6ਬੀਬੀਆਂ ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਹਿੱਤ ਪੁਜੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮਹੰਤ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਉਹੀ ਹਸ਼ਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੇਹ ਖਾਧੀ।ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਅਕਸਰ ਹੀ ਇੱਥੇ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਸਨ।ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੱਦ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮਹੰਤ ਦੀਆਂ ਇਹ ਆਪਹੁਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦਭਾਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਅਗੋਂ ਮਹੰਤ ਨੇ ਐਲਾਨੀਆ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਡੀ ਨਿੱਜੀ ਦੁਕਾਨ ਹੈ,ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਭੇਜਿਆ ਕਰੋ।
        ਤਦ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਐਸੇ ਕੁਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਗੁਰ ਮਰਿਯਾਦਾ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਹਿੱਤ 26ਜਨਵਰੀ 1921ਨੂੰ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਇਜਲਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਬਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਰਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਮਿਤੀ 4,5,6ਮਾਰਚ 1921ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਇਕੱਠ ਸਦਣ ਬਾਰੇ ਵੀਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਥਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਬੈਠ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਾਰੇ, ਮਹੰਤ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਬਾਰੇ ਵੀਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਮਹੰਤ ਨੂੰ ਸੁਧਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂ ਜੁ ਇਸਨੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਾਲਣ ਵੇਲੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਮਹੰਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾੲਤਿ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ।
         ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪੰਥਕ ਇਕੱਠ ਦੀ ਸੂਹ ਮਹੰਤ ਨਰੈਣੂ ਨੂੰ ਲੱਗ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਵਿਉਂਤ ਘੜ ਲਈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਉਸ ਭਾਰੀ ਇਕੱਠ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਸੱਭ ਗੁਰਮਤ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਦੂਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੋਲੀ, ਸਿੱਕਾ, ਟਕੂਏ, ਪਿਸਤੌਲਾਂ, ਬੰਦੂਕ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਪੀਪਿਆਂ ਅਤੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦਾ ਜ਼ਖੀਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਉੱਠ ਰਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਾਜ਼ਰ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਖੁਰਾ ਖੋਜ ਉਸ ਦਿਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਤਰਤਾ ਮੌਕੇ ਮਿਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।ਮਹੰਤ ਨਰੈਣੂ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰੇ ਦੀ ਸੂਹ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਜੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 17ਫਰਵਰੀ 1921 ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਟਸ਼ ਮੀਟਿੰਗ ਸੱਦ ਕੇ ਇਹ ਮਤਾ ਪਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ 19ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਭਾਈ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਝੱਬਰ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਚਾਲੇ ਪਾ ਦੇਣਗੇ।ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਮਹੰਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜੋਸ਼ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਮਹੰਤ ਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਦਨੀਤੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚਲੇ ਰੋਹ ਨੂੰ ਭਾਂਬੜ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
           ਮਿਥੀ ਮਿਤੀ ਤੇ ਅਰਦਾਸਾ ਸੋਧ ਕੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਲਾਡਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਗੁਰਧਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ “ਪਹਿਲਾ ਮਰਣੁ ਕਬੂਲਿ ਜੀਵਣ ਕੀ ਛਡਿ ਆਸ॥ਅਤੇ ਤਨੁ ਮਨੁ ਧਨੁ ਸਭੁ ਸਉਪਿ ਗੁਰ ਕਉ ਹੁਕਮਿ ਮੰਨਿਐ ਪਾਈਐ॥ਦੇ ਮਾਹਾਂਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਿਆਂ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਚਾਲੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ।ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਪੰਥਕ ਲੀਡਰਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਮਾਹੌਲ ਨਾ ਵਿਗੜੇ ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਕਹੀ ਕਿ“ਅਸੀਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਰੇ ਹਾਂ,ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਆਪ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਜਿੱਤ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੇ ਪਰ ਹੁਣ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਾਂਗੇ।ਜਾਂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਨਨਕਾਣਾ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਵਾਂਗੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਵਾਂਗੇ।“ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜੱਥਾ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਮਹੰਤ ਨੇ ਬਾਹਰਲੇ ਗੇਟ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸਿੰਘਾਂ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਬੁਛਾੜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਤਾਬਿਆ ਬੈਠੇ ਭਾਈ ਲੱਛਮਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਅਧਮੋਇਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੰਡ ਨਾਲ ਪੁੱਠਾ ਲਮਕਾ ਕੇ ਅੱਗ ਲਗਾ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਪਾਵਣ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਗੋਲੀਆਂ ਲੰਘੀਆਂ।ਇਹ ਸੀ ਜੁਲਮ ਦੀ ਇੰਤਹਾ ਸੀ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਦ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਲਦੀ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਪਾ ਕੇ ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ।ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਬੱਚਾ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅਲਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਜਰਗ (ਲੁਧਿਆਣਾ) ਨਿਵਾਸੀ ਸ਼ਹੀਦ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।
         ਗੁ.ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਸ ਸਾਕੇ ਦੀ ਇਹ ਖਬਰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 23ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰੋਹ ਅੱਗੇ ਝੁਕਦਿਆਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੌਪੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮੌਕੇ ਤੇ ਫਰਾਰ ਹੋਏ ਮਹੰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸਖਤ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਧਾਮਾ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਗੁਰਮਰਿਯਾਦਾ ਬਹਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।
              ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਵੀਚਾਰ ਕਰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਕੁ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੋਲ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਕਿਤੇ ਅੱਜ ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਗੁਰਧਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੁੱਚੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜੀਵਣ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਜ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ? ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਸਵਾਲ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਐਸਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਚੌਧਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹਊਮੈ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪਾਉਣ ਲਈ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ (ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ)ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਤਾਂ-ਪਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਛੱਡਿਐ।ਅੱਜ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਦੁਆਰ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਰਵੀਦਾਸੀਆਂ ਦਾ,ਵਾਲਮੀਕੀਆਂ ਦਾ,ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ,ਛੀਂਬਿਆਂ ਦਾ,ਮਜ੍ਹਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।ਅੱਜ ਬ੍ਰਹਾਮਣਵਾਦੀ ਕਰਮਕਾਂਢ,ਹੋਰ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ,ਮਨਮੱਤ,ਕੱਚ ਘਰੜ ਸਾਖੀਆਂ,ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਪ੍ਰਚਾਰ,ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਹਨ।ਬੇਸ਼ੱਕ ਕੁੱਝ ਕੁ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਬਹੁੱਤ ਸੁਚਾਰੂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ,ਪਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਤਾਂ ਗੋਲਕ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕੇ ਮਹੰਤਾਂ ਕੋਲ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੱਗ ਗਏ ਹਨ।
           ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਮਹੰਤਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਅੱਜ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਈ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਅੱਜ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਮਲੀਆਮੇਟ ਕਰਨ ਤੇ ਤੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਅੱਜ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ,ਬੁਧੀਜੀਵੀਆਂ,ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਕਾਂ,ਸਿੱਖ ਵਿਦਾਵਨਾਂ,ਸਿੱਖ ਕੀਰਤਨੀਆ ਨੂੰ ਪੰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇਕ ਕੇ ਜ਼ਲੀਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਝੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਮਹਾਨ ਸੰਸਥਾ ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਅਜੋਕੇ ਮਹੰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੱਲੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹਸਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਨਕਸਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁਟੱਣ ਲਈ ਵੀ ਅਜੋਕੇ ਮਹੰਤਾਂ ਨੇ ਕਾਹਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੌਮ ਦਾ ਇੱਕ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਕੈਲੰਡਰ ਵੀ ਨਾ ਰੋਹਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਅੱਜ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਸ਼ਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਵਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਵੀਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਚੁਨੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।ਕੋਈ ਵੀ ਦੂਜਾ ਗ੍ਰੰਥ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਪਰ ਸਾਦੇ ਅਵੇਸਲੇਪੁਣੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਨਕਲੀ ਗੁਰੂ ਬਣ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰੇ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਵੀ ਸਾਡੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪੁਜਾਰੀ/ਮਹੰਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੀ ਹੈ।ਅੱਜ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਕੌਮ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਫੈਂਸਲਾ ਲੈਣ ਲੱਗਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਦੋ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਰਿਯਾਦਾ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦਸ਼ਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਿਸੇ ਮਹਾਂਕਾਲ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਹਨ।ਅੱਜ ਕੌਮ ਦੇ ਇਹ ਆਪੂੰ ਬਣੇ ਜਥੇਦਾਰ ਕੌਮ ਉੱਪਰ ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਪਾ:ਛੇਵੀਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਠੋਸਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ ਪਰ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਰਾਗੀ ਜੱਥੇ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੇ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਅੱਜ ਕੌਮੀ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਹੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਪੁਸਤੱਕ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ,ਕੀਰਤੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਟਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਲਕ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਛਪਵਾ ਕੇ ਮਨਮੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਬਾਦਲਕਿਆਂ (ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ.ਸੰਗਤ)ਕਰਕੇ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਅੱਜ ਅਖੌਤੀ ਸਾਧ ਵੀ ਮਹੰਤ ਨਰੈਣੂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਾਂਗ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਿ ਅੱਜ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਜ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸੱਭ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਹੀ ਜਾਗਰੂਕ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਮੰਚ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਲਈ ਯੋਗ ਸਮਾਂ ਵੀ(ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ)ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਆਉ! ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਯੋਗ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਈਏ ਤਾਂ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਦਲਕਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਥ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾ ਕੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਗੁਰ ਮਰਿਯਾਦਾ ਬਹਾਲ ਕੀਏ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵੱਜੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਨਾ ਕਿ ਦੁਕਾਨਦਾਰੀਆਂ ਵੱਜੋਂ।ਉਮੀਦ ਹੈ ਜਾਗਰੂਕ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਲੇਵਾ ਇਸ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਗੇ।ਗੁਰੂ ਭਲੀ ਕਰੇ।
 

ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਅਖੌਤੀ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਾਂ ਨੇ ਖੁੱਦ ਅਣਦੇਖਿਆਂ ਕੀਤਾ

---ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਮਰਾ, ਮੋ:0091 98149 56247

ਸਮੂਹ ਪੰਥ ਦਰਦੀ ਵੀਰੋ ਤੇ ਭੈਣੋ, ਗੁਰੂ ਫਤੇਹਿ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਿਓ,ਆਪ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਅਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਾਲੀ ਲੀਡਰਾਂ,ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੇ ਆਂਮ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਣਦੇਖਿਆਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਘੇਸ਼ਲ ਵੱਟੀ ਰੱਖੀ।(ੳ) ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸ:ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਾਰਜ਼ਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਸਨ,ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕ ਅਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਜ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਆਕਾਲੀ ਧੜ੍ਹੇ ਇਕ ਹੋਵਣ,ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ:ਪ੍ਰਕਾਸ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹਜ਼ਾਂਰਾਂ ਗੁਡਿੰਆਂ ਦੀ ਧਾੜ੍ਹ ਲਿਆਕੇ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਠੁੱਡੇ ਮਾਰੇ ਅਤੇ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢੀਆਂ ਸਨ।(ਕਿਉਂਕੇ ਬਾਦਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਮਾਰਿਆਂ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਆਪਣਿਆਂ ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਬੰਦ ਕਰ ਲਏ ਸਨ)(ਅ) 14ਅਪਰੈਲ 1999 ਤੱਕ ਜੱਥੇਦਾਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ.ਪ੍ਰਕਾਸ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਸ.ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਦੇ ਧੜ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ 30ਦਸੰਬਰ 1998ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਜਿਸ ਦੀ ਅਵੱਗਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ.ਪ੍ਰਕਾਸ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਧੜ੍ਹੇ ਦੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਭਰੀ ਛੁੱਟੀ ਕਰਕੇ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿਤਾ ਸੀ,ਇਥੇ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖ ਕੌਂਮ ਦੇਣ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ।ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮੁਖੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਸੀ,ਇਹ ਉਹ ਹੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮੁਖੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 13ਅਪਰੈਲ 1978ਨੂੰ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅਣਗਿੱਣਤ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਇਕ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਸ.ਪ੍ਰਕਾਸ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਹੀ ਸਨ।(ੲ) ਜੱਥੇਦਾਰ ਸ.ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 20ਜਨਵਰੀ 2000ਨੂੰ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕਲੰਡਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇ ਦੀ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ,ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸ਼ਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ,ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ,ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਭਾਈ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਐਡਵੋਕੇਟ,ਭਾਈ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਡੱਬਵਾਲੀ,ਭਾਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ,ਭਾਈ ਰਘੁਵੀਰ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਛੇਕ ਦਿਤਾ ਸੀ।ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕਿ ਇਹਨਾ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਨਹੀ ਬਖਸਾਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ,ਉਲਟਾ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਜੱਥੇਦਾਰੀ ਤੋਂ 29ਮਾਰਚ 2000ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।(ਸ) ਭਾਈ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੇਦਾਂਤੀ ਨੇ ਸੰਨ 2004ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ 400ਸਾਲਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਆਰ.ਆਰ.ਐਸ.ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਗਰਦਾਨਦਿਆਂ ਇਸ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੂਲੀਅਤ ਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।ਪਰ ਸ.ਪ੍ਰਕਾਸ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਅਤੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਕ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਨੇਤਾ ਪਾਸੋਂ ਇਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਾਈ ਸੀ।(ਹ)ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ 500ਸਾਲਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪੁਰਬ ਮਨਾਉਦਿਆਂ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਤਰਾਰ ਨੇਤਾ ਬੀਬੀ ਸ਼ੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨੇ ਇਸਤਰੀ ਸਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦਿਆਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਚੰਦੂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਮੁਕਤ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।ਉਸ ਵੇਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਕਾਲੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਡਵਾਨੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਪੰਥਕ ਸਟੇਜ਼ ਤੋਂ ਉਹਨਾ ਲੀਡਰਾ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।(ਕ) ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਖੇ ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ 17ਮਈ 2007ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ (ਝੂਠਾ)ਸੌਦਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚਲੇ ਡੇਰੇ ਬੰਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ,ਜਿਸ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਬਾਦਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕੋਈ ਅਮਲ ਨਹੀ ਕੀਤਾ।ਉਲਟਾ 2009ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਨੂੰ ਪਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।ਜਿਹੜ੍ਹੀਆਂ ਸਿੱਖ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਡੇਰੇ ਖਿਲਾਫ ਜੂਝ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਉਹਨਾ ਤੇ ਝੂਠ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਰਜ਼ ਕੀਤੇ ਅਤੇਉਹਨਾ ਨੂੰ ਜੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ।(ਖ) ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਸੰਨ 2000ਵਿੱਚ ਇਕ ਆਦੇਸ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਰਾਂਹੀ ਇਹ ਹਿਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਤਖਤਾਂ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰਾ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ,ਕਾਰਜ਼ ਖੇਤਰ,ਭੱਤੇ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮ ਤਹਿ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।ਸ੍ਰੌਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਰਧਾਨ ਸ.ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜ੍ਹਾ ਨੇ ਇਸ ਆਦੇਸ ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਈ ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਖੰਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗੱਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਟੌਹੜ੍ਹਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਵੀ ਭੋਗ ਪੈ ਗਿਆ।(ਗ)ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਇਕ ਹੁਕਮਨਾਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੇਦਾਂਤੀ,ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸ਼ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਤਿਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ,ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੰਦਗੜ੍ਹ,ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗਰੰਥੀ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਮੋਜੂਦਾ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਹਾਂਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਸਰਬਉਚੱਤਾ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਿਆ ਸੀ।ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੁਕਮਨਾਮੇਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀ ਹੋਏ ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ।(ਘ)ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸੰਨ 2003ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕਲੰਡਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸਲਾਹ ਨਹੀ ਲਈ ਗਈ।ਉਸ ਕਲੰਡਰ ਦਾ ਅਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਨ 2010ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ 1986ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਿਹਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇ ਦੇ ਪੰਜ ਤਖਤਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਂ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਉਸ ਹੁਕਮ ਨਾਮੇ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਅਮਲ ਨਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।(‍ਙ)ਇਕ ਆਦੇਸ਼ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਅਜੀਤ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਮੁਖ ਸੰਪਾਦਕ ਸ.ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ,ਪਰ ਹਮਦਰਦ ਸਾਹਿਬ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੇਸ਼ ਨਹੀ ਹੋਏ।(ਚ)ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ,ਇੰਗਲੈਂਡ,ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਲੰਗਰ ਛੱਕਣ ਤੇ ਪਬੰਧੀ ਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਵੀ ਅਮਲ ਨਹੀ ਹੋਇਆ।ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਸਰਬਉੱਚਤਾ ਤੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪੰਥ ਪਰਵਾਣਤ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਵਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕਰਨਾ।ਇਸ ਗੱਲ ਵਾਸਤੇ ਖੁਦ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਹਨ।ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਟੈਲੀਵਿਯਨ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਹੋ ਰਹੇ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਅੱਖੀ ਡਿੱਠਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਰਣ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ।ਅਰਦਾਸ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਵੇਲ੍ਹੇ ਅਖੌਤੀ ਸੰਗਤ ਇਸ ਤਰਾਂ ਡਿੱਗ ਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਵੱਡੀ ਗੱਡੀ ਦੇ ਟਾਇਰ ਦੀ ਫੂਕ ਨਿੱਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਰਤੀ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਰਾਂਹੀ,ਤੇ ਲੱਚਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਕਿਤਾਂਬਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰੱਖ ਕੇ ਜੋ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ।ਲੱਖਾਂ ਅਖੌਤੀ (ਨਕਲੀ) ਸਿੱਖ ਹਰ ਸਾਲ ਹੇਮਕੁੰਟ ਦੀ ਅਖੌਤੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੀਮਤੀ ਸਮਾਂ ਤੇ ਧਨ ਦੌਲਤ ਬਰਬਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਕੀ ਕਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਖਦੇ ਨਹੀ ਹਨ।ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁਖ ਰਾਗੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਬਾਰੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਗਾਉਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰੇਆਮ ਵਿਕਦੀਆਂ ਕੈਸਟਾਂ ਇਹਨਾ ਜੱਥੇਦਾਰਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਂਉਦੀਆਂ।ਇਹ ਦੇਖ ਸਾਰਾ ਪੰਥ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚੀ ਬੈਠਾ ਹੈ।ਕਿਸੇ ਅਖੌਤੀ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਨਹੀ ਕਰਨਾ ਆਉਦਾ।ਕੀ ਕੋਈ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਮਨਮਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।ਇਸੇ ਤਰਾਂ 11,12ਤੇ 13ਨਵੰਬਰ ਸੰਨ 2006ਵਿੱਚ ਜਿਲਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭਾਈ ਕਾ ਦਿਆਲ ਪੁਰਾ ਵਿੱਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇਕ ਲੱਚਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੱਡ ਆਕਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਰੱਖ ਕੇ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਾਰੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮੋਜ਼ੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਤੋਹੀਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੱਥੇਦਾਰ ਨੇ ਜਾਂ ਸੰਗਤ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਕਰਵਾਈ।ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਇਹਨਾਂ ਅਖੌਤੀ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਮੰਗਦਾ ਹੈ।ਕੀ ਅਖੌਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਾਡੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਖਿਲਵਾੜ੍ਹ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ?ਕੀ ਸਾਰੇ ਪੰਥਿਕ ਮੁੱਖੀਆਂ ਦੀ ਅੱਜ ਜ਼ਮੀਰ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ?ਕੀ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਕੋਈ ਮੋਰਚਾ ਲਾਊਣ ਦੀ ਵੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀ ਰੱਖਦੇ?ਕੀ ਅਸੀਂ ਵੀਹ,ਪੰਜਾਹ ਜਾਂ ਪੰਜ ਸੱਤ ਹਜਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਨਹੀ ਮੰਗ ਸਕਦੇ?ਕੀ ਅੱਜ ਅਸੀ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਜੀਅ ਕਰੇ ਸਾਨੂੰ ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਮਰਜ਼ੀ ਹੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਵੇ?ਮੇਰੀ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਥ ਅੱਗੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜ੍ਹ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਆਓ ਇਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਇਕ ਹੰਭਲਾ ਮਾਰੀਏ ਤੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਮਨਮੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਈੲY------ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ-----

åÅ÷» òÅñ¶, åõå» òÅñ¶-×¹ðöòÕ ÇÃ§Ø è½ñÅ

åÅÜ» òÅñ¶ åõå» òÅÇñÁ» ù ÁÅÖ ðÔ¶ Ôé ÇÕ ÁÃƺ å¹ÔÅù åõå» Óå¶ ÕÅì÷ ÕðòÅÇÂÁÅ þ, å¹Ãƺ ÃÅⶠÃí Çòð¯èÆÁ» ù î¹¾Û Ççú å» ÇÕ À¹Ô ÃÅâÆ ìðÅìðÆ éÅ Õð ÃÕäÍ ÇÂÔ Ô¹Õî ùäÇçÁ» ÔÆ åõå» òÅñ¶, åÅÜ» òÅÇñÁ» çÅ ÁÇÔÃÅé î§éç¶ Ô¯Â¶, å¹ð§å åÅÜ» òÅÇñÁ» çÆ ãÅñ ìä Õñî» ü¾Õ ñËºç¶ Ôé Áå¶ Ô¹ÕîéÅî¶ ð±êÆ åÆð ÁÅêä¶ ÁÅÕÅ çÆ î¹ÖÅñÇëå Õðé òÅÇñÁ» ò¾ñ öè ñËºç¶ ÔéÍ ÁÅêä¶ ðÅÜÃÆ ÇÔ¾å» ÕðÕ¶ Çëð åÅÜ» òÅñ¶, åõå» òÅÇñÁ» ç¶ Ô¹ÕîéÅî¶ ð±êÆ åÆð ù ð¾ìÆ ë¹ðîÅé ç¾Ã Õ¶ ÁÇÜÔÅ Ú¾ÕðÇòÀ± ÇÃðÜç¶ Ôé ÇÜà çÆ ÃîÞ Ôð ÇÂÕ îé¹¾Ö ç¶ ò¾Ã çÆ ×¾ñ éÔƺ þÍ

            Ü篺 寺 åõå» òÅÇñÁ» çÆ Ú¯ä, åÅÜ» òÅÇñÁ» ç¶ Ô¾æ ÇòÚ ÁÅÂÆ þ À¹Ã Ã 寺 ÔÆ ÇÃ¾Ö èðî çÅ Ãí 寺 ò¾è é¹ÕÃÅé Ô¯ä ñ¾Ç×ÁÅ þÍ ÇÜé·» åõå» òÅÇñÁ» 寺 Õ½î ڧ׶ ëËÃÇñÁ» çÆ ÁÅà ð¾ÖçÆ þ À¹Ô åõå» òÅñ¶ Õ½î íñÅÂÆ ç¶ ëËÃÇñÁ» çÆ æ» åÅÜ» òÅÇñÁ» ç¶ ÇÂôÅð¶ çÆ À¹âÆÕ Õðç¶ Ôé, Á§å ÇòÚ ëËÃñÅ À¹Ô Ô¹§çÅ þ ܯ åÅÜ» òÅÇñÁ» ù îé÷±ð Ô¹§çÅ þÍ ÇÜà åð·» ×¹ð± ÃÅÇÔìÅé» é¶ ÇÕÔÅ þ ÇÕ Ü¯ ×» ç¹¾è éÔƺ Çç§çÆ À¹Ô ÇÕö Õ§î çÆ éÔÆºÍ À¹Ã¶ åð·» Ü篺 åõå» òÅñ¶, åÅÜ» òÅÇñÁ» çÆ ÒþÜð ×»Ó éÔƺ ðÇÔ§ç¶ À¹Ôé» çÅ ð¾ÃÅ ñÅÔ Çç¾åÅ Ü»çÅÍ

            åÅÜ» òÅñ¶ Ãê¯ÕÃîËé ç¶ Ã§êÅçÕ Ã: ܯÇקçð ÇÃ§Ø å¯º ìÔ¹å Á½Ö¶ ÃéÍ ÁÕÅñÆ ðòÅÇÂå» ù Çåñ»ÜñÆ ç¶ä ç¶ Ãì§è ÇòÚ Çé¾å êzÕÅÇôå Ô¹§çÆÁ» õìð» 寺 ØìðÅÁ Õ¶ À¹Ôé» åõå» òÅÇñÁ» çÆ ÇâÀ±àÆ ñ×Å Çç¾åÆ ÇÕ Ô¹ä å¹ÔÅâÆ Ç÷§î¶òÅðÆ þ ÇÕ ÇÂà ־ìÆÖÅé ìä¶ Çëðç¶ Ã§êÅçÕ ù ñ¾å Զ᯺ çÆ ¦ØÅ ç¶ò¯ å¹ÔÅâÆÁ» Õ¹ðÃÆÁ» ê¾ÕÆÁ» ÃîÞ¯Í åõå» òÅÇñÁ» é¶ Ô¹Õî Çîñç¶ ÔÆ Õñî» Çå¾ÖÆÁ» Õð ñÂÆÁ»Í åõå» òÅÇñÁ» çÆ Õ¯ÂÆ ê¶ô éÅ Ú¾ñÆÍ ÇÃ¾Ö Ã§×å é¶ åõå» òÅÇñÁ» çÅ ÇÃ¾Ö èðî ÇÖñÅø ëËÃñÅ Õì±ñ éÅ ÕÆåÅÍ åõå» Óå¶ ÕÅì÷ ê¹ÜÅðÆÁ» ù Õ¹Þ éî¯ôÆ ÷ð±ð Ô¯ÂÆ Ô¯ò¶×ÆÍ

            ÃðÃÅ â¶ð¶ ç¶ ÁÅ×±Á» é¶ ÇòèÅé ÃíÅ Ú¯ä» ÇòÚ Õ»×ðà êÅðàÆ çÆ î¾çç ÕÆåÆ å» åÅÜ» òÅÇñÁ» ù îÇÔñà ԯÇÂÁÅ ÇÕ ÇÂÔ å» ÃÅð¶ åÅÜ ñÂÆ ÖåðÅ êËçÅ Õð ðÔ¶ ÔéÍ ÃðÕÅð ìä ÜÅä 寺 ìÅÁç À¹Ôé» åõå» òÅÇñÁ» ù ÇÕÔÅ ÇÕ Õ¯ÂÆ ÁÇÜÔÆ ï¹Õå òð寺 ÇÜà éÅñ ÃðÃÅ â¶ð¶ òÅñ¶ ÃÅⶠåÅÜ ç¶ Çòð¯èÆ Ô¯ä çÆ æ» ðÖòÅñ¶ ìä ÜÅäÍ åõå» òÅÇñÁ» Þ¾à Ô¹ÕîéÅîÅ ÜÅðÆ Õð Çç¾åÅ ÇÕ ÃðÃÅ â¶ð¶ ç¶ ôðèÅñ±Á» éÅñ Çîñòðåé ì§ç Õð ç¶ò¯, ÇÂÔé» ù ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÜÆ çÅ ð±ê éÔƺ ç¶äÅ, ÃîÅÇÜÕ íÅÂÆÚÅðÕ Ã»Þ éÔƺ ð¾ÖäÆ, ê¿ÜÅì ÇòÚ Á¾× çÆÁ» ñêà» êËçÅ Ô¯ÂÆÁ», ê¿ÜÅì Áå¶ Õ½î çÅ é¹ÕÃÅé Ô¯ÇÂÁÅ, Õ¹Þ ÇÃ§Ø ôÔÆç Ô¯ ׶ Áé¶Õ» ÷ÖîÆ Ô¯ ׶, Õ¹Þ Áܶ å¾Õ ܶñ» ÇòÚ ì§ç ÔéÍ ìÇá§â¶ çÆ ñ¯Õ ÃíÅ ÃÆà Ü篺 Çëð åÅÜ ñÂÆ ÖåðÅ ìäé ñ¾×Æ å» åÅÜ» òÅÇñÁ» é¶ ü¾ê ò¾à ñÂÆ åõå» òÅÇñÁ» é¶ Á¾Ö» ì§ç Õð ñÂÆÁ»Í ÁÖÆð À¹Ôé» ÃðÃÅ êz¶îÆÁ» çÆ î¾çç éÅñ ÔÆ ÁÅêäÅ åÅÜ ÃñÅîå Õð ÇñÁÅÍ åõå» òÅÇñÁ» Çëð ì¯ñ¶ ï ÇéÔÅñ ç¶ ÜËÕÅð¶ ×±§ÜŶÍ

            Õ½î éÅñ ÇéíÅÂÆÁ» ì¶òëÅÂÆÁ» åÅÜ» òÅÇñÁ» ù ÃÅÔîä¶ ÇçÃä ñ¾×ÆÁ»Í ÁÅÀ¹ä òÅñÆÁ» ô¯zîäÆ ×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ çÆÁ» Ú¯ä» ÇòÚ Ü篺 åÅÜ ù ÖåðÅ êËçÅ Ô¹§çÅ ÇçÇÃÁÅ å» Þ¾à À¹Ôé» ù Çëð åõå» òÅÇñÁ» çÆ ïÅç ÁÅ ×ÂÆÍ å¹ð§å Ô¹Õî ÜÅðÆ ÕÆå¶ ×¶ Òܯ ÁÃƺ éÅéÕôÅÔÆ Õ˦âð ÇêÛñ¶ ÃÅñ» ÇòÚ ÇðñÆ÷ ÕÆåÅ ÃÆ, å¹ð§å ð¾ç Õð ç¶ò¯Ó ÇÕÀ¹ºÇÕ ÃîÞçÅð Çþֻ ù Ô¹ä ÇÂÔé» åÅÜ» çÆ ÚîÕ ì¹ðÆ ñ¾×ä ñ¾× ×ÂÆ þ ÇÂà ñÂÆ Õ½î çÅ ÇîñׯíÅ íÅÂÆÚÅðŠçå ÃîÅÜ Ü» ÁÇÜÔ¶ ÔÆ ÇÔ§ç±òÅçÆ êzíÅò Ô¶áñ¶ ñ¯Õ ÚÅÔ¹§ç¶ Ãé ÇÕ ÁÃƺ å» å¹ÔÅⶠåÅÜ» çÆ å» ÔÆ ð¾ÇÖÁÅ Õð»×¶ ܶ ÃÅâÅ ÔñòÅ-î§âÅ ÚñçÅ ð¾Öä ñÂÆ ÁÇó¾ÕÅ ìä¶ éÅéÕôÅÔÆ Õ˦âð ù ð¾ç Õð¯×¶Í åÅÜ» òÅÇñÁ» Þ¾à åõå» òÅÇñÁ» ù Ô¹Õî ÜÅðÆ ÕÆå¶ Õ¹Þ Ççé Çþֻ ù í¹ñ¶Ö¶ ÇòÚ ð¾Ö Õ¶ åõå» òÅÇñÁ» é¶ éÅéÕôÅÔÆ Õ˦âð ð¾ç Õð Çç¾åÅÍ åÅÜ» òÅÇñÁ» çÆ ÜË-ÜË ÕÅð Ô¯ÂÆ Áå¶ Õ½îÆ ÁÅ×±Á» 寺 Çë¾à¶ î±§Ô òÆ ÇîñÆ, êð Úñ¯ åÅÜ ÃñÅîå Ô¯ä çÆ À¹îÆç ÜÅ×Æ èðî çÆ ÁÅó Ô¶á ÔÆ ÃÔÆÍ

            ÔÇðÁÅäÅ ç¶ Çþֻ ù Á¾Ö¯º À¹Ôñ¶ ÕðÕ¶ Áå¶ À¹æ¯º ç¶ ÃæÅéÕ ×¹ðç¹ÁÅÇðÁ» çÆÁ» ׯñÕ» Óå¶ ðÅÜéÆåÆ ù î÷ì±å Õðé òÅÇñÁ» é¶ ÃæÅéÕ Çþֻ ù Áä×½ÇñÁÅ ÕÆåÅÍ À¹Ôé» Çþֻ é¶ î§× ÕÆåÆ ÇÕ ÃÅù ÃÅⶠìäç¶ Ô¾Õ ç¶ò¯ éÔƺ å» ÃÅù òÆ ò¾ÖðÆ ÔÇðÁÅäÅ ×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ ìäÅ ñËä ç¶ò¯Í ÔÇðÁÅäòÆ Çþֻ çÆÁ» íÅòéÅò» çÆ Ü篺 Õçð éÅ ÕÆåÆ ×ÂÆ å» À¹Ôé» ÁÅêä¶ å½ð Óå¶ ÔÆ ò¾ÖðÆ ÔÇðÁÅäÅ ×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ çÅ ÁËñÅé Õð Çç¾åÅÍ ÇÂà ØàéÅ éÅñ Çëð åÅÜ» òÅÇñÁ» ù Çëð ÁÅêä¶ åÅÜ Þ¹Õç¶ êzåÆå ԯ¶ À¹Ôé» åõå» òÅÇñÁ» ù ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÅⶠåÅÜ» çÆ ð¾ÇÖÁÅ Õð¯Í åõå» òÅÇñÁ» é¶ ÁÅêä¶ ÁÅÕÅ åÅÜ» òÅÇñÁ» çÆ Çëð êÇÔð¶çÅðÆ ÕÆåÆÍ ÔÇðÁÅäÅ Õî¶àÆ çÆ î§× Õðé òÅÇñÁ» ç¶ î±Ôð¶ í»ÇâÁ» ç¶ ã¶ð ñ×Å Çç¾å¶, ܹ¾åÆÁ» ÃÅø ÕðòÅ ñÂÆÁ», åÅÜ» òÅÇñÁ» ù ÁÅêä¶ åÅÜ Ô¹ä ìÔ¹å î÷ì±å îÇÔñà ԯ¶ À¹Ôé» ÁÅêä¶ åõå» òÅÇñÁ» ù êÅðàÆ ç¶ òðÕð» ù ÃÅìÅô Çç¾åÆÍ ì¯ñ¶ ï ÇéÔÅñ......ÔÅ,ÔÅ,ÔÅ!!! ç¶ ÜËÕÅð¶ ×±§Ü¶Í

            êz¯. çðôé ÇÃ§Ø ðÅ×Æ ÇÜà ìÅð¶ ÇÕÔÅ Ü»çÅ þ ÇÕ À¹Ôé» é¶ ÇÂÕ ÷Åñî âËä ù Öåî Õðé ñÂÆ ÁÇÜÔÅ îÅÔ½ñ ÇÃðÇÜÁÅ ÇÜà ÃçÕÅ ÇÃ¾Ö ÁÅêäÆ ê¹ðÅåé êz§êðÅ ù î¹ó ùðÜÆå Õðé ÇòÚ ÕÅîïÅì Ô¯Â¶Í ÁÇÜÔ¶ ÁÅ×± é¶ ÇÂÕ Ãà¶Ü 寺 ÒìÅìð ù ÜÅìðÓ ÁÅÖä çÆ ÇÔ§îå ÕÆåÆ, Çëð åÅÜ» òÅÇñÁ» é¶ åõå» òÅÇñÁ» ù ÇÕÔÅ ÇÕ åõå» Óå¶ ÇìðÅÜîÅé ÕÆå¶ î¶ð¶ ô¶ð¯, ÃÅⶠåÅÜ» ù Á¾Ü Çëð å¹ÔÅâÆ ÷ð±ðå þÍ åõå» òÅÇñÁ» é¶ ÚÅ𯺠åðø ë§ç¶ ÇòÛÅ Çç¾å¶ Áå¶ ÁÖÆð éçÆ ÇÕéÅð¶ êÅäÆ êÆ ðÔ¶ ÁÅêä¶ ÇôÕÅð ù ضð ÇñÁÅ¶Í êz¯. çðôé ÇÃ§Ø ê¹¾ÇÛÁÅ Òî¶ðÅ ÕñðÓ åõå» òÅÇñÁ» ëö ñ¶ÿ¶ ù ô¶ð òÅñÆ ÃÅÖÆ Ã¹äÅÂÆ ÇÕ ÁÃƺ ܧ×ñÆ ÜÅéòð» ç¶ ðÅܶ Áå¶ å±§ ÃÅⶠêÆä òÅñÅ êÅäÆ Ü±áÅ Õð ÇðÔÅ þÓ ëö ñ¶ÿ¶ é¶ Çëð ÇÕÔÅ ÇÕ ÒéÔƺ îÔÅðÅÜ êÅäÆ Ãׯº å¹ÔÅⶠò¾ñ¯º î¶ð¶ ò¾ñ ÁÅÀ¹ºçÅ ÔË ÇÂà ñÂÆ ÇÂà ÇòÚ î¶ðÅ Õ¯ÂÆ Õñð éÔƺ, êð ÇôÕÅðÆ ù å» ÇôÕÅð çÆ ÔÆ ñ¯ó ÃÆ, êÅäÆ Ü±áÅ Õðé Ü» çÃî ×z§æ çÅ å» ÇÃðø ìÔÅéÅ ÔÆ ÃÆÍ ÇôÕÅð Çëð ÇôÕÅðÆÁ» ù îÅå ç¶ Ç×ÁÅÍ ÇôÕÅðÆÁ» é¶ ÁËñÅé Õð Çç¾åÅ ÇÕ ÇÂÔé» Ü§×ñÆ ÜÅéòð» ç¶ ÁÃƺ ðÅܶ Ô» ÇÂæ¶ ÃÅâÆ Ãñåéå þ, ÁÃƺ ÁËñÅé Õðç¶ Ô» ÇÕ å±§ Ãí ܧ×ñÆ ÜÅéòð» ÇòÚ¯º Ãí 寺 îÅóÅ å¶ ì¹ðÅ þ, êð ÇôÕÅð é¶ Ö¹ç ù ܧ×ñÆ ÜÅéòð» çÅ ÇÔ¾ÃÅ ìä鯺 ìÚÅ ÇñÁÅÍ åõå» òÅÇñÁ» ù Çëð éî¯ôÆ Ô¯ÂÆÍ Ô¹ä åõå» òÅñ¶ Áå¶ åÅÜ» òÅñ¶ ç¯é¯º ÔÆ ÇÂÔ ×¾ñ ÃîÞ ñËä ÇÕ ç¯é» ç¶ Ô¹ÕîéÅÇîÁ» çÆ Ü¯ ç¹ðçôÅ Ô¯ÂÆ þ, ÇÂÔ Õ½î ÇòÚ ÜÅÇ×zåÆ çÆ éòƺ Ãò¶ð þÍ

C@ ÜéòðÆ Üéî Ççé Óå¶ Çòô¶ô

ðÇòçÅà ÜÆ çÆ Ã¯Ú çÅ ÕÆåÅ ÜÅ ÇðÔÅ ìzÅÔîäÆÕðé

×¹ðöòÕ ÇÃ§Ø è½ñÅ

í×å ðÇòçÅà ÜÆ é¶ Üç ìzÅÔîäòÅç çÆ ÁÖ½åÆ éÆÚ ÜÅåÆ ñ¯Õ» ù çìÅÀ¹ä çÆ éÆåÆ ù ò×ÅÇðÁÅ å» Ôî¶ôÅ ò»× ÁÖ½åÆ À¹µÚ ÜÅåÆ ç¶ ñ¯Õ í×å ÜÆ ç¶ ç¹ôîä ìä ׶ Áå¶ ÃÅðÆ À¹îð À¹Ô ðÇòçÅà ÜÆ ù ÃåÅÀ¹ºç¶ ðÔ¶Í ÇÂà Ã ç½ðÅé ÔÆ í×å ÜÆ é¶ Çòð¯èÆÁ» çÆ êzòÅÔ ÕÆå¶ Çìé» À¹Ã í×åÆ îÅð× çÅ À¹êç¶ô ÜÅðÆ ð¾ÇÖÁŠܯ À¹Ôé» ç¶ èÅðÇîÕ ×¹ð± ðÅîÅé§ç é¶ ô¹ð± ÕÆåÅ ÃÆÍ À¹Ôé» ç¶ ÜÆòé çÆ ÇÂÔ Ô¯ð òÆ ò¾âÆ ×¾ñ þ ÇÕ ÇÜà Ã ðÇòçÅà ÜÆ é¶ èÅðÇîÕ À¹êç¶ô ÕÆå¶ À¹Ã Ã Õ¯ÂÆ òÆ ô±çð Áå¶ ÁÖ½åÆ éÆòƺ ÜÅåÆ ç¶ ñ¯Õ» ù ð¾ì çÅ éÅî ñËä çÆ òÆ îéÅÔÆ ÃÆ, ÇÂ毺 å¾Õ ÇÕ Ü¶Õð ÇÕö éÆÚ ÜÅåÆ ç¶ ÇòÁÕåÆ ç¶ Õ§é ÇòÚ ÇÔ§ç± ×§zæ» ç¶ ôìç êË ÜÅä å» ÇÔ§ç± ÇòèÅé Áé¹ÃÅð À¹Ã ÇòÁÕåÆ ç¶ Õ§é» ÇòÚ ÇþÕÅ ×ðî ÕðÕ¶ êÅ ç¶ä å¾Õ çÆ Ã÷Å åÜòÆ÷ ÕÆåÆ Ô¯ÂÆ ÃÆÍ ÇÂà Ã ç½ðÅé ÔÆ í×å ðÇòçÅà ÜÆ é¶ ÇÔ§ç± Ãñåéå òÅñ¶ ÇÂñÅÕ¶ ìéÅðà ÇòÚ À¹Ã Ã¯Ú çÅ ÃÖå Çòð¯è ÕÆåŠܯ îé¹¾ÖåÅ ù çìÅ Õ¶ ð¾Öä çÆ ÔÅîÆ ÃÆÍ í×å ðÇòçÅà ÜÆ ç¶  ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÜÆ ÇòÚñ¶ D@ ôìç» ÇòÚ¯º Á¾è 寺 ò¾è ôìç ìzÅÔîäòÅçÆ ÕðîÕ»â» ç¶ Çòð¯è ÇòÚ ÔéÍ Áëïà þ ÇÕ í×å ðÇòçÅà ÜÆ Ü¯ ÃÅðÆ À¹îð ìzÅÔîäòÅç çÅ Çòð¯è Õðç¶ ðÔ¶ ÁÅÖð À¹Ôé» çÆ Ã¯Ú çÅ ÔÆ ìzÅÔîäÆÕðé Õð Çç¾åÅ Ç×ÁÅ þÍ ÇÔ§ç± îÔ» ÇòçòÅé Õ¹à¾ÇñÁÅ ÇðôÆ À¹ðø î§é± ÇÜÃ é¶ ÇÔ§ç± ÇòèÅé ØÇóÁÅ þ, çÆ éÆåÆ Áé¹ÃÅð ÔçÅÇÂå» Ôé ÇÕ éÆÚ ÜÅåÆ ç¶ ñ¯Õ» ù Ôð ã§× åðÆÕÅ ÁêäÅÁ Õ¶ çìÅ Õ¶ ð¾ÇÖÁÅ ÜÅò¶, ÇÂà ñÂÆ À¹Ã é¶ î§é± ÇÃîzåÆ ×z§æ ÇòÚ ìÔ¹å ÃÅð¶ åÃÆÔ¶ Áå¶ ã§× åðÆÇÕÁ» çÅ òðäé ÕÆåÅ þÍ ÇÂà ×z§æ çÆ éÆåÆ Áé¹ÃÅð ÔÆ Ü篺 Õ¯ÂÆ Ã¯Ú ìzÅÔîäòÅç Óå¶ íÅð± Ô¹§çÆ ÜÅê¶ å» À¹Ã çÅ ìzÅÔîäÆÕðé Õð Çç¾åÅ ÜÅò¶Í ÁÇÜÔÅ ÔÆ í×å ðÇòçÅà ÜÆ çÆ Ã¯Ú Áå¶ Ô¹ä å¾Õ ÇÃ¾Ö èðî éÅñ Ô¯ ÇðÔÅ þÍ ÇÂÔ ×¾ñ òÆ î§éäÆ ê¶×Æ ÇÕ Ü¶Õð í×å ðÇòçÅà ÜÆ çÆ ìÅäÆ ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÇòÚ çðÜ éÅ Ô¹§çÆ å» Ô¹ä å¾Õ À¹Õå åÅÕå» ÁÅêä¶ Çîôé ÇòÚ ÕÅîïÅì Ô¯ ÜÅäÆÁ» ÃéÍ çÃî ×z§æ, ×¹ðÇìñÅà êÅåôÅÔÆ Û¶òƺ, Üéî ÃÅÖÆ íÅÂÆ ìÅñ¶ òÅñÆ, ÇÜé·» ðÅÔƺ ÇÃ¾Ö ÃÅÇÔå ÇòÚ Ø¹ÃêËá ÕðÕ¶ ìzÅÔîäòÅçÆ åÅÕå» é¶ ÇÃ¾Ö èðî ù Çé×ñ ñËäÅ ÚÅÇÔÁÅ À¹Ôé» ÇòÚ ×¹ðí×åîÅñ Áå¶ ÇîÃàð î¾ÕÅñë ÒÒçÅ ÇÃ¾Ö ÇðñÆ÷éÓÓ òÆ ÇÂÕ þÍ ×¹ð í×å îÅñ Áå¶ ÇÃ¾Ö ÇðñÆ÷é ç¶ ÇñÖÅðÆÁ» é¶ ðÇòçÅà ÜÆ ù ÇÂÕ ÇÔ§ç± î±ðåÆ ê¹ÜÅðÆ ìäÅ Õ¶ ÁÇÜÔÅ ê¶ô ÕÆåÅ ÇÕ Ô¹ä ðÇòçÅà ÜÆ ç¶ ìÔ¹å¶ Áé¹ÁÅÂÆ í×å ÜÆ ù ÇÔ§ç± ÔÆ ÃîÞä ñ¾× ׶ Ôé Üç ÇÕ ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÜÆ ÇòÚ çðÜ í×å ðÇòçÅà ÜÆ çÆ ìÅäÆ Ãí ÇÔ§ç± Õðîջ⻠çÅ Çòð¯è ÕðçÆ þÍ ×¹ð í×å îÅñ Áé¹ÃÅð ðÇòçÅà ÜÆ çÆ ÇþÇÖÁŠ寺 À¹ñà ק×Å îÅÂÆ, êÅðÃ, áÅÕð öòÅ, áÅÕð» çÅ éçÆ ÇòÚ åËðéÅ Áå¶ Ã¯é¶ çÅ Üé¶À± ÇçÖÅÀ¹ä çÆÁ» ÕÔÅäÆÁ» Øó Õ¶ í×å ÜÆ ù ÇÔ§ç± çðÃÅÀ¹ä çÆ Õ¯Çôô ÔÆ éÔƺ ÕÆåÆ, Ãׯº ÇÂ毺 å¾Õ ÇñÇÖÁÅ þ ÇÕ ðÇòçÅà ÜÆ Õ¯ÂÆ ÚÇîÁÅð ÜÅåÆ ÇòÚ¯º éÔƺ Ãé Ãׯº À¹Ô å» ÇêÛñ¶ Üéî ç¶ ìzÅÔîä ÔÆ Ãé, À¹Ôé» ù ÚÇîÁÅð» ç¶ Øð Üéî å» ÇÂÕ Ã÷Å òܯº ñËäÅ ÇêÁÅ ÃÆÍ ÇÔ§ç±òÅç ò¾ñ¯º ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ éò¶º ïåé» òܯº ÇÂà Ã í×å ðÇòçÅà ÜÆ çÆÁ» ܯ åÃòÆð» ìäÅÂÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» Ôé À¹Ôé» ÇòÚ í×å ÜÆ ç¶ î¾æ¶ À¹å¶ ÇåñÕ, ñ¾×Å Ô¯ÇÂÁÅ Õ¯ñ Ç´ôé ÜÆ çÆ î±ðåÆ å¯º ÇÂñÅòÅ Ô¾æ À¹å¶ ÒïԱ§Ó ôìç ÇñÇÖÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ Ô¹§çÅ þÍ ÇÂÔé» åÅÕå» ò¾ñ¯º ÕÆå¶ ×¶ Ô¯ð ïåé» ÇòÚ ðÇòçÅà ÜÆ ù í×å çÆ æ» ×¹ð± ôìç éÅñ çì¯èé Õðé, ò¾Öð¶ ðÇòçÅà ÜÆ ç¶ ×¹ðç¹ÁÅð¶ Áå¶ î§çð À¹ÃÅðé¶ Áå¶ ðÇòçÅà ê±ÜÅ ç¶ ò¾Öð¶ ôìç Øó Õ¶ Çç¾å¶ ׶ Ôé ÇÜé·» ù å¶÷Æ éÅñ ÁêäÅÇÂÁÅ òÆ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ

         êz¯. ÇêÁÅðÅ ÇÃ§Ø êçî é¶ îÂÆ AIIC ç¶ ×¹ðîÇå êzÕÅô ÇòÚ ÇñÇÖÁÅ ÃÆ ÇÕ ÇÜà åð·» êËð» Ô¶á ÇñåÅóÆ Çî¾àÆ ÇÃð ù ÁÅÀ¹ºçÆ þ, À¹Ã¶ åð·» êz¯Ôå ìzÅÔîä çÆ êËçÅòÅð ÜÅåêÅåòÅçÆ ÇòÚÅðèÅðÅ ù Õ¹Úñä ñÂÆ ìéÅðà ÇòÚ¯º ç¯ îÔ»ê¹ðô í×å ÕìÆð ÜÆ Áå¶ í×å ðÇòçÅà ÜÆ ñåÅóÆÁ» ×ÂÆÁ» êç çÇñå ôz¶äÆÁ» ÇòÚ¯º êËçŠԯ¶ ܯ ìzÅÔîäòÅçÆ ÇòÚÅðèÅðÅ ù ê±ðÆ åð·» ð¾ç Õðç¶ ÃéÍ Ôð ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ÇÂÔ ÜÅäçÅ þ ÇÕ ÇÃ¾Ö ×¹ð±Á» 寺 Çìé» Ü¯ òÆ í×å» Áå¶ Çþֻ çÆ ìÅäÆ ù ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÇòÚ æ» Çç¾åÆ þ, À¹Ô ÃÅðÆ ðÚé» ×¹ð±Á» çÆ ÇþÇÖÁÅ ç¶ ÁËé Áé¹Õ±ñ þ ܶÕð í×å ðÇòçÅà ÜÆ î±ðåÆ ê±ÜÕ Ü» ìzÅÔîäòÅçÆ ÕðîÕ»âÆ Ô¹§ç¶ å» À¹Ôé» çÆ ðÚé» ù æ» ÇîñäÆ ÔÆ éÔƺ ÃÆÍ ÇÂÔ ×¾ñ òÆ ÃÅð¶ î§éç¶ Ôé ÇÕ ðÇòçÅà ÜÆ ç¶ èÅðÇîÕ ×¹ð± ðÅîÅé§ç ÜÆ ÃéÍ í×å ðÅîÅé§ç ÜÆ ìÅð¶ Çîñ ðÔÆÁ» ÇñÖå» ÇòÚ ÇÂÕ ×¾ñ ûÞÆ þ ÇÕ Õ»ÃÆ ÇòÚ À¹Ôé» é¶ Üé-Ãî±Ô ñÂÆ í×åÆ îÅð× çÅ êzÚÅð ÕÆåÅÍ ÇÂö ÕÅðé ÔÆ À¹Ôé» ù òËðÅ×Æ Ã§êzçÅ Áå¶ í×åÆ ñÇÔð ç¶ î¯ãÆ òܯº ÜÅÇäÁÅ Ü»çÅ þÍ ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÜÆ ÇòÚ À¹Ôé» çÅ ÇÂÕ¯ ÇÂÕ ôìç çðÜ þÍ Õå ÜÅÂÆÁË ð¶ Øð ñÅׯ ð§×¨ (AAIE) ÇÜà ÇòÚ ðÅîÅé§ç ÜÆ ÕÇÔ§ç¶ Ôé ÇÕ ÇÂÕ Ççé î¶ð¶ îé ÇòÚ ê±ÜÅ Õðé çÅ ÇòÚÅð êËçÅ Ô¯ Ç×ÁÅ î˺ òÆ Ú§çé ØÃÅ Õ¶ î§çð ÇòÚ ê±ÜÅ Õðé ñÂÆ å¹ð ÇêÁÅ êð î˺ ÃÇå×¹ð ç¶ ìÇñÔÅð Ü»çÅ Ô» ÇÜÃ é¶ îËù êzí± î§çð çÆ æ» ÇÔðç¶ ÇòÚ ÔÆ òÃçÅ ÇçÖÅ Çç¾åÅÍ ðÅîÅé§ç ÜÆ Á¾×¶ çÃç¶ Ôé ÇÕ î˺ ò¶ç-ê¹ðÅé ÁÅÇçÕ èÅðÇîÕ ê¹ÃåÕ» Ö¯Ü Õ¶ ç¶Ö ñÂÆÁ» Ôé, åÆðæ» î§çð» ÇòÚ òÆ ÜÅä çÆ å» ñ¯ó þ, ܶÕð êzí± Ôð æ» ÇòÁÅêÕ éÅ Ô¯ò¶Í ï í×å ðÇòçÅà ÜÆ ç¶ ÁÇèÁÅåÇîÕ ×¹ð± ܶÕð êzîÅåîÅ ù Ôð æ» òÃçÅ ÃîÞç¶ Ôé å» À¹Ô ðÇòçÅà ÜÆ ù î±ðåÆ ê±ÜÕ ÇÕà åð·» ìäÅ ÃÕç¶ Ôé? Ö¹ç í×å ðÇòçÅà ÜÆ òÆ êzí± ù Ôð æ» òÃçÅ î§éç¶ Ôé, ðÇòçÅà Ãî çñ ÃîÞÅòË Õ¯À±¨3¨ ÇÂ§é¶ Ãê¾ôà çç¶ô ç¶ Ô¹§ÇçÁ» Ô¯ÇÂÁÅ òÆ ñ¯Õ» çÆ îÅéÇÃÕåÅ ÇÔ§ç±òÅçÆ Õðé ñÂÆ ïåéôÆñ åÅÕå» í×å ðÇòçÅà ÜÆ ù ÇÂÕ ÇÔ§ç± í×å Áå¶ ÇêÛñ¶ Üéî çÅ ìzÅÔîä ÃÅìå Õðé ÇòÚ ÕÅîïÅì Ô¯ ðÔÆÁ» ÔéÍ

         ÁÅÃàðÆÁŠׯñÆ Õ»â 寺 ìÅÁç ê¿ÜÅì ç¶ ñ¯Õ» ù íóÕÅÀ¹ä 寺 ìÅÁç ÇÜà åð·» ÇÃ¾Ö Çòð¯èÆ åÅÕå» é¶ ÇÔ§ÃÅ êËçÅ ÕðÕ¶ ðÇòçÅà íÅÂÆÚÅð¶ ù ÇÃ¾Ö èðî éÅñ¯º ò¾Ö Õðé çÆ Õ¯Çôô ÕÆåÆ ×ÂÆ À¹Ã 寺 ÇÂÔé» åÅÕå» ç¶ éÅêÅÕ ÇÂðÅÇçÁ» çÆ åÃòÆð òÆ ÃÅÔîä¶ ÁÅÀ¹ºçÆ þÍ ÇÂà ÇÔ§ç±òÅçÆ åÅÕå» ÁÕÃð ÇÂÔ êzÚÅð ÕðçÆÁ» Ôé ÇÕ ÇÃ¾Ö èðî ܾ໠çÅ èðî þ, ÇÜà ÇòÚ¯º ÕÇæå éÆòÆÁ» ÜÅåÆÁ» òÅñ¶ ñ¯Õ» ù ìÅÔð Õ¾ã Çç¾åÅ Ç×ÁÅ þ, ÜçÇÕ ÁÃñ ÇòÚ ÇÃ¾Ö èðî ÇÕö Çòô¶ô ÜÅåÆ çÆ ÇòðÅÃå éÔƺ Ãׯº ðÇòçÅà íÅÂÆÚÅð¶ ç¶ ñ¯Õ ÇÃ¾Ö èðî ç¶ ò¾è é÷çÆÕ Ôé ÇÕÀ¹ºÇÕ ÇÂÔé» ñ¯Õ» ÇòÚ¯º ÇÃ¾Ö èðî ç¶ ÇÕðå Õð¯ ÇÃè»å ù ê±ðÆ åð·» ÁêäÅÇÂÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ þ, ÜçÇÕ Ü¾à ÜÅåÆ ÇòÚ¯º ìÔ¹å¶ ñ¯Õ ÇÃ¾Ö èðî éÅñ¯º ç±ð Ô¯ ü¾Õ¶ Ôé, íÅò¶º ÇÕ À¹Ô ÁÅêä¶ ÁÅê ù ÇþÖÆ ç¶ çÅÁò¶çÅð òܯº ÔÆ ê¶ô Õðç¶ ÔéÍ ÇÃ¾Ö èðî çÆ ðÇÔå îÇðïÅçÅ ç¶ À¹ñà ÇÂÔé» ñ¯Õ» ÇòÚ ìÔ¹-Ç×äåÆ Á¾Ü éÇôÁ» ÇòÚ ×zÅÃÆ ÜÅ ü¾ÕÆ þ Áå¶ ìÔ¹-Ç×äåÆ é½Ü¹ÁÅé êÆó·Æ նà Õåñ ÕðçÆ þ, Çëð ÇÃ¾Ö èðî À¹å¶ ܾ໠çÅ Ô¾Õ òè¶ð¶ Ô¯ä çÆ ×¾ñ ÇÕò¶º òÆ ÃÔÆ éÔƺ þÍ Ãׯº ÇÃ¾Ö èðî ÇòÚ å» ÇÕö òÆ ÜÅå êÅå ç¶ å½ð Óå¶ Çí§é-íÅò ù æ» ÔÆ éÔƺ þÍ

         ÇòÁÅéÅ ØàéŠ寺 ìÅÁç ÔÆ ÇÜà åð·» ðÇòçÅà ÜÆ çÆ ïÅç ÇòÚ ìä¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔìÅé» ÇòÚ¯º ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ Ãð±ê» ù ÔàÅÀ¹ä çÆ ñÇÔð ÚñÅÂÆ ×ÂÆ ÇÂÔ ñÇÔð òÆ ÇÂà íÅÂÆÚÅð¶ ù å¶ÜÆ éÅñ ÇÔ§ç±òÅç ÇòÚ âì¯ Õ¶ îÅðé ñÂÆ ÕÅÔñ òܯº ÔÆ òðÇåÁÅ Ç×ÁÅ Ûóï§åð ÃÆ, ÜçÇÕ À¹Ã Ã Ö¹ç ÇÔ§ÃÅèÅðÆÁ» Áå¶ Üñö Üñ±Ã Õ¾ãä òÅñ¶ ñ¯Õ» ù ÁÃñ ×¾ñ» ìÅð¶ òÆ ìÔ¹åÅ Ç×ÁÅé éÔƺ ÃÆ ÇÂà Ãì§èÆ  ç¯ Á¾Öƺ ç¶ÖÆÁ» ØàéÅò» çÅ Ç÷Õð ÇÂà Áîñ¶ ù ÃîÞä ñÂÆ ÃÔÅÂÆ Ô¯ò¶×ÅÍ

         Ü篺 ÇòÁÅéÅ Õ»â 寺 ìÅÁç ê¿ÜÅì ÇòÚ ÇÔ§ÃÅ çÅ ç½ð ÷¯ìé Óå¶ ÃÆ å» À¹Ã Ã î˺ ê¾åðÕÅð Ô¯ä ç¶ éÅå¶ ìðéÅñÅ ôÇÔð ÇòÚ ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ ð¯Ã êzçðôé çÆ Õìð¶÷ Õðé Ç×ÁÅÍ ò¾âÆ Ç×äåÆ ÇòÚ ðÇòçÅà íÅÂÆÚÅð¶ ç¶ ñ¯Õ ×ðî éÅÁð¶ îÅð ðÔ¶ Ãé, ÇÜé·» ÇòÚ ìÔ¹ÇåÁ» Õ¯ñ ÔÇæÁÅð òÆ ÃéÍ ÁÃƺ ê¾åðÕÅð» é¶ Üñ±Ã çÆ Á×òÅÂÆ Õð ðÔ¶ ÁÅ×±Á» ù ê¹¾ÇÛÁÅ ÇÕ å¹ÔÅâÅ ÇÂÔ êzçðôé ÇÕÃ ç¶ ÇÖñÅë þ å» À¹Ôé» ÁÅ×±Á» ù òÆ ÇÂà ׾ñ çÅ Ç×ÁÅé éÔƺ ÃÆ ÇÕ ÁÃƺ ÇÕà ÇÖñÅø ÇÂÔ êzçðôé Õð ðÔ¶ Ô»Í ç±ÜÆ ØàéÅ î¶ð¶ Çê¿â è½ñÅ ÇòÚ òÅêðÆ ç¾Ã ÇðÔÅ Ô» ÇÜà ÇòÚ î˺ Ö¹ç ôÅîñ Ã»Í ÁÅÃàðÆÁÅ ÇòÚ ×¯ñÆÁ» çÅ ÇôÕÅð ԯ¶ ìÅìÅ ðÅîÅé§ç çÆ ïÅç ÇòÚ æ»-æ» ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ êÅá» ç¶ í¯× êŶ ×Â¶Í î¶ð¶ Çê¿â ÇòÚ òÆ ÇÂà íÅÂÆÚÅð¶ ç¶ ñ¯Õ» ò¾ñ¯º ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ÇòÚ ÁÖ¿â êÅá êzÕÅô ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÁÅÃàðÆÁÅ Õ»â ÇòÚ íÅò¶º ìÅìÅ ðÅîÅé§ç çÆ î½å Ô¯ÂÆ ÃÆ, êz§å± ÇÂæ¶ ÇÂà ØàéÅ ÇòÚ ÷ÖîÆ Ô¯Â¶ ìÅìÅ êðîÅé§ç çÅ í¯× êÅ Çç¾åÅ Ç×ÁŠܯ ÇÕ Áܶ å¾Õ ÜÆòå ÔéÍ þðÅéÆ çÆ ×¾ñ ÇÂÔ þ ÇÕ Çå§é ý ç¶ ÕðÆì ñ¯Õ» ÇòÚ¯º ÇÕö ù òÆ ÇÂÔ êåÅ éÔƺ ÃÆ ÇÕ ÁÃñ ØàéÅ ÕÆ þ? ÇÕà çÆ î½å Ô¯ÂÆ þ Ü» Õ½ä ÷ÖîÆ Ô¯ÇÂÁÅ þ Ü» Çëð ÇÂà ØàéÅ çÆ ÃÚÅÂÆ ÕÆ þ? íÅò ÇÂÔ ÇÕ ðÇòçÅà íÅÂÆÚÅð¶ ç¶ ñ¯Õ» çÆ íÅòéÅò» ù ÇÃ¾Ö Õ½î ÇòÚ¯º Áñ¾× Õðé ç¶ ïåé Ôð Ã Ú¾ñ ðÔ¶ Ôé å» ÇÕ ÇÂà íÅÂÆÚÅð¶ çÅ Çëð 寺 ìzÅÔîäÆÕðé Õð Çç¾åÅ ÜÅò¶Í ÇÂÔé» îÅó¶ îéñÇìÁ» 寺 ÁÅî ñ¯Õ» ù Ú¶åé ÕðéÅ ÇÃ¾Ö ÁÅ×±Á» å¶ êzÚÅðÕ» ÇÃð ÁÅÀ¹ºçÅ þ Áå¶ ðÇòçÅà íÅÂÆÚÅð¶ ù ÇÂÔ ×¾ñ ìó¶ ÔÆ á§â¶ ÇçîÅ× éÅñ òÆ Ã¯Úä çÆ ñ¯ó þÍ

bVy glq pfsy vwl moVy jf rhy hn pMQ dy hflfq aqy pMjfb dy vI---jiqMdr isMG

iswK pMQ iewk vfrI iPr aDogqI dI lIhy pYNdf jf irhf, jF iPr pfieaf jf irhf, nËr afAuNdf hY. Drm aqy isafsq ƒ myl ky clfAux dy DfrnIaF ny ies Drm ivwc isafsq vI hwdoN bfhrI lY aFdI hY qy isafsq ivwc ies ƒ iewk mohry vjoN vrqxf vI afm gwl bxf idwqI hY. iksy Èihr dy iksy muhwly dI gurduafrf kmytI Auqy kbËy leI vI rfjnIqk pYNqVybfËI huMdI hY qy ijs df ijwQy Ëor cwly, Auh AuQy Drm dy arQ vI mn-mrËI dy kwZI jFdf hY. nqIjy vjoN iswK pMQ, qy iesy bhfny pMjfb vI, iewk hor Brf-mfr jMg vwl vDdf nËr afAuNdf hY.

bhuq sfry muwdy ies vyly ivvfd df ivÈf bxy hoey hn, ijnHF ivwcoN iewk qF nfnkÈfhI kYlMzr df hI hY. sfhmxy af rhIaF ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dIaF coxF ƒ iDafn ivwc rwK ky kmytI dy pRDfn ny afpxy inXukqI-dfiqaF dy ieÈfry Auqy ies kYlMzr ƒ kuJ zyrydfrF dI mrËI muqfbk soD idwqf hY. ijnHF zyrydfrF dI mrËI pugfeI geI hY, AunHF df Pyr vI XkIn nhIN ik bfdl akflI dl df sfQ dyxgy jF vwKrI iKcVI irMnHx qur pYxgy. dUjy pfsy bfdl DVy dy icrF dy joVIdfr, Kfs kr ky nfnkÈfhI kYlMzr bhfny iswKI ƒ sMsfrk qflmyl dy rfh pfAux dy cfhvfn mfzryt soc dIaF JMzf brdfr isMG sBfvF vfly, mn motf kr ky purfxy ax-soDy kYlMzr dy pwK ivwc zt gey hn.

srdfr pRkfÈ isMG bfdl ny rfjnIqk jIvn ivwc bhuq sfry ipafdy vrqy qy iPr pfsy kr ky itkfey hn, pr ÈRomxI kmytI df mOjUdf pRDfn avqfr isMG mwkV AunHF sBnF qoN vwKrf hY. Aus dI ‘mYN` hI Aus ƒ itkx nhIN dyNdI. ijhVf koeI Aus nfloN vwKrI soc pRgt kry, ieh Aus ƒ ieMj pfsy Dwk dyNdf hY, ijvyN Auh cwilaf hoieaf kfrqUs hovy. qfËf imsfl suKdyv isMG BOr dI hY. Auh ÈRomxI kmytI df jnrl skwqr hY. ipCly idnIN Aus ny nfnkÈfhI kYlMzr dy svfl AuWqy mwqByd pRgt kr idwqy, mwkV ny Aus ƒ ÈRomxI kmytI dI bwjt kmytI `coN vI bfhr kr idwqf. hUVH-mwq vI mwkV dI eynI hY ik KMnf cmfrF ipMz dy muËfiraF qoN ËmIn CuzfAux leI ÈRomxI kmytI dI tfsk Ìors Byj ky Aus idn do iswKF ƒ kql krvf idwqf, ijs idn sfry sMsfr dy iswK 1984 ivwc mfry gey iswKF df sog mnf rhy sn. ieMj hI Aus ny keI hor ivvfd vDf ky hflfq eyny ivgfV Cwzy hn ik aMimRqsr qoN afsnsol qwk iswKF df afpo ivwc ByV huMdf nËr afAuNdf hY.

iPr vI sB qoN vwzf mfmlf pRoÌYsr drÈn isMG vwloN dsvyN gurU sfihb bfry khy lÌËF bfry mwqBydF df hY. pRoÌYsr drÈn isMG dy khy hoey ÈbdF nfl sihmq qF asIN vI nhIN, hflFik dsm gRMQ bfry Aus dIaF keI DfrnfvF aqy itpxIaF TIk vI hn. sfzI smJ hY ik dsm gRMQ ivclIaF aÈlIl khfxIaF jF mnGVq kQfvF ƒ gurU goibMd isMG jI dI ikRq nhIN mMinaf jfxf cfhIdf, pr Aus gRMQ ƒ iewk-vwiZEN rwd vI nhIN kIqf jf skdf, ikAuNik iswKF dI ardfs df afgfË vI Ausy ivwcoN imldf hY qy cOpeI, svwXY aqy jfpu sfihb vI. jy pRoÌYsr drÈn isMG dy socx-ZMg nfl sfry df sfrf dsm gRMQ rwd kr idwqf jfvy, iPr iswKF dI ardfs df mUl iks ƒ mMinaf jfvygf? ies kr ky byhqr ieh hovygf ik ies smuwcy gRMQ ƒ AunHF iswKF dy hvfly kr ky ies ivcly TIk pwK mMn ky bfkI lFBy kr idwqy jfx, ijhVy ies Kyqr dy mMny-pRmMny ivdvfn hox, pr jy koeI lwB skx qF.

pRoÌYsr drÈn isMG ny iewk pRsMg dI ivafiKaf krdy smyN tplf KfDf qy kuJ df kuJ kih gey. eydF dy tply keI hornF ƒ vI lwgy hn, ijnHF ny pRsMg nfloN kwt ky gurbfxI jF ieqhfs dI ivafiKaf krn df Xqn kIqf hY. iPr vI ieh gwl bwjr kurihqF dy Kfqy ivwc afAuxI nhIN bxdI, ijs leI iksy ƒ qnÉfhIaf krfr dy ky iswKI ivwcoN Kfrj kr idwqf jfvy, sgoN hr iswK dI ardfs ivwc ‘awKr vfDf-Gftf Buwl-cuwk mfÌ krnf` dy aDfr AuWqy mfmlf inbyV dyxf bxdf sI. ibnF vjHf qUl dy ky hux ieh mfmlf mOjUdf jQydfrF vwloN akfl qÉq sfihb dy iewk sfbkf jQydfr ƒ iswKI `coN Kfrj krn dy moV qwk pucf idwqf igaf hY.

asIN nhIN jfxdy ik afAuNdI 29 jnvrI dI pyÈI mOky pRoÌYsr drÈn isMG bfry kI ÌYslf ilaf jfvygf, pr ieh jfxdy hF ik Aus ƒ iswKI `coN Kfrj kIqy jfx qoN pihlF hI Aus dy iKlfÌ hr hwQ-kMzf vriqaf jfx lwg ipaf hY. ajnfly nyVy iewk ipMz ivwc Aus df kIrqn pRogrfm srkfrI hukm nfl bMd krvf idwqf igaf. ieh hukm Aus pMjfb ivwc idwqf igaf hY, ijwQy iswK jQybMdIaF dI agfAUN DmkI dy bfvjUd nUrmihl vfly bfby afÈUqoÈ df smfgm luiDafxy Èihr ivwc roikaf nhIN sI igaf qy puls dI surwiKaf ivwc siqsMg krfAux dI iËd kfrn hoey tkrfa ivwc iewk ivakqI mfiraf igaf sI. bfbf ipafrf isMG Binafrf vflf hovy jF inrMkfrI hox, AunHF dy iKlfÌ vI akfl qÉq qoN hukmnfmy jfrI kIqy jFdy rhy hn. asIN AunHF hukmnfimaF ƒ TIk Tihrfey ibnF ieh cyqf krvfAuxf cfhuMdy hF ik iewk vfrI AunHF ƒ zrf lYx mgroN AunHF dy smfgm vI hux puls qy srkfr dI srpRsqI hyT hoeI jFdy hn, pr pRoÌYsr drÈn isMG df smfgm rokx leI mYijstrytI hukm jfrI krvfieaf jFdf hY. ieho nhIN, Aus dy smfgm rokx leI huiÈafrpur smyq keI QF akflI vrkrF ƒ lfmbMd kr ky amn-kfƒn dI aijhI siQqI pYdf kIqI jFdI hY ik pRÈfsn Aus smfgm ƒ bMd krvfAux df ÌYslf krn leI mjbUr ho jfvy.

hux ieh gwl pMjfb qoN pwCmI bMgfl qwk phuMc geI hY. afsnsol ivwc pRoÌYsr drÈn isMG df smfgm rokx leI nObq hwQo-pfeI qwk dI vI afeI qy gfqry vflI ikrpfn kwZy jfx qwk dI vI. puls ny vyly isr dÉl nf idwqf huMdf qF kVfh pRÈfd ƒ Bog lfAux vyly Aus ivwc PyrI jfx vflI ikRpfn ny iksy iswK hwQoN iswK df Bog pvf dyxf sI. mwqBydF dy huMidaF vI afm kr ky ieh ikhf jFdf hY ik ivcfrF dI lVfeI lVnI hY, ijsmfnI nhIN, pr ÈRomxI kmytI dy pRDfn avqfr isMG mwkV ny ies hmly ƒ vI rwb dI rËf krfr dy ky jfieË Tihrf idwqf hY. ieh Auho mwkV hY, ijs AuWqy kuJ idn pihlF hirafxy ivwc kuJ iswKF ny KfkI inwkr suwtI qF Auh ies ƒ kfqlfnf hmlf kih ky kfƒnI kfrvfeI qy sÉq sËf dI mMg kr irhf sI. rwb dI rËf ÈRomxI kmytI dy pRDfn dI mrËI muqfbk qF nhIN cwldI. ijhVy lok rwb dy ivÈvfsI hn, Auh qF ruwK df pwqf ihwlxf vI rwb dI rËf hI mMndy hn. jy ies Dfrnf ƒ mMn ky cwlxf hY qF iPr pRoÌYsr drÈn isMG dy mUMhoN inkly, TIk jF glq, Èbd vI rwb dI rËf kfrn hI inkly hoxgy. pRoÌYsr drÈn isMG Auqy hmly ƒ rwb dI rËf kihxf hY qF avqfr isMG mwkV Auqy hmly dI vfrI vI rwb CuwtI nhIN sI igaf hoieaf, hirafxy vflf Auh hmlf vI rwb dI rËf hI sI. afsnsol vflI Gtnf ipwCoN sbk iswKxy cfhIdy sn qy qnfa Gtfieaf jfxf cfhIdf sI, pr avqfr iswG mwkV qy Aus dy joVIdfr ies ƒ hor vDfAux lwgy hoey hn, ijs dy nqIjy vjoN jy kwlH-kloqr ƒ pRoÌYsr drÈn isMG ƒ scmuwc kuJ ho igaf, ieh Aus dI iËMmyvfrI qoN bc nhIN skxgy.

pMjfb df ieqhfs gvfh hY ik eydF dI ibafnbfËI ny iewk vfrI akfl qÉq sfihb dy iewk sfbkf jQydfr igafnI pRqfp isMG df kql krvfieaf sI. sMq hrcMd isMG lONgovfl vI iswKF dy afgU sn qy AunHF ƒ vI ipMz dy gurduafry qoN ilaf ky pMQ df lIzr AunHF ny hI bxfieaf sI, ijnHF ny luiDafxy dy iewk muhwly `coN mwkV ƒ ilaf ky murfqbf bÉiÈaf hY. rfjIv gFDI nfl pMjfb smJOqy Auqy shI pfAux ipCoN sMq lONgovfl ƒ pMQ df gdfr grdfinaf jfx lwgf qy iPr iewk idn sRI gurU gRMQ sfihb dI hËUrI ivwc ardfs krdy vkq Aus ƒ do iswK nOjvfnF ny golIaF mfr ky kql kr idwqf sI. mwkV sfihb Aus kmytI dy pRDfn hn, ijhVI sMq lONgovfl ƒ vI ÈhId mMnI jFdI hY, qy Aus dy kfqlF dy kysF df Krcf vI dyNdI rhI hY. ieh vI Èfied ‘rwb dI rËf` hY.

[[[pr ijhVy ‘rwb` dI rËf aMdr ies vyly avqfr isMG mwkV swqvyN asmfn Auqy iPrdy hn, Auhdy pRCfvyN hyT hor vI keI kuJ huMdf rihMdf hY. bIbI jgIr kOr vI kdy ÈRomxI kmytI dI eydF dI pRDfn bxI sI. jdoN Auh lfhI geI, Aus ƒ afpxy kIqy kMm vI Kud igxfAuxy pey sn qy iksy ny DMnvfd df mqf vI pyÈ nhIN sI kIqf. eydF iewk idn mwkV sfihb nfl vI hoxI hY. eyQy bVy pRDfn afey qy bVy gey, keI qF byyafbrU kr ky vI kUcy `coN kwZy jFdy rhy sn. AunHF sfiraF dy ieiqhfs aqy hÈr qoN vI Auh nhIN iswKxf cfhuMdy qy hflfq ieho ijhy bxf rhy hn, ijnHF Auqy iewk iswK ieiqhfskfr df ieh kQn TIk bYTygf; ‘‘jfq goq isMGn kI dMgf, dMgf hI ien gur `qy mMgf.`` jy scmuwc aijhy hflfq bxdy hn, ieh isrÌ iswK pMQ df mfmlf Èfied nhIN rhygf, qy aijhI nObq af nf jfvy, iehdy leI AunHF iDrF ƒ vI kuJ krnf cfhIdf hY, ijhVIaF ies dI gMBIrqf ƒ qF smJdIaF hn, pr ieh soc ky cuwp bYTIaF hn ik sfzf ies msly nfl koeI vfsqf hI nhIN.

çÃî קzæ ÓÚ¯º êó·¯ Áé±ê Õ½ð çÅ ÇÕ¾ÃÅ Áå¶ Ã¯Ú¯!

ÕÆ ÇÂÔ çÃî êÅåôÅÔ çÆ Ç´å þ?

ê¶ôÕô : ÇÕðêÅñ ÇçØ, ìÇá§âÅÍ

Çê¾Ûñ¶ Õ¹Þ Ã 寺 çÃî קzæ,Çòô¶ô ÕðÕ¶ ÇÂà çÅ ÇåzÁÅ ÚÇðåz íÅ× ÕÅøÆ òÅç-ÇòòÅç çÅ ÇòôÅ ìÇäÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ þÍ Õé¶âÅ ç¶ ÇÂ¾Õ ôÇÔð ð¯ÚËÃàð ç¶ ÇÂ¾Õ ×¹ðç¹ÁÅð¶ ÓÚ ÕÆðåé ÕðÇçÁ» ÁÕÅñ åÖå ç¶ ÃÅìÕÅ Üæ¶çÅð êz¯: çðôé ÇÃ§Ø é¶ ÇÂà íÅ×ÓÚ¯º Õ¹Þ å¹Õ» êó· Õ¶ çÃî קzæ çÅ Ãîðæé Õðé òÅÇñÁ» 鱧 çì¯èé Ô¹§ÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ å¹ÔÅâÅ ÇÂ¾Õ ÃÅìÕÅ Üæ¶çÅð åÖå ôzÆ Õ¶Ã×ó· ÃÅÇÔì Ç×ÁÅéÆ ôÇò§çð ÇÃ§Ø ÕÇÔ ðÔ¶ Ôé ÇÕ ÇÂÔ ×¹ð± ׯÇì§ç ÇÃ§Ø ÜÆ çÆ ðÚéÅ þÍ Ô¹ä å¹Ãƺ ÔÆ ç¾Ã¯ ÇÕ,ÕÆ ÇÂÔ ×¹ð± ÃÅÇÔì çÆ ðÚéÅ Ô¯ ÃÕçÆ þ? ÕÆ À¹Ô Á½ðå ç¶ â¶ð¶ÓÚ ×¶? êz¯:çðôé ÇÃ§Ø çÅ ÕÇÔäÅ þ ÇÕ ÇÂà åð·» çÆ ðÚéÅ ×¹ð± ÃÅÇÔì ç¶ éÅî îó· Õ¶ À¹é·» çÆ êÅòé ÃÖÃÆÁåÓå¶ è¾ìÅ ñÅÀ¹ä ç¶ ìðÅìð þÍ çÃî קzæ ç¶ Ô¾Õ Çò¾Ú ì¯ñä òÅÇñÁ» é¶ êz¯:çðôé ÇÃ§Ø ç¶ ÕÔ¶ ԯ¶ ôìç» é±§ åz¯ó îz¯ó Õ¶ ÕÇÔäÅ ô¹ð± Õð Çç¾åÅ ÇÕ À¹é·» é¶ ×¹ð± ׯÇì§ç ÇÃ§Ø ÜÆ Ãì§èÆ Áêôìç ÕÇÔ Õ¶ ÁêîÅé ÕÆåÅ þÍ À¹é·» ÇÂà çÆ ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔìÓå¶ ÇôÕÅÇÂå Õð Çç¾åÆÍ ê¿Ü ÇÃ§Ø ÃÅÇÔìÅé é¶ Çìé» êz¯:çðôé ÇÃ§Ø é±§ ê¹¾ÇÛÁ» Áå¶ îÅîñ¶ çÆ åÇÔ å¾Õ ÜÅä ç¶,À¹é·» Óå¶ ÇÕö èÅðÇîÕ Ãà¶÷Óå¶ ÕÆðåé,ÕæÅ Áå¶ ì¯ñä Óå¶ êÅì§çÆ ñÅÀ¹ºÇçÁ» À¹é·» 鱧 E ççìð 鱧 ÁÕÅñ åÖå Óå¶ ÔÅÜð Ô¯ Õ¶ Ãê¾ôàÆÕðé ç¶ä çÅ Ô¹Õî ÚÅó· Çç¾åÅÍ Çþֻ çÅ ò¾âÅ ÇÔ¾ÃÅ êz¯:çðôé ÇÃ§Ø ç¶ Ãîðæé Çò¾Ú Öó· ÇðÔÅ þ Ü篺 ÇÕ ç±Ãð¶ êÅö òÆ ÕåÅðì§çÆ ÜÅðÆ þÍ ç¯ò¶º èÇóÁ» ç¶ ìÔ¹å¶ ÇòÁÕåÆÁ» é¶ ÇåzÁÅ ÚÇðåz êÇó·ÁÅ ÔÆ éÔƺ êð À¹Ô Çìé» Ã¯Ú¶ ÃîÞ¶ èó¶ì§çÆ ÓÚ ôÅîñ Ô¯ ðÔ¶ ÔéÍ êÅáÕ» çÆ ÜÅäÕÅðÆ ñÂÆ BA,BB Áå¶ BCò¶º ÚÇðåz ÇÂ¾æ¶ çð÷ ÕðÕ¶ ׯÇì§ç Ãçé Çç¾ñÆ òñ¯º ܯ Áðæ âÅ.ðåé ÇÃ§Ø Ü¾×Æ å¯º ÕðòŶ Ôé,À¹Ô ÇÂ¾æ¶ Ô¹ìÔ± ÇñÖ¶ ÜÅ ðÔ¶ ÔéÍ êÅáÕ Áðæ» Ãî¶å ÇÂà ÚÇðåz 鱧 êó· Õ¶ Ã¯Ú òÆÚÅð Õ¶ ò¶Öä ÇÕ,ÕÆ ÇÂé·» ÚÇðåz»ç¶ ÕðåÅ ×¹ð± ׯÇì§ç ÇÃ§Ø ÜÆ Ô¯ ÃÕç¶ Ôé? ÇÂÔ òÆ Á§çÅ÷Å ñÅÀ¹ ÇÕ ÇÂà ÇòÚñÅ êÅåð ÁÅé§çê¹ð çÅ ðÅÜÅ ÓðÅÇÂÓ Õ½ä Ô¯ ÃÕçÅ þ?  awgy pVHn leI kilk kro

Òì¶×îê¹ðÅ òÃÅÀ¹äÅ Â¶Ó :

 Çîà ê±ÜÅ çÆ ×ËðÃîÅÇÜÕ Ã¯Ú çÅ êz×àÅòÅ--×¹ðöòÕ ÇÃ§Ø è½ñÅ

×¹ð± ÁðÜé êÅåôÅÔ é¶ ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÜÆ ÇòÚ í×å ðÇòçÅà ÜÆ ç¶ D@ ôìç çðÜ ÕÆå¶ Ôé, ÇÂÔé» Ãí ôìç» çŠûÞÅ À¹êç¶ô ×¹ð± ÁÅö Áé¹ÃÅð éÅî ÇÃîðé çÆ ôÕåÆ éÅñ ÜÅå-ÁÇíîÅéÆ ñ¯Õ» çÅ Ô§ÕÅð å¯óéÅ, ڧ׶ ÃîÅÜ çÆ ÇÃðÜäÅ êzÅêåÆ Áå¶ îé¹¾Ö Áå¶ êzîÅåîÅ ÇòÚ Õ¯ÂÆ òÆ ëðÕ éÅ Ô¯ä çŠçç¶ô þÍ í×å ðÇòçÅà ÜÆ çÆ ìÅäÆ ÇòÚ¯º ðÅ× ×ÅÀ¹óÆ çÅ ÇÂÕ ôìç Òì¶×îê¹ðÅ ÃÔð Õ¯ éÅÀ¹¨ òÆ çðÜ þ (ÇÂà ôìç çÆ êz¯. ÃÅÇÔì ÇÃ§Ø òñ¯º ÕÆåÆ ×ÂÆ ÇòÁÅÇÖÁÅ ÇÂö Á§Õ ÇòÚ ×¹ðîÇå ÃîÞ òÅñ¶ ê¿éÅ F Óå¶ êó·¯ ÜÆ) ÇÜà ÇòÚ í×å ÜÆ é¶ ÇÂÕ ÁÇÜÔÆ îÅéÇÃÕ ÁòÃæÅ çÅ ÇÚåðé ÕÆåÅ þ, ܯ êzîÅåîÅ éÅñ ܹó Õ¶ ÔÆ êzÅêå ÕÆåÆ ÜÅ ÃÕçÆ þÍ ÇÂà ÁÅåÇîÕ ÁòÃæÅ ÇòÚ ê¹¾ÜÅ îé¹¾Ö Ü篺 êzîÅåîÅ çÅ í¶ç ÃîÞ Ü»çÅ þ å» ÇÂà ç¹éÆÁ» ç¶ Ãí çö-ÇëÕð Öåî Ô¯ Ü»ç¶ ÔéÍ í×å ðÇòçÅà ÜÆ é¶ ÇÂà ÁòÃæÅ ù Òì¶×îê¹ðÅÓ çÅ éÅî Çç¾åÅ þ ÇÜà ÇòÚ ôÇÔð 寺 íÅò îé¹¾ÖÅ ÃðÆð þÍ À¹Ôé» çÅ ÁÇÜÔ¶ ÔÆ ôìç íÅò çÅ ÇÂÕ ôìç íËðÀ¹ ðÅ× ÇòÚ çðÜ þ (îéÕŠùíÅú Ãí¹ Õ¯ÂÆ Õð˨ ÕðåŠԯ¶ ù ÁéíË ðþ¨2¨) ÇÜà çÅ íÅò þ ÇÕ éÅî ÇÃîðé òÅñÅ îé¹¾Ö ÁÅêä¶ îé Çê¾Û¶ å¹ðé çÆ æ» ÇÃîðé ôÕåÆ ç¹ÁÅðÅ êzîÅåîÅ çÅ ÔÆ ð±ê Ô¯ Ü»çÅ þ, ÁÇÜÔÆ ÁÅåÇîÕ ÁòÃæÅ ÇòÚ ê¹¾Ü¶ îé¹¾Ö ù Õ¯ÂÆ âð íËÁ éÔƺ ðÇÔ§çÅÍ ÇÂà ôìç ç¶ ÁÖÆð ÇòÚ í×å ÜÆ é¶ ÇþÇÖÁÅ Çç¾åÆ þ ÇÕ Ü¯ ñ¯Õ êzí± ÇÃîðé éÅñ ÁÇÜÔÆ ÁòÃæÅ êzÅêå Õð ñËºç¶ Ôé, À¹Ô Ãí þÜä î¶ð¶ ç¯Ãå Çî¾åð ÔéÍ

         í×å ðÇòçÅà ÜÆ ôÖÃÆ ê±ÜÅ çÆ æ» êz¶îÅ í×åÆ ÇòÚ ñÆé ðÇÔ§ç¶ Ãé, ÇÂà ñÂÆ À¹Ôé» ç¶ ÃîÕÅñÆ ôÖÃÆ ê¹ÜÅðÆÁ» éÅñ í×å ÜÆ çÆ Ôî¶ôÅ ÇòÚÅðèÅðÕ Ü§× ÜÅðÆ ðÔÆ éÅî ÇÃîðé çÆ ôÕåÆ çÅ ÔÆ Ç´ÃîÅ ÃÆ ÇÕ ÜÅå-ÁÇíîÅéÆ ê¿âå ܯ À¹Ôé» ñÂÆ ã¶â (éÆÚ) ôìç òðå¶ ÃéÍ ðÇòçÅà ÜÆ ù â§âÅÀ¹å Õðé ñ¾×¶ (ÁÅÚÅð ÃÇÔå Çìêz ÕðÇÔ â§âÀ¹Çå, Çåé åéË ðÇòçÅà çÅÃÅé çÅÃŨ3¨2¨) ÇÂÔ ÔÆ ÕÅðé ÃÆ ÇÕ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ ÇÃè»å Ãðìû޶ îé¹¾ÖÆ íÅÂÆÚÅð¶ ç¶ ÔÅîÆ í×å ðÇòçÅà ÜÆ çÆ ìÅäÆ ù ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÇòÚ æ» Çîñ ×ÂÆÍ

         ÇÜà í×å ðÇòçÅà ÜÆ ù ÃÅðÆ À¹îð ÇìêðòÅç é¶ ÁðÅî éÅñ ÇÜÀ¹ä éÔƺ Çç¾åÅ, Ã ç¶ ×¶ó ÇòÚ À¹Ã ÔÆ í×å ÜÆ çÆ ÇòðÅÃå î§ÇéÁÅ ÜÅä òÅñÅ íÅÂÆÚÅðÅ Çëð 寺 î¹ó ÇìêðòÅç ç¶ ñê¶à¶ ÇòÚ ÁÅ ÇðÔÅ þÍ ðÇòçÅà ÜÆ ç¶ ÁÅö ç¶ Çòð¹¾è ÇÂà íÅÂÆÚÅð¶ ç¶ ÁÅ×± ñ¯Õ ÁÅêä¶ ÔÆ íÅÂÆÚÅð¶ ù î¹ó ìzÅÔîäòÅç ç¶ Ãçð ÇòÚ â¯ìä ñÂÆ ñË å¹ð¶ ÔéÍ ÇÂà Ã ðÇòçÅà ÜÆ çÆ ìÔ¹åÆ ìÅäÆ çÅ ìzÅÔîäÆÕðé Õð Çç¾åÅ Ç×ÁÅ þÍ Õ¹Þ îÔÆé¶ êÇÔñ» ÇòÁÅéÅ Õ»â ù î¹¾çÅ ìäÅ Õ¶ ÇÜà åð·» ðÇòçÅà íÅÂÆÚÅð¶ ù ÇþÖÆ å¯º Áñ¾× Õðé ç¶ ïåé ÕÆå¶ ×¶ Ôé, À¹Ô ÇìêðòÅç çÆ ÁÃñÆ åÃòÆð ÔéÍ ÇÃ¾Ö Çòð¯èÆ åÅÕå» ù ÇÂÔ Ú§×Æ åð·» êåÅ þ ÇÕ Üç å¾Õ ÇÂÔ íÅÂÆÚÅðÅ ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ Òôìç ×¹ð±Ó ÇÃè»å ù î§é¶×Å úéÅ Ãî» À¹Ã çÅ ìzÅÔîäÆÕðé ÕðéÅ Á½ÖÅ þÍ ÁÇÜÔÔ¶ ïåé» ÇòÚ ÇìêðòÅçÆ åÅÕå» éÅîòð ñ¯Õ» ù òðå ðÔÆÁ» ÔéÍ ÇÜà çÆ îÃÅñ Á¾ÜÕñ· ÚðÇÚå ×Æå Òò¾ÖðÅ ê¿æ ÚñÅÀ¹äÅ þÓ å¯º ñÂÆ ÜÅ ÃÕçÆ þÍ Çîà ê±ÜÅ ÇÕô¯ð À¹îð ç¶ é½Ü¹ÁÅé» çÆÁ» íÖçÆÁ» íÅòéÅò» ù íóÕÅÁ Õ¶ ÃàÅð ìäÆ þÍ ÇÂà ×ÅÇÂÕÅ ìÅð¶ ÇÕÔÅ Ü»çÅ þ ÇÕ ÇÂà çÆÁ» ÇÂÕ ÃÅñ ÇòÚ Çå§é ý 寺 ò¾è ÕËÇÃà» Áñ¾×-Áñ¾× ×ÅÇÂÕ» éÅñ ÇðÕÅðâ Ô¯ÂÆÁ» ÔéÍ ÇÂà ׾ñ 寺 ÃÇÔܶ ÔÆ Á§çÅ÷Å ñ×ÅÇÂÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ þ ÇÕ ÇÂà չóÆ ù ÁÅêä¶ ×Æå» ù êðÖä ñÂÆ ÇÕ§éÅ Õ¹ Ãî» ÇîñçÅ Ô¯ò¶×Å? Ü篺 çÆ Ã§×Æå ǧâÃàðÆ é¶ ×Æå» ù òêÅðÕ òÃå± òܯº ò¶ÚäÅ ô¹ð± ÕÆåÅ þ, À¹Ã Ã 寺 ÇÂà ֶåð çÅ í¾áÅ ìËá Ç×ÁÅ þÍ Çîà ê±ÜÅ çÆ ÇÂÔ ÕËÇÃà òÆ ÁÇÜÔÆ Ã¯Ú çÆ À¹êÜ þ, ÇÜà éÅñ Ô¹ä èÅðÇîÕ íÅòéÅò» ù ÔòÅ ç¶ Õ¶ ÇÂÕ íÅÂÆÚÅð¶ çÆ Ã¯Ú ù ÇÜ§ç¶ ñÅÀ¹ä çÅ ïåé ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ ÇÂà ÇÂåðÅ÷ï¯× ×Æå ç¶ ì¯ñ Ôé ÒÒùä ñú î¶ðÆ ×¾ñ íðÅò¯, ×¹ä ×¹ð± ðÇòçÅÃ ç¶ ×Åò¯, éÅ Ô¹ä ÁÅö êÅö ÜÅò¯, ò¾ÖðÅ ê¿æ ÚñÅÀ¹äÅ Â¶Í ÃÅð¶ Õð ñò¯ ¶ÕÅ ì¶×îê¹ðÅ òÃÅÀ¹äÅ þÓÓÍ ÇÂö ×Æå ÇòÚ Á¾×¶ ×ÅÇÂÕ» ÁÅÖçÆ þ ÇÕ Ò¶Õà ն Ôî ìÅÇðÕ ÇÂÕ¯ ÇêåÅ ìäÅÀ¹äÅ þÓ Üç ÇÂÔ ì¯ñ Ú¾ñ ðÔ¶ Ô¹§ç¶ Ôé å» ÇÂö Ã òÆ.âÆ.ú. 寺 ÒÔÇðÓ çÅ ÁÕà À¹íðçÅ þ, ÇÜà ù ðÇòçÅà íÅÂÆÚÅðÅ ÁÅêäÅ ñ¯×¯ ÃîÞçÅ þÍ ×Æå ÇòÚ ðÇòçÅà ÜÆ ç¶ éÅî ÜËÕÅð¶ òÆ Ã¹äÅÂÆ Çç§ç¶ ÔéÍ ÇÂà ×Æå 寺 Ãê¾ôà þ ÇÕ ÇÂà ×Æå çÅ ÖÅà îÕÃç þ Áå¶ ×ÅÇÂÕ» ù ÇÂÔ òÆ ÃîÞ éÔƺ ÇÕ ÁÃñ ÇòÚ ì¶×îê¹ðŠ寺 ÕÆ íÅò þÍ Ü» å» ×ÅÇÂÕÅ ì¶×îê¹ð¶ ù Õ¯ÂÆ Ç¾໠ܻ ÃÆÇî§à çÅ ôÇÔð ÃîÞçÆ þ Áå¶ Ü» Çëð êËö ç¶ ñÅñÚ Ü» ðÇòçÅà íÅÂÆÚÅð¶ ç¶ ç¹ôîä» éÅñ Ã»Þ çÆ ×¾ñ ÃîÞ ê˺çÆ þÍ ÇÂö ×Æå ÇòÚ ×¹ðìÅäÆ ç¶ ôìç ÒÂ¶Õ Çê劶ÕÃ ç¶ Ôî ìÅÇðÕÓ ù òÆ å¯ó îð¯ó Õ¶ ê¶ô ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þ, ܯ ×Æå ç¶ ì¯ñ» ç¶ ÇìñÕ¹ñ Áé¹Õ±ñ ÔÆ éÔƺ Ãׯº Çòð¯èÆ òÆ þÍ ÇÕÀ¹ºÇÕ ÇÂà ×Æå ÇòÚ Â¶Õ¶ çÆ æ» ë¹¾à çÆ ×¾ñ íÅð± þÍ

         Çîà ê±ÜÅ ù ÇÂÔ ×¾ñ òÆ íñÆí»å ÃîÞ ñËäÆ ÚÅÔÆçÆ þ ÇÕ ×ÅÇÂÕÆ ç¶ Ö¶åð ÇòÚ À¹Ô Õ¯ÂÆ ÇÂÕ¾ñÆ ÔÆ ÁÇÜÔÆ ×ÅÇÂÕÅ éÔƺ þ ÇÜÃ é¶ îÕì±ñåÅ ÔÅÃñ ÕÆåÆ þÍ ê¿ÜÅìÆ ×ÅÇÂÕ» ÇòÚ Ã˺Õó¶ ÁÇÜÔÆÁ» îÃÅñ» Ôé ܯ ×ÅÇÂÕ ×Ëð ÃîÅÇÜÕ ×Æå» éÅñ ðÅå¯ ðÅå ÃàÅð ìä¶ Áå¶ ç¯ ÚÅð ÃÅñ» 寺 ìÅÁç À¹Ã ù ÇÕö é¶ ïÅç éÔƺ ÕÆåÅÍ ÇÂÃ ç¶ À¹ñà ÃîÞçÅðÆ Áå¶ ÇîÔéå éÅñ î¹ÕÅî ÔÅÃñ Õðé òÅñ¶ Áîð ÇÃ§Ø Ã½ºÕÆ, ÁÅÃÅ ÇÃ§Ø îÃåÅéÅ, ïîñŠܾà, ùÇð§çð Õ½ð, êzÕÅô Õ½ð çÆ Á¾Ü òÆ ñ¯Õ» ÇòÚ îÕì±ñÆÁå þÍ êËö ç¶ ê¹¾å ×ÅÇÂÕ» ù ñ¯Õ ùÁÅç ñËä 寺 ìÅÁç Õ¶ñ¶ ç¶ ÇÛñÕ¶ ò»×± ù¾à Çç§ç¶ ÔéÍ ìÆìÅ ê±ÜÅ ù ÇÂÔ ×¾ñ ñó ì§é· ñËäÆ ÚÅÔÆçÆ þÍ

ਵਧ ਰਹੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਦੁਰਾਹੇ ਤੇ ਲਿਆ ਖੜਿਆਂ ਕੀਤੈ?-ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ‘ਅਜੀਤ’
ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਵਿਵਾਦ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਜੇ ਇਸ ਚਲ ਰਹੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਘੋਖਿਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਉਪਰੋਂ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰਖ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ,ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਗਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇਸਦੇ ਪਰਦੇ ਪਿਛੇ ਨਾਮ-ਮਾਤ੍ਰ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਾਵਨਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ।ਜੇ ਇਸਦੇ ਪਿਛੇ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਸੁਆਰਥ,ਹਊਮੈ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠਿੱਬੀ ਲਾਉਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹਦ ਤਕ ਰਾਜਨੈਤਿਕ ਸੁਆਰਥ ਵੀ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ-ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ,ਨਾ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿਤਾਂ ਵਿਚ,ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਇਤਨਾ ਤੂਲ ਪਕੜ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ,ਕਿ ਜੇ ਇਸਨੂੰ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸੁਲਝਾਇਆ ਜਾਂ ਠਲ੍ਹਿਆ ਨਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੀਆ-ਸੁੰਨੀ ਜਿਹੀਆਂ ਵੰਡੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ,ਸਗੋਂ ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸਦੀਵੀ ਖ਼ਾਨਾਜੰਗੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰਖ ਦੇਵੇਗਾ,ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਾਤਕ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ। awgy pVHn leI kilk kro

ਅਸਲੀ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਬਨਾਮ ਬਿਪਰਵਾਦੀ ਕੈਲੰਡਰ
- ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸੁਆਲਾਂ ਦਾ ਜੁਆਬ

ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ ਵਿਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਮਹਿਤਾ)ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਫੋਰਮ ਵਲੋਂ ਇਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਛਾਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਬਾਰੇ ਗੁਮਰਾਹਕੁੰਨ ਪਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸੁਆਲ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਨ।ਇਹ ਉਹੀ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਵਲੋਂ 2003 ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਪੰਥਕ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰ ਕੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਪੰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਲਏ ਬਿਨਾ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾ ਕੇ ਜ਼ਬਰੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਹੁਣ ਇਹ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਠੱਪੇ ਵਾਲੇ ਨਕਲੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਖਬਰਾਂ ਲੁਆ ਕੇ ਪੰਥ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਘੱਟਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। awgy pVHn leI kilk kro

After the murder of Nanakshahi calender,

another appeal from RSS

ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਜਾਦ ਹਸਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ ਵਲੋਂ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਦਬਾਅ ਅਧੀਨ,ਆਪਣੇ ਚਹੇਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਧੁੰਮਾ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀਕਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਇਹ ਪੰਥ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਜੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ।ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਵੱਧਦਿਆਂ ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਕਾ ਲੰਗਰ,ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਮੁਸਲਿਮ ਫਕੀਰਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵੀ ਚੁੱਭਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ।ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਟੈਕਸਟ ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹੀ ਆਫਿਸ਼ਲ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਇੱਕ ਜਰੂਰੀ ਬੇਨਤੀ,ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਟੈਕਸਟ ਪੜ੍ਹਣ ਲੱਗਿਆਂ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਉਪਰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਜੀ। awgy pVHn leI kilk kro

ਹਮ ਅਪਰਾਧੀ ਸਦ ਭੂਲਤੇ ਤੁਮ੍‍ ਬਖਸਨਹਾਰੇ - ਹਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਭੰਵਰ

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ,ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਨੀਲਾ ਆਕਾਸ਼,ਠੰਡੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਚੰਦਰਮਾ,ਜਿਉਣ ਲਈ ਗਰਮੀ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ,ਇਹ ਰੁਮਕਦੀ ਹੋਈ ਹਵਾ,ਸਭ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹਨ।ਇਸ ਸਰਸਬਜ਼ ਧਰਤੀ'ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਲਵਲ ਕਲਵਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦਰਿਆ,ਬਰਫ਼ਾਂ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਹੋਏ ਪਹਾੜ,ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਲਗਦੇ ਹਨ।ਪਾਤਾਲਾਂ ਤਕ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਹੈ। awgy pVHn leI kilk kro
 

ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਖਤਰਾ ਹੈ ?
ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਕੀ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ?
ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਗੈਰ ਸਿੱਖਾਂ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਮੱਤਾਂ ਤੋਂ ਏਨਾ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਖਤਰਾ

 ਅਖੌਤੀ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਤੋਂ ਹੈ । ਹਰਲਾਜ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰਪੁਰ

ਅੱਜ ਵੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਹ ਚਰਚਾ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਛਿੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖਤਰਾ ਹੈ,ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਂਦਾ ਹੈ।ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ-ਬਚਾਉਂਦੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਮਰ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦੇ ਘਰ ਘਾਟ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।ਪਰ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਜਿਉਂ ਦੀ ਤਿਉਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੀਡਰ,ਡੇਰੇਦਾਰ,ਅਖੌਤੀ ਸੰਤ,ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ,ਅਖਬਾਰ,ਰਸਾਲੇ ਆਦਿ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਤਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਫਿਰ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ।ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ,ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤਾਂ ਇਉਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗੀ।ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਰਾਧਾ ਸੁਆਮੀਆਂ(ਬਿਆਸ ਵਾਲਿਆਂ)ਤੋਂ ਖਤਰਾ,ਸੱਚੇ ਸੌਦੇ(ਸਿਰਸੇ)ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਖਤਰਾ,ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਖਤਰਾ,ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ(ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ.)ਤੋਂ ਖਤਰਾ,ਉਦਾਸੀਆਂ ਤੋਂ ਖਤਰਾ,ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਤੋਂ ਖਤਰਾ,ਭਨਿਆਰੇ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਖਤਰਾ,ਸੰਧੂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਖਤਰਾ,ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਤੋਂ ਖਤਰਾ,ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਤੋਂ ਖਤਰਾ, ਟੀ.ਵੀ.ਚੈਨਲਾਂ ਤੋਂ ਖਤਰਾ,ਅਖਬਾਰਾਂ ਤੋਂ ਖਤਰਾ,ਰਸਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਖਤਰਾ ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਜ ਦੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਸਨੇ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਹੁਲ ਨਹੀਂ ਲਈ ਉਸ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ।ਸਿੱਖੀ ਕੀ ਹੈ?ਸਿੱਖੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਸੱਚ ਹੈ।ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਸੱਚ ਜਾਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇੱਥੇ ਦੋ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਖਤਰਾ ਹੈ?ਦੂਜਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਕੀ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।ਜੋ ਕਹਾਣੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।ਜੇ ਪਹਿਲੇ ਸਵਾਲ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤੋਂ ਖਤਰਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ।ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਲਫ਼ਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਸਮੂਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਉਪਰ ਨਹੀਂ ਢੁੱਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਵੀਰ ਅਜੋਕੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੇ ਵੀ ਹਨ,ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਵੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਗਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਦਾ ਭਾਵ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਲੋਕਾਂ,ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ,ਨਰਕ ਸੁਰਗ ਦੇ ਡਰਾਵੇ ਤੇ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਭੋਲੀ-ਭਾਲੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਹੈ।ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਦਾ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਵੀ ਸੀ,ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਦੇ ਮੋਢੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਕੂੜ ਦਾ ਡੱਟ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ,ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਵੱਲੋਂ ਦੁਰਕਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਵੱਲੋਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਸੀ।ਅੱਜ ਜੇ ਅਸੀਂ ਜਾਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾੜੀ ਜਿਹੀ ਵੱਟ ਨੂੰ ਵੀ ਢਾਹ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮਰਨ ਮਾਰਨ ਤੇ ਉਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।ਜਿਸ ਦੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਉਸਾਰੇ ਕਿਲੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਢਾਹ ਦੇਵੇ ਫਿਰ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰੇਗਾ?ਉਸਨੇ ਤਾਂ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਹੈ।ਅਜਿਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨਾਂ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ.ਹੈ।ਅੱਜ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ.ਹੀ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਰੋਧੀ ਮੱਤ ਹੈ।ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ.ਦੀਆਂ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਜਾਂ ਏਜੰਟ ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।ਵਿਰੋਧੀ ਮਤ ਨੇ ਤਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ.ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਾਂ,ਪਰ ਅਸੀਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਮੱਤ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਾਂ,ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਮੱਤ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ,ਜੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਮੱਤ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਮੱਤ ਦੇ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ.ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਾਂ।ਉਦਹਾਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਸ ਭਾੜੇ ਲੈ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੰਤਰੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਚੰਗਾ ਮੰਦਾ ਸਮਾਂ ਦੱਸਣ ਤੇ ਚੋਟ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ :-ਲੈ ਭਾੜਿ ਕਰੇ ਵਿਆਹੁ ॥ ਕਢਿ ਕਾਗਲ ਦਸੇ ਰਾਹੁ ॥(ਪੰਨਾ ਨੰ:471) ਅੱਜ ੳਸੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾੜੇ ਲੈ ਕੇ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਤਵੀਤ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਜੰਤਰੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਅਸ਼ੁਭ ਮਹੂਰਤ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ।ਇਸਤਰੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਨੀਚ ਸਮਝਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਵਾਜ ਉੱਚੀ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸੋ ਕਿਉਂ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ ॥(ਪੰਨਾ ਨੰ:473) ਪਰ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਅਖੌਤੀ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੁੜੀਮਾਰ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ।ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੜਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।ਲੜਕੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਵੀ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।ਲੜਕੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਲੜਕੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖੂਬ ਲੁੱਟਦੇ ਹਾਂ,ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਕੀਰਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੰਦੇ,ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਹੁਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ।ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੀਵਤ ਪਿਤਰ ਨ ਮਾਨੈ ਕੋਊ ਮੂਏ ਸਿਰਾਧ ਕਰਾਹੀ ॥(ਪੰਨਾ ਨੰ:332) ਅਤੇ ਦੁਧਿਧਾ ਨਾ ਪੜਉ ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਹੋਰ ਨਾ ਪੂਜਊ ਮੜੇ ਮਸਾਣ ਨਾ ਜਾਈ ॥(ਪੰਨਾ ਨੰ:634) ਪਰ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਸਰਾਧਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੇਆਮ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ,ਗੁਰੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਡਾਂ,ਕਰੀਰਾਂ,ਕਬਰਾਂ, ਮੜੀਆਂ, ਸਮਾਧਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।ਤੀਰਥ ਨਾਇ ਨ ਉਤਰਸ ਮੈਲ ॥(ਪੰਨਾ ਨੰ:890) ਦੇ ਉਲਟ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।ਪੜਿ ਪੜਿ ਗਡੀ ਲਦੀਅਹਿ,ਪੜਿ ਪੜਿ ਭਰਿਅਹਿ ਸਾਥ ॥(ਪੰਨਾ ਨੰ:467) ਦੇ ਉਲਟ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ 51-51 ਜਾਂ 100-100 ਪਾਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।ਭਾੜੇ ਦੇ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਭੇਜਦੇ ਹਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ ਦੇ ਸੰਪਟ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪੁਲੰਦੇ ਅਖੌਤੀ ਦਸ਼ਮ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।ਗੰਗਾ (ਹਰਿਦੁਆਰ) ਦੀ ਨਕਲ ਤੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿਖੇ ਮਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚੁਗ ਕੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।ਸ਼ਰਾਬਾਂ ਪੀਂਦੇ ਹਾਂ,ਕੇਸ ਕਟਵਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਤ,ਗੋਤ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਦੇ ਉਲਟ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਕਰਦੇ ਨਾ ਹੋਈਏ।ਕੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ.ਵਾਲੇ,ਬਿਆਸ ਵਾਲੇ,ਸਿਰਸੇ ਵਾਲੇ,ਨਿਰੰਕਾਰੀਏ,ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ੀਏ,ਭਨਿਆਰੀਏ,ਉਦਾਸੀਏ,ਸੰਧੂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਲੇ,ਨਾਸਤਕ,ਤਰਕਸ਼ੀਲ,ਅਖਬਾਰ,ਰਸਾਲੇ ਜਾਂ ਟੀ.ਵੀ.ਚੈਨਲ ਵਾਲੇ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ?ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜੇ ਸਿਰਸੇ ਵਾਲੇ ਸਾਧ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਮਰਨ ਮਾਰਨ ਤੇ ਉਤਰ ਆਈ,ਦੁਜੇ ਪਾਸੇ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਅਸ਼ਲੀਲ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੌਣ ਕਹੇ ਰਾਣੀਏ ਅੱਗਾ ਢੱਕ।ਅਸਲ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਮੱਤ ਤੇ ਸਿਰਫ ਕਬਜ਼ਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ,ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਮੱਤ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਮੱਤ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਤਨ ਆਰੇ ਨਾਲ ਚਿਰਵਾ ਲਏ,ਅੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਊਂਦੇ ਜੀਅ ਸੜਨਾ ਮਨਜੂਰ ਕਰ ਲਿਆ,ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਲੁਹਾ ਲਈਆਂ,ਬੰਦ ਬੰਦ ਕਟਵਾ ਲਏ,ਚਰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣੇ ਗਏ,ਬੀਬੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰਵਾ ਕੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਹਾਰ ਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਾ ਲਏ, ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਤਸੀਹਾ ਹੈ,ਜਿਹੜਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਜਰਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ,ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਤਸੀਹਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।ਅਜੋਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਈਏ ਜੋ ਮਜਦੂਰੀ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹੀ ਸਿੱਖੀ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ,ਕਿਸੇ ਤਸੀਹੇ ਦੀ ਤਾਂ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ।ਅੱਜ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰਲੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।ਕੋਈ ਬਾਦਲ ਧੜੇ ਦਾ ਸਿੱਖ,ਕੋਈ ਟੌਹੜੇ ਧੜੇ ਦਾ ਸਿੱਖ,ਕੋਈ ਟਕਸਾਲ ਦਾ ਸਿੱਖ,ਕੋਈ ਜਥੇ ਦਾ ਸਿੱਖ,ਕੋਈ ਨਾਨਕਸਰੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਖ, ਕੋਈ ਰਾੜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਡੇਰੇ ਦਾ ਸਿੱਖ,ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਸੰਤ ਦਾ ਸਿੱਖ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਪਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸਿੱਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ।ਅਸੀਂ ਆਪ ਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਣਾ ਨਹੀਂ,ਪਰ ਗੈਰ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਉਤੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਜਰੂਰ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਫਲਾਨੀ ਮੱਤ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਰਹੇ ਹਨ।ਇੱਥੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਮੱਤਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇਦਾਰ ਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਚੁਰਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਾ ਤਾਂ ਆਪ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕੇ ਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਜੋੜ ਸਕੇ ਹਾਂ।ਗੁਰਵਾਕ ਹੈ:-ਘਰਿ ਹੋਦਾ ਪੁਰਖੁ ਨ ਪਛਾਣਿਆ ਅਭਿਮਾਨ ਮੁਠੇ ਅਹੰਕਾਰ॥(ਪੰਨਾ ਨੰ:34)ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਹਾਂ ਜੋ ਸਿੱਖ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦਿਸਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਨੇ ਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ।ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਸਵਾਲ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਿਆਂ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਗੈਰ ਸਿੱਖਾਂ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਮੱਤਾਂ ਤੋਂ ਏਨਾ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ,ਜਿੰਨਾ ਖਤਰਾ ਅਖੌਤੀ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਤੋਂ ਹੈ।ਦੂਜਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਕੀ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?ਸਿੱਖੀ ਸੱਚ ਹੈ।ਕੀ ਸੱਚ ਵੀ ਮਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?ਨਹੀਂ,ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਰੇਗਾ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਬਚਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ,ਸਗੋਂ ਸੱਚ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਵੇਗਾ।ਸਚੁ ਸੇਵੀ ਸਚੁ ਮਨੁ ਵਸੈ ਸਚੁ ਸਚਾ ਹਰਿ ਰਖਵਾਲੇ॥(ਪੰਨਾ ਨੰ:311)ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਝੂਠ ਹਾਂ,ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਹਾਂ।ਸਿੱਖੀ ਸੱਚ ਹੈ,ਸੱਚ ਅਭਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ।ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।ਸੱਚ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਸਲਾਹੁਣ ਯੋਗ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।ਗੁਰਫੁਰਮਾਨ ਹੈ:-ਸਚੈ ਮਾਰਗਿ ਚਲਦਿਆ ਉਸਤਤਿ ਕਰੇ ਜਹਾਨੁ ॥(ਪੰਨਾ ਨੰ:136) ਸਾਡੇ ਸੱਚੇ ਬਣਨ ਨਾਲ ਸੱਚ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,ਸੱਚ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉੱਚੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।ਸਚੁ ਸਚਾ ਜਿਨੀ ਅਰਾਧਿਆ ਸੇ ਜਾਇ ਰਲੇ ਸਚੁ ਨਾਲੇ ॥ ਸਚੁ ਸਚਾ ਜਿਨੀ ਨ ਸੇਵਿਆ ਸੇ ਮਨਮੁਖ ਮੂੜ ਬੇਤਾਲੇ ॥(ਪੰਨਾ ਨੰ:311) ਪਰ ਸਿੱਖੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਬਗੈਰ ਅਸੀਂ ਭਰਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਵਾਂਗੇ ।ਇਸ ਭਰਮ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਝੂਠਿਆਂ ਮਨਮੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੇਤਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਠੇਕਾ ਲੈ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਮਰਵਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਹੋਰ ਲੰਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।ਉਦਹਾਰਣ ਵੱਜੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ,ਪਰ ਅੱਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼੍ਰੋ:ਗੁ:ਪ੍ਰ:ਕਮੇਟੀ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।ਸ੍ਰ:ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੰਥ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਵੋਟਾਂ ਮੰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।ਅਸੀਂ ਪੰਥ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਏਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਨੰ: ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।ਸ੍ਰ:ਬਾਦਲ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ?ਬਾਦਲ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਟੋਕਣ ਤੋਂ ਅਸੱਮਰਥ ਹਾਂ।ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਡੇਰੇਦਾਰ,ਅਖੌਤੀ ਸੰਤ,ਸਾਧ,ਜਥੇਦਾਰ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਅੱਜ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾ ਰਹੇ ਹਨ,ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਅਸੀਂ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਸਾਡੇ ਮੋਢਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਜਦ ਸਾਡੇ ਲੱਤ ਮਾਰਦੇ ਹਨ,ਫਿਰ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲਦੀਆਂ ਹਨ,ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਕਮਜੋਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ,ਉਹ ਸਾਡੀ ਕਮਜੋਰੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ,ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਕਮਜੋਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਇ ਇਸ ਦੇ ਆਦੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ।ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਹਰ ਕੋਈ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਦੇ ਕੇ ਸਾਡੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਰਤ ਕੇ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸੀਂ ਪਿੱਛੋਂ ਪਛਤਾਉਂਦੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਵਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸੀਂ ਪਿਛਲਾ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਇਹੀ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਏਗਾ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜਾ ਉਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।ਇਸਦਾ ਹੱਲ ਕੀ ਹੋਵੇ?ਇਸਦਾ ਹੱਲ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਝੂਠ ਦੀ ਡਾਂਗ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦੇਈਏ ਅਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸੱਚ ਸਾਨੂੰ ਖੱਜਲ ਖੁਆਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਵੇਗਾ।ਅੱਜ ਸੱਚ (ਸਿੱਖੀ) ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਜਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਨੂੰ ਖੁਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸੱਚੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯਤ ਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਹਨ।ਕਦੇ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਆਏ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਸਨ ? ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਸਿੱਖੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਵਾਲੇ ਸਚਿਆਰੇ ਸਿੱਖ ਸਨ।ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਵੇਂ ਜਾਲਮਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਮੁਕਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕਸਮਾਂ ਖਾਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ,ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।ਬਾਬਰ, ਔਰੰਗਜੇਬ, ਪਹਾੜੀ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਮੀਰ ਮੰਨੂੰ ਵਰਗੇ ਜਾਬਰ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਵਾਲ ਵਿੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕੇ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਸੂਬਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਨਣ ਲਈ ਕੋਈ ਅਦਾਲਤ ਜਾਂ ਯੂ.ਐਨ.ਓ.ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਮਜਲੂਮਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਉਤੇ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਲਮਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਉਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਧਾਕ ਜਮੀ ਹੋਈ ਸੀ।ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਾਂ ? ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਆਪ ਸਿੱਖ ਬਣੇ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਬਦੌਲਤ ਅੱਜ ਸਿੱਖੀ ਵੀ ਬਦਨਾਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।ਸੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਇਸ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਜੁਲਮ (ਝੂਠ) ਵਧਿਆ ਹੈ ਪਰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਸੱਚ ਨੇ ਜਾਲਮ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਹੈ।ਇਹ ਸੱਚ ਕਦੇ ਕਬੀਰ,ਕਦੇ ਰਵੀਦਾਸ,ਕਦੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਵਰਗੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਗਲਤ ਫਹਿਮੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹਿਣ ਕਿ ਸੱਚ ਸਿਰਫ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹੀ ਨਾ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਅੰਨਾ ਤੁਰਕੂ ਕਾਣਾ ॥ ਦੁਹਾਂ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਸਿਆਣਾ ॥(ਪੰਨਾ ਨੰ: 875) ਕਹਿ ਕੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਰਮ ਦਾ ਤਾਂ ਖੰਡਨ ਕਰ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ,ਹੁਣ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ,ਜਿਸਦੇ ਉਹ ਵਾਰਿਸ ਹਨ ।ਪਰ ਸੱਚ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ।ਜੇ ਸੱਚ ਹਿੰਦੂ ਨੂੰ ਅੰਨਾ ਅਤੇ ਤੁਰਕੂ ਨੂੰ ਕਾਣਾ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਅਜੋਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ (ਮਾਇਆ ਧਾਰੀ ਅਤਿ ਅੰਨਾ ਬੋਲਾ॥ਸਬਦੁ ਨ ਸੁਣਈ ਬਹੁ ਰੋਲ ਘਚੋਲਾ ॥(ਪੰਨਾ ਨੰ 313) ॥ਅਤਿ ਅੰਨੇ ਬੋਲੇ ਕਹਿ ਕੇ ਲਲਕਾਰਨ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੱਚ ਹੈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸੱਚ (ਸਿੱਖੀ) ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਖ ਤੋਂ ਝੁਠਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ,ਪਰ ਜੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਹੀ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਝੂਠੀ ਡਾਂਗ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਨਗੇ ਤਾਂ ਸੱਚ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਜੋਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲੋਂ ਚਲੀ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚ ਨੂੰ ਰੁਮਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪਾਲਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।ਕੋਈ ਵੀ ਧਰਮ,ਪੰਥ ਜਾਂ ਆਗੂ ਸੱਚ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਨ ਜਾਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿਆਂ ਜਾਂ ਸੱਚ ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਧਰਮ,ਪੰਥ ਜਾਂ ਆਗੂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਭਾਵ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਬਲਕਿ ਸੱਚ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਅਖੀਰ ਇਹੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਖਤਰਾ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ।

 

28 dsµbr leI ivÈyÈ:

iswK ieiqhfs ivwc mfqf gujrI jI

-mnjIq kOr lwKpur

         iksy vI kOm dI cVHdI klf vflI hoNd dI nINd kOm dy ÈhIdF vloN smuwcf afpf arpx kr ky idwqIaF geIaF kurbfnIaF 'qy AusrdI hY aqy iswK Drm ivwc ÈhIdI nUµ mhfn qy bhuq Auwcf ruqbf pRfpq hY. iesy leI jdoN asIN roËfnf sRI gurU gRµQ sfihb dy snmuwK ardfs krdy hF qF ds gurU sfihbfn, ds guruUaF dI joq sfihb sRI gurU gRµQ sfihb qoN bfad AunHF ÈhId isµGF-isµGxIaF df nF vI iDafAuNdy hF, jo iswKI isdk ivwc azol rhy, akih qy asih kÈt shfrdy hoey Drm nf hfry, puwTIaF KwlF luhfeIaF, bµd bµd ktvfey, bwicaF dy toty-toty krvf ky JolIaF ivwc pvfey aqy iPr vI akfl purK dy Bfxy nUµ imwTf kr ky mµnidaF hoieaF guriswKI ivwc pRvfn cVHy, gurbfxI df Purmfn hY-

pIr pYkfmr sflk sfdk shudy aAuru shId]

syK msfiek kfjI mulf dir drvys rsId]

(gurU gRµQ sfihb, pµnf 53)

mrxu muxsf sUiraf hku hY jo hoie mrin prvfxo]

sUry syeI afgY afKIaih drgfh pfvih sfcI mfxo]

(gurU gRµQ sfihb, pµnf 579)

jy suKu dyih q quJih arfDI duiK BI quJY iDafeI]

jy BuK dyih q ieq hI rfjf duK ivic sUK mnfeI]

qn mnu kfit kfit sBu arpI ivic agnI afpu jlfeI

(gurU gRµQ sfihb, 757)

         iswK Drm nUµ Cwz ky bfkI dy sfry DrmF ivwc iksy ny aOrq nUµ nf-mukµml ÈYa, iksy ny aOrq ivwc rUh nhIN huµdI, iksy ny aOrq kudrq dI mËydfr glqI hY, mnU ismRqIaF ivwc qF ies nUµ pfp vwl pRyirq krn vflI ikhf igaf hY. romn kfƒn ivwc ies nUµ byvkUP aqy asµquilq ikhf igaf hY aqy vYÈnv Drm ivwc qF aOrq nUµ burI cIË smJ ky Aus nUµ dKl krn dI hI mnfhI sI aqy iesfeI Drm ivwc awj qwk aOrq pfdrI nhIN bx skI, musilm Drm ivwc aOrq nUµ ajy qwk msijd ivwc nmfË pVHn df hukm nhIN hY.

         pr jykr dUjy pfsy iswK ieiqhfs ivwc gvfhI dyKIey qF aOrq dy nyk guxF nUµ imly siqkfr nUµ dyK ky isr mfx nfl Auwcf ho jFdf hY, Èukrfny ivwc awKIaF ivwcoN afp muhfry hI hµJU ikrdy hn, ik gurU nfnk pfqÈfh, Dµn ho qusIN aqy Dµn hY quhfzI iswKI ijs ny aOrq nUµ ieµny Auwcy drjy dI kih ky mfx idwqf hY ik sµsfr dIaF awKF KolH ky rwK idwqIaF hn. aOrq nUµ burf smJx vfly Auh lok gurU nfnk pfqÈfh dy ies mhfn PlsPy nUµ isr JukfeI gunfhgfrF dI kqfr ivwc KV ky afpxI kIqI Buwl nUµ lY ky muafPI leI arËF krdy hoxgy ik ijs qrHF afp jI ny aOrq ƒ ieh Èbd kih ky siqkfiraf-

Bµiz jµmIaY Bµiz inµmIaY Bµiz mµgxU vIafhU]

Bµzhu hovy dosqI Bµzhu clY rfhu]

Bµzu muaf Bµzu BflIaY Bµiz hovy bµDnu]

so ikAu mµdf afKIaY ijqu jµmih rfjfn]

Bµzhu hI Bµzu AupjY BµzY bfJu nf koie]

nfnk BµzY bfhrf eyko scf soie]

(sRI gurU gRµQ sfihb, pµnf 473)

         cOQy gurU rfmdfs jI df Purmfn hY-

jorf purK siB afip Aupfieanu hir Kyl siB iKlf]

sB qyrI bxq bxfvxI nrk Bl Blf]

(gurU gRµQ sfihb, pµnf 304)

         jykr iswK ieiqhfs dy kurbfnIaF vfly pwK nUµ vfcIey qF ies gwl dI vI gvfhI imldI hY ik ÈhIdI dI pRµprf ivwc aOrq dI bhfdrI BrIaF bhuq kurbfnIaF hn, bhfdrI aqy syvf leI mrdF dy brfbr KVI rhI ieh aOrq syvf leI kdI BYx dy rUp ivwc, kdI nyk jn mfqf KIvI jI, kdI bIbI BfnI jI, kdI mfqf gµgf jI, kdI mfqf gujrI jI dy rUp ivwc jykr ies dy pqI dI Èhfdq hoeI qF vI ieh vfihgurU df Bfxf mµndI hoeI dlyr rhI aqy ihµmq nhIN hfrI, iksy nUµ AulHfmF nhIN idwqf, afpxf Drm nhIN Cwizaf, jykr poqiraF ny jµg dy mYdfn ivwc ÈhfdqF pRfpq kIqIaF qF vI zolI nhIN, sgoN jµg dy mYdfn ivwc mfqf Bfg kOr bx ky ivcrdI rhI.

         iesy hI mflf df moqI mfqf gujrI jI, ijnHF Drm dI rwiKaf leI pihlF afpxf pqI idwqf, Pyr puwqr qy iPr poqry idwqy aqy iPr afp vI akfl purK dy crnF ivwc Bfxf mµndy hoey jf ibrfjy, pr jykr koeI ieh khy, ‘‘ijs qrHF keI lyKk ilKdy hn ik AunHF poqiraF dI Èhfdq nUµ sihx nf kridaF hoieaF Gbrf ky burj qoN Cfl mfr idwqI jF iPr dIvfn tozr mwl jI (ijs ny sUbf srµhd qoN sfihbËfidaF dy sskfr leI mohrF ivCf ky ËmIn KrIdI sI) dI muµdrI ivwc lwgy hoey hIry nUµ cwt ky jfn idwqI qF ieh mfqf vloN afpxy bwicaF nUµ Drm 'qy azol rihx, Drm nf hfrn vflI idwqI isiKaf, iswK Drm, iswK ieiqhfs aqy smyN smyN AunHF iswK bIbIaF vloN Drm leI kurbfnI nUµ ÈwkI dfiery ivwc ilafAux leI sµsfr bhuq vwzf nf bKÈxXog gunfhgfr hovygf.

         syvf, ismrn, inmrqf, blIdfn qy mujsmy gurU goibµd isµG dI mfqf aqy nOvyN pfqÈfh gurU qyg bhfdr sfihb dy mihl mfqf gujrI jI df jnm krqfrpur invfsI BfeI lfl cµd suiBKI jI dy gRih ivKy mfqf ibÈn kOr dI kuwKoN 7 kwqk sµmq 1680 arQfq 7 akqUbr sµn 1623 ivwc krqfrpur (jlMDr Èihr dy nËdIk) ivKy hoieaf, afp jI dy ipqf BfeI lfl cµd jI aµbflf Èihr dy lKnOr ipµz qoN krqfrpur ivKy af ky vsy sn.

         sµmq 1688 aqy 1631 ivwc mihrfj dy pfs lwlf byg nfl nQfxy dI Zfb dI jµg krn qoN bfad jdoN sRI gurU hrgoibµd sfihb jI sµmq 1689 arQfq sµn 1632 ivwc krqfrpur afey qF AunHF dy Coty puwqr qyg bhfdr jI df irÈqf BfeI lfl cµd jI dI spuwqrI gujrI jI nfl pwkf hoieaf, 9 sfl dI Aumr ivwc gujrI jI dI ÈfdI 15 awsU sµmq 1689 idn Èuwkrvfr arQfq 14 sqµbr sµn 1632 nUµ nOvyN gurU qyg bhfdr sfihb jI nfl hoeI. Aus vyly mfqf jI Aumr ivwc gurU sfihb qoN 2 sfl 6 mhIny aqy 6 idn Coty sn, guriblfs pfqÈfhI CyvIN qoN mfqf gujrI jI iewk Drm afqm, aqI suµdr aqy imwT bolVy suBfa dy mflk sn.

         gurU qyg bhfdr jI dy ivafh qoN pOxy ku sfl bfad hI gurU hrgoibµd sfihb jI nUµ 9 hfVH sµmq 1691 arQfq, 7 jUn 1634 ivwc mugl POjF vloN krqfrpur nUµ Gyrf pf lYx kfrn jµg krnI peI qF Aus vyly vI mfqf gujrI ny jo dlyrI rwKI Aus bfry muhsn PfnI df kihxf hY ik ‘Aus jµg ivwc vI mfqf jI gurU qyg bhfdr jI nUµ jµg ivwc jUJdy dyK ky KuÈ huµdy rhy aqy hwlfÈyrI vI idµdy rhy.'

         ies jµg qoN bfad sµn 1634 ivwc hI mfqf gujrI jI afpxy shurf pirvfr ipqf hirgoibµd jI aqy sws mfqf nfnkI jI, pqI gurU qyg bhfdr jI smyq CyvyN gurU ipqf hrgoibµd sfihb jI vloN sµmq 1683 arQfq sµn 1626 ivwc vsfey ngr kIrqpur sfihb ivKy af gey sn.

         3 mfrc 1644 eIsvI nUµ CyvyN gurU hrgoibµd sfihb jI dy kIrqpur ivKy joqI joq smfAux qoN bfad mfqf gujrI jI afpxy pqI gurU qyg bhfdr jI aqy sws mfqf nfnkI jI nfl kIrqpur sfihb qoN vfps gurU qyg bhfdr jI dy nfnky ipµz bkfly ivKy af ky rihx lwg pey, ijwQy gurU sfihb jI dy BOry ivwc 26 sfl, 9 mhIny aqy 13 idn lgfqfr rih ky nfm bfxI nfl gUVHf nfqf joVn sdkf mfqf gujrI jI vI keI keI Gµty gurbfxI pVHdy, ismrn krdy aqy pRym, inmrqf sihq sfD sµgq dI syvf ivwc hr smyN hfËr rihµdy sn.

         gurU qyg bhfdr sfihb 20 mfrc 1665 nUµ gurU nfnk sfihb jI dI gurgwdI dy vfrs bxy qF gurU sfihb jI pirvfr smyq afnSdpur sfihb ivKy cly gey. afnSdpur sfihb qoN afp jI ny 15 mwGr, sµmq 1723 ƒ pirvfr smyq guriswKI dy pRcfr leI jfx df ierfdf kIqf qF Aus smyN vI mfqf gujrI jI ny gurU sfihb df kdm-kdm 'qy sfQ idwqf. guriswKI dy pRcfr qoN vfps prq ky aqy gurU sfihb jI dy afdyÈ anusfr mfqf gujrI dI ptnf sfihb ivKy rhy aqy iesy dOrfn gujrI jI dy Gr lfzly spuwqr goibµd isµG df pRkfÈ 23 poh, sµmq 1723 arQfq 22 dsµbr 1666 ivwc hoieaf ijs dI Kbr gurU qyg bhfdr sfihb jI nUµ pRcfrk dOry 'qy hI gurU Gr dy pRymI iswK BfeI myhr cµd aqy BfeI kilafx cµd jI duafrf imlI.

         jdoN gurU qyg bhfdr sfihb jI afsfm dy dOry qoN sµn 1670 ivwc vfps prqy, Aus smyN afp dy lfzly spuwqr goibµd isµG sfZy iqµn sfl dy ho cuwky sn, gurU qyg bhfdr sfihb jI dI gYr‑hfËrI ivwc mfqf jI afpxy lfzly spuwqr aqy iswK kOm dy agly vfrs goibµd rfey nUµ guriswKI dI amIr ivrfsq dy asUl smJfAuNdy rhy ikAuNik amIr aqy nyk ivrfsq dy gux hI puwqr ƒ spuwqr bxfAux ivwc kfrgr sfbq huµdy hn, gurbfxI df vI Purmfn hY-

bfbfxIaF khfxIaf puq spuq kryin

(gurU gRµQ sfihb, pµnf 951)

         mfqf jI jfxdy sn ik afpxy ivrsy nfloN tuwtIaF kOmF hmyÈf hfr df mUµh dyKdIaF hn, iehI kfrn sI ik gurU qyg bhfdr sfihb dy ÈhIdI dyx jfx vyly 9 sfl dy goibµd rfey ny dlyrI Bry lihËy ivwc ipqf ƒ Drm qoN kurbfn hox leI qor idwqf sI aqy mfqf jI Kud vI ies Èhfdq qoN zoly nhIN. Èhfdq qoN bfad idwlI qoN jdoN gurU sfihb jI df pivwqr sIs BfeI jYqf jI, BfeI nfnUµ jI aqy BfeI awzf jI dI shfieqf nfl afnSdpur sfihb ivKy lY ky afey qF mfqf gujrI jI ny gurU sfihb jI dy sIs awgy isr Jukf ky ikhf, ‘‘quhfzI pRIq inB afeI, aqy iehI bKiÈÈ krnI ik myrI pRIq vI inB jfey.'' jdoN gurU qyg bhfdr sfihb dI Èhfdq qoN bfad 9 sfl dI Aumr ivwc AunHF dy spuwqr goibµd rfey gurgwdI 'qy ibrfjmfn hoey qF Aus smyN vI mfqf jI AunHF leI pRyrnf df sroq bxy aqy afpxy spuwqr goibµd rfey nUµ Ëulm dy iKlfP zty hoey dyK ky pRyrdy rhy aqy KuÈ huµdy rhy.

         jdoN gurU goibµd isµG jI ny 20 dsµbr 1704 ƒ afnSdpur sfihb df iklf Cwizaf qF Aus smyyN srsf (jo ropV qoN 10-11 mIl dI dUrI 'qy hY) dy iknfry muglF nfl bhuq iBank jµg hoeI ijs ivwc bhuq sfry isµG ÈhIdIaF pf gey, ieQoN gurU sfihb jI, mfqf gujrI jI aqy Coty sfihbËfidaF nfloN ivCV gey sn, ijwQoN afp jI df nOkr gµgU mfqf jI aqy Coty sfihbËfidaF ƒ afpxy ipµz KyVI lY igaf sI jo srihµd qoN 11-12 mIl Auwqr pUrb vwl hY. mfqf jI ny ikhf ik mohrf curfAux dI kI loV sI qUµ mµg lYNdf asIN ikhVf nFh krn lwgy sI, pr ies cqur nfloN cor ny Aultf afpxy inrdoÈ hox df rOlf pf idwqf. byÈrmI ivwc af ky ies ny eIrKf aqy lflcvws ho ky mugl hkUmq koloN coKf ienfm pRfpq krn leI ies gµgU ny Coty sfihbËfidaF aqy mfqf gujrI jI nUµ 21 dsµbr 1704 nUµ sUbf srihµd kol igRPqfr krvf idwqf, igRPqfr kr ky kihr BrI TSZ ivwc mfqf jI aqy sfihbËfidaF nUµ TSZy burj ivwc BuwiKaF-ipafisaF rwiKaf igaf, AuQy afpxI jfn 'qy Kyz ky mfqf jI aqy Coty-Coty mfsUmF nUµ duwD ipafAux dI syvf bfbf moqI mihrf jI krdy rhy. mfqf jI hr smyN bwicaF nUµ Drm nf hfrnf, Drm 'qy azol rihxf, iksy awgy sIs nhIN JukfAuxf aqy gurmiq qoN ibnF iksy vI gwl nUµ nhIN mµnxf.

         ieh dfdI mF duafrf idwqI hoeI isiKaf df hI kmfl sI ik Coty-Coty mfsUm lfl byKOP kichrI ivwc KVy sUbf srhµd nUµ llkfr ky kihµdy hn ik asIN gurU goibµd isµG dy puwqr hF aqy qyg bhfdr jI dy poqry hF Drm hI sfzf eImfn hY, Drm hI sfzI jfn hY aqy Drm hI sfzy pRfx hn, asIN iksy kImq 'qy Drm nhIN Cwzxf pµQ pRkfÈ dy ÈbdF anusfr ‘hmry bµs rIq iem afeI, sIs dyq pr Drm n jfeI' gurU dy lfl sUby duafrf idwqy sB lflcF nUµ TukrfAuNdy hoey swc dI Kfqr kurbfn hox leI id®V sn ijs df vrxn awlf Xfr KF jogI afpxI pusqk ‘ÈhIdfn-ie-vPf' ivwc ies qrHF krdy hn-

swc imtfAugy qo imtogy jhfn sy,

zrqf nhIN akfl ÈihnÈfh kI Èfn sy.

AupdyÈ-ie-amn sux lO Ërf idl ky kfn sy,

hm kih rhy hY qum ko Kudf kI Ëubfn sy.

         27 dsµbr 1704 nUµ jdoN sUbf srhµd dy hukmF 'qy jlfd ÈfÈl byg qy bfÈl byg duafrf klgIDr dy Èyr nINhF ivwc icxy jf rhy sn qF Aus vyly sfihbËfdy jo kih rhy sn, awlf Xfr KF jogI ies qrHF ibafn krdy hn-

sd sfl aOr jI kr BI mrnf ËrUr Qf,

sr kOm sy bcfnf Xy gYrq sy dUr Qf]

         jd dIvfr CfqI qwk afeI qF mfsUm qy koml ijhy lfl byhoÈ ho gey qF jwlfd ÈfÈl byg qy bfÈl byg ny mfsUm i˵df dy sIs DV nfloN alwg kr ky ÈhId kr idwqy. mfqf gujrI jI TSZy burj ivwc hI poiqaF dI Èhfd dI Kbr sux ky srIr Cwz gey sn. mfqf jI qy dovF lflF df sskfr krn leI ËmIn df tukVf gurU Gr dy ainSn syvk dIvfn tozr mwl jI ny nvfb vËIr KF koloN sony dIaF KVIaF mohrF ivCf ky pRfpq kIqf ijwQy 28 dsµbr 1704 nUµ dovF lflF aqy mfqf jI df sskfr kIqf, Aus jgHf 'qy hux gurduafrf joqI srUp sfihb suÈoiBq hY.

         mfqf gujrI jI ny qF Drm nfl pRIq inBfAux dy aYsy pUrny pfey, aOrq jfqI nUµ ieh smJf idwqf ik iks qrHF akfl purK dy Bfxy ivwc dlyr ho ky rihxf hY. afpxI aOlfd ƒ Drm iks qrHF id®VH krvfAuxf hY, iks qrHF smyN‑smyN Drm nUµ afAux vflIaF muÈklF df zwt ky mukfblf krnf hY, iswK Drm iswK gurU sfihbfnF ny kurbfnIaF dy ky afpxy puwqrF nUµ Drm qoN kurbfn kr ky, gurU dy isµGF aqy isµGxIaF ny afpxy bwicaF dy toty-toty krvf ky kurbfnIaF Bry Drm nUµ amfnq dy rUp ivwc bKiÈÈ kIqf hY.

28 dsSbr leI ivÈyÈ

ijnHF dy aihsfn dI sdf irxI rhygI iswK kOm

‑ lKivµdr isµG reIaf hvylIafxf

prAupkfrI bfbf moqI jI

         BfeI moqI jo mihrf sI aqy srihµd dy sUbydfr vËIr KF df rsoeIaf. jdoN ies nyk idl iensfn ƒ pqf lwgf ik TSZy burj ivwc mfqf gujrI jI qy AunHF dy mfsUm poiqaF (bfbf Ëorfvr isµG qy bfbf Pqih isµG) ƒ bgYr iksy ksUr qoN kYd kIqf hoieaf hY qy AunHF ƒ Kfx‑pIx leI kuJ nhIN idwqf jf irhf qF BfeI moqI mihrf dy nrm idl qoN ieh shfiraf nf igaf. sKq pihry dy bfvjUd ies mhfn iensfn ny afpxI jfn Kqry ivwc pf ky gurlflF ƒ duwD iplfAux df dlyrfnf hIaf kIqf. ies sbµD ivwc iksy Èfier ny ihµj iliKaf hY:

‘BfeI moqI ny aYsf krm kmfieaf,

gurlflF qfeIN duwD Ckfieaf.'

         ieiqhfskfrF anusfr BfeI moqI mihrf ƒ ies krm bdly Ëflm hkUmq ny pirvfr smyq kohlU ivwc pIV ky ÈhId kr idwqf sI. ies mhfn prAupkfrI ƒ bVy siqkfr nfl bfbf BfeI moqI jI dy nF nfl Xfd kIqf jFdf hY qy roËf ÈrIP dy sfhmxy AunHF dI Xfd ivwc gurduafrf suÈoiBq hY.

nvfb Èyr muhµmd KF mflyrkotlf

         sUbf srihµd dI kcihrI ivwc krUrqf qy mfsUmIaq, kµizaF qy PuwlF, jfbr qy mËlUmF aqy bdI qy nykI ivcfly kÈmkÈ cl rhI sI qy ies ivwc mflyrkotly df nvfb Èyr muhµmd Kfn vI hfËr sI jo inaF dy asfvyN pliVaF ƒ bVy ghu nfl qk irhf sI.

         krUrqf BfrU ho rhI sI, pr mfsUmIaq dI dlyrI qy ihµmq brkrfr sI jdoN duÈt mµzlI ivhu GoldI hoeI sV‑bl ky Ëulm dI ieµqhf qwk puwjI qF iensfnI kdrF‑kImqF df mudweI nvfb Èyr muhµmd bol AuwiTaf, ‘‘sUbf srihµd! ienHF mfsUmF (sfihbËfidaF) ƒ snmfn sihq brI kr idwqf jfxf cfhIdf hY.''

         hkUmq ny nvfb ƒ Xfd krvfieaf ik Aus dy sky Brf dI mOq gurU goibµd isµG nfl jµg dOrfn hoeI sI, pr nvfb ny ikhf, ‘‘ÈrHf dI iks ikqfb ivwc iliKaf hY ik iksy df bdlf iksy hor qoN cukfieaf jfey qy Auh vI bygunfh mfsUmF qoN. ieh qF Gor ainaF qy Gr pfp ey. jy myry 'c ihµmq hoeI qF mYN afpxy Brf dI mOq df bdlf ienHF dy ipqf qoN mYdfny jµg ivwc lvFgf.''

‘bdlf hI lynf hY qo hm lyNgy bfp sy,

mihPUË rKy hm ko Kudf aYsy pfp sy.'

         Drm jƒn ivwc jkVI duÈt sBf Auwqy Èyr muhµmd KF dI dlIl qy apIl df koeI asr nf hoieaf aqy ies sBf dy muKI vËIr KF ny Coty sfihbËfidaF ƒ nINhF ivwc icx ky mfrn df Pqvf suxf idwqf. ies byiensfPI 'qy nyk idl Èyr muhµmd KF qVp AuwiTaf aqy ainaF Bry ies mµdBfgy Pqvy Auwqy lhU dy hµJU vhfAuNdf hoieaf hfa df nfarf mfr ky sBf 'coN AuwT ky clf igaf.

nyk idl tozr mwl jI

         dIvfn tozr mwl srihµd ielfky df iek sPl vpfrI sI qy srkfrI Auwc aiDkfrI vI. jdoN srihµd df duKFq vfprn vflf sI qF ijnHF amn qy iensfPpsµd lokF ny axmnuwKI Gtnf ƒ rokx df Xqn kIqf AunHF ivwc dIvfn tozr mwl vI iek sI.

         pr jdoN Auh ies duKFq ƒ vfprn qoN rok nf sky qy mfqf gujrI jI qy sfihbËfdy ÈhId ho gey qF dIvfn tozr mwl ny afpxI jfn ËoKm ivwc pf ky vËIr KF kol phuµc kIqI qy ienHF mhfn ÈhIdF dy aµiqm sµskfr krn dI idlI iewCf pRgtfeI.

         vËIr KF ny awgoN krVf jvfb idwqf ik aµiqm sµskfr krn vfsqy koeI jgHf nhIN idwqI jf skdI. dIvfn tozr mwl jI ny vwK‑vwK sfDnF qoN pYsy iekwqr kr ky ‘awqy' nF dy iek iËmINdfr koloN jgHf pRfpq kIqI qy ies jgHf 'qy bVy siqkfr nfl iqµnF pfik pivwqr srIrF df aµiqm sµskfr kIqf. ikhf jFdf hY ik ieh jgHf tozr mwl jI ƒ bVy mihµgy Bfa (KVy ruK mohrF/aÈrPIaF rwK ky) KrIdxI peI sI, pr ieh prAupkfrI iensfn afpxy krm qoN ipwCy nhIN hoieaf.

 ਮਰਣੁ ਮੁਣਸਾਂ ਸੂਰਿਆ ਹਕੁ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਇ ਮਰਨਿ ਪਰਵਾਣੋ॥
ਸਾਕਾ ਸਰਹੰਦ
ਸ: ਇਕਵਾਕ ਸਿੰਘ ਪੱਟੀ
ਲੜਨਾ ਕੌਮ ਖ਼ਾਤਰ, ਮਰਨਾ ਕੌਮ ਖ਼ਾਤਰ, ਜਿਸ ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਆਦਤਾਂ ਨੇ।
ਉਹ ਕੌਮ ਮਰਜੀਵੜੇ ਕਰੇ ਪੈਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਰੰਗ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਨੇ।

ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੌਮਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਜਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ,ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਕੌਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਕੌਮਾਂ ਕੋਲ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ,ਉਹ ਕੌਮਾਂ ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ।ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੂਜੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਕੋਲ ਕੁਰਬਾਨੀ ਭਰੇ ਉਹ ਸਾਕੇ ਹਨ,ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ‘ਸਾਕਾ ਸਰਹੰਦ’ਜਾਂ ‘ਨਿੱਕੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਵੱਡਾ ਸਾਕਾ’ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਾਕਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ 6ਅਤੇ 8ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਂ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਅਣਖ਼ ਅਤੇ ਗ਼ੇਰਤ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ।ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਸਾਕੇ ਤੋਂ ਰੋਸਨੀ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਲੇਵਾ ਸਿੱਖ ਜਿਥੇ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ,ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਲਈ,ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਲਈ ਮਰ ਮਿਟਣ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।  awgy pVHn leI kilk kro
 

ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਸਰਵੁਚਤਾ ਸਵੀਕਾਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ?-ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ‘ਅਜੀਤ’
ਬੀਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਸਰਵੁਚਤਾ,ਮਾਣ-ਮਰਿਅਦਾ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਖ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਗੰਭੀਰ ਚਰਚਾ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ ਹੈ।ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕਈ ਹਲਕਿਆਂ ਵਲੋਂ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਸਰਵੁਚਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ ਹੈ,ਜਿਸਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਉਥੋਂ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁਨੌਤੀ ਦਿਤਾ ਜਾਣਾ ਤਾਂ ਆਮ ਜਿਹੀ ਗਲ ਹੋ ਗਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਰਵੁਚ ਸਵੀਕਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਪੁਰ ਲਗਾਤਾਰ ਜੋ ਸਟ ਵਜ ਰਹੀ ਹੈ,ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਣ ਸੂਝਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵਰਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੰਤਿਤ ਹੈ। awgy pVHn leI kilk kro

ÇðòÅÂÆÜó ÁÅðàÆÕñ

ÁÅêä¶ ÁÅê 鱧 ÁÕÅñ åÖå ÃîÞä òÅñ¶ ê¹ÜÅðÆú Çþֻ

鱧 ÁÕÅñ åÖå 寺 ì×Åòå Õðé ç¶ ðÅÔ éÅ êÅú

ÇÕðêÅñ ÇçØ, ìÇá§âÅÍ ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì Çþֻ çÆ ôÕåÆ Áå¶ Â¶ÕåÅ çÅ êzåÆÕ þÍ ÁáÅðòƺ ÃçÆ ÓÚ ò¾Ö ò¾Ö ÇîÃñ» Áå¶ ÜÇæÁ» Çò¾Ú ò§â¶ Ô¯ä ç¶ ìÅò÷±ç ÃÅð¶ èÇóÁ» ç¶ ÇÃ¾Ö ÃÅñ ÓÚ Ø¾à 寺 ؾà ç¯ òÅð çÆòÅñÆ Áå¶ òËÃÅÖÆ î½Õ¶ ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì Óå¶ ÇÂվᶠԹ§ç¶ Ãé, ÇÜà 鱧 Ãðì¾å õÅñÃÅ òÆ ÇÕÔÅ Ü»çÅ ÃÆ, ÇÜÔó¶ ÁÅêä¶ Çò¾Ú¯º ÇÕö ÇÂ¾Õ é±§ À¹Ã ÇÂÕ¾åðåÅ çÅ Üæ¶çÅð üä Õ¶ À¹Ã çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á ÇÃ¾Ö Õ½î çÆ Úó·çÆ ÕñÅ ñÂÆ òÆÚÅð» Õðç¶ Ãé Áå¶ ÇÂÔ òÆÚÅð» À¹Ã Ã å¾Õ ÚñçÆÁ» ðÇÔ§çÆÁ» Ãé, Ü篺 å¾Õ ÇÕ ÃðìçîåÆ éÅñ Õ¯ÂÆ îåÅ êÅà éÔƺ ÃÆ Ô¯ Ü»çÅÍ ÇÂà ÃðìçîåÆ éÅñ êÅà ԯ¶ îå¶ é±§ À¹Ã ÇÂÕ¾åðåÅ ñÂÆ üÇäÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ Üæ¶çÅð ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì 寺 êó· Õ¶ ùäÅ Çç§çÅ ÃÆ, ÇÜà 鱧 î§éä ñÂÆ ÃÅð¶ èó¶ ÇÃðø êÅì§ç ÔÆ éÔƺ ÃÆ Ô¹§ç¶ Ãׯº À¹Ô Ö¹ôÆ Ö¹ôÆ î§éç¶ òÆ Ãé Áå¶ ÇÂà åð·» îåí¶ç» ç¶ ìÅò÷±ç ÇÃ¾Ö Õ½î çÆ Úó·çÆ ÕñÅ ñÂÆ Ãðì û޶ ëËÃñ¶ ÕÅøÆ ñÅÔ¶ò§ç Çþè Ô¯Â¶Í íÅÂÆ ðåé ÇÃ§Ø í§×± é¶ êzÅÚÆé ê¿æ êzÕÅô ç¶ ê¿é» é§: CAF Óå¶ ÇÂà åð·» çð÷ ÕÆåÅ þ ÒÒÁÕÅñ 칧׶ ÚÇó· åÖåË ìÇÔ þº¨ ñÅÇ çÆòÅé ×¹ðîå¶ îå¶ þº¨ÓÓ Ç×ÁÅéÆ Ç×ÁÅé ÇÃ§Ø é¶ ê¿æ êzÕÅô ç¶ ê¿é» BIG Óå¶ ÇñÇÖÁÅ þ : ÒÒÕÅî êðå æŠܯ ÕÛ¹ Õì Ôƨ Õðå ×¹ðîåÅ Çîñ Õð Ãí Ôƨ Üæ¶çÅð ܯ ÕÛ¹ ÕÇÔ ç¶åÅ, ïÂÆ ê¿æ îÅé Ãí ñ¶åŨÓÓÍ îÔÅðÅÜÅ ðäÜÆå ÇÃ§Ø òñ¯º ÁÅêäÅ ðÅÜ ÃæÅêå Õðé î×𯺠À¹Ã é¶ Ãðì¾å ÖÅñÊ鱧 ÁÅêä¶ Â¶ÕÅÁÇèÕÅð ñÂÆ üä½åÆ ÃîÞÇçÁ» ÇÂà 鱧 ÃçÅ ñÂÆ ì§ç Õð Çç¾åÅÍ À¹é·» Çê¾Û¯º Á§×ð¶÷» é¶ ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì ÓÚ Çþֻ çÆ ìäÆ ÁÅÃæÅ çÅ ñÅí À¹áÅÀ¹ºÇçÁ» ÁÕÅñ åÖå ç¶ ê¹ÜÅðÆÁ» çÆ ×ñå òð寺 òÆ ÕÆåÆ, ÇÜò¶º ÇÕ ìÜìÜ ØÅà ç¶ ôÔÆç Çþֻ 鱧 ÇÃ¾Ö ÔÆ î§éä 寺 ÇÂéÕÅð ÕðéÅ Áå¶ ÜÇñÁ»òÅñ¶ ìÅ× ç¶ ç¯ôÆ Üéðñ âÅÇÂð 鱧 ÇÃð¯êÅ ç¶ Õ¶ ÃéîÅéå ÕðéÅ ÁÅÇçÍ

         ÁÅñ ǧâÆÁÅ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÁËÕà AIBE, ÇÜà ÁèÆé î½÷±çÅ ô¯zîäÆ Õî¶àÆ Ô¯ºç Çò¾Ú ÁÅÂÆ þ, À¹Ã Çò¾Ú ÁÕÅñ åÖå ç¶ Üæ¶çÅð çÅ Õ¯ÂÆ ÇÜÕð ÔÆ éÔÆºÍ ÇÂà ÁËÕà ÓÚ ÇÂà 鱧 ÇÃðë þ¾â îÇéÃàð ÇñÇÖÁÅ þÍ AIDE Çò¾Ú ÇåÁÅð Ô¯ÂÆ ÇÃ¾Ö ðÇÔå îðïÅçÅ Çò¾Ú òÆ ÇÂà çÅ Õ¯ÂÆ Ç÷Õð éÔÆºÍ êð ÁÅêä¶ ÇÔ¾å» ñÂÆ òðåä òÅñ¶ ÇÃÁÅÃÆ ñ¯Õ» é¶ ÇÂé·» î¹Ö קzæÆÁ» 鱧 êÇÔñ» Üæ¶çÅð Áå¶ ÇÃ§Ø ÃÅÇÔì ç¶ ñÕì» éÅñ çì¯èé ÕðÕ¶ Ãðì Ãîð¾æ ç¶ å½ð Óå¶ êzÚÅðéÅ ô¹ð± Õð Çç¾åÅ Áå¶ ÇÂé·» ê¿Ü» ç¶ ëËÃñ¶ 鱧 ÇÂñÅÔÆ Ô¹Õî ç¾Ã Õ¶ Ãí Çþֻ ñÂÆ î§éäÅ ñÅÜîÆ êzÚÅð Õ¶ À¹é·» 寺 ÁÅêäÆ îéîð÷Æ ç¶ Ô¹ÕîéÅî¶ ÜÅðÆ ÕðòÅÀ¹ä¶ ô¹ð± Õð Çç¾å¶Í ì¶ô¾Õ Á§×ð¶Ü» ò»× ÁÕÅñ åÖå çÆ ç¹ðòð寺 ÕÅì÷ ÇÃÁÅÃÆ èó¶ òñ¯º ô¯zîäÆ Õî¶àÆ ìäé 寺 æ¯ó·Å ÇÚð Çê¾Û¯º ÔÆ ô¹ð± Ô¯ ×ÂÆ ÃÆ êð Üæ¶çÅð ×¹ðÚðé ÇÃ§Ø à½ÔóÅ ç¶ Ã ÓÚ ÕÅøÆ òè ×ÂÆ ÃÆ êð Ô¹ä Ã: êzÕÅô ÇÃ§Ø ìÅçñ ç¶ Ã ç½ðÅé å» ÇÂÔ Úðî ÃÆîÅ Óå¶ êÔ¹§Ú ×ÂÆ þÍ Ãí 寺 ò¾è ç¹ÖçÅÇÂÕ ×¾ñ ÇÂÔ þ ÇÕ Ô¹ä å» ÇÜÔó¶ â¶ð¶çÅð ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì òñ¯º êzòÅéå ÇÃ¾Ö ðÇÔå îðïÅçÅ éÔƺ î§éç¶, Ǿ毺 ÜÅðÆ Ô¯ÇÂÁÅ éÅéÕôÅÔÆ Õ˦âð éÔƺ î§éç¶, ÇÃ¾Ö ÇÃè»å» 鱧 ÇîñׯíÅ Õðé ñÂÆ À¹é·» é¶ òÆ ÁÕÅñ åÖå çÆ ç¹ðòð寺 ô¹ð± Õð Çç¾åÆ þ Áå¶ Ã¹èÅðòÅçÆ Ôð ÇÃ¾Ö é±§ ÷ñÆñ Õðé ñÂÆ ÇÂé·» ðÅÔƺ ê¿æ ÒÚ¯º Û¶Õ¶ ÜÅä ñÂÆ ÇÔàñðÆ Ô¹Õî ÜÅðÆ ÕÆå¶ Ü»ç¶ ÔéÍ ÇÃ§Ø ÃíÅ ç¶ î¯ãÆ êz¯: ×¹ðî¹Ö ÇÃ§Ø Áå¶ Ç×ÁÅéÆ Çç¾å ÇçØ, ÁÖ½åÆ çÃî קzæ Áå¶ ÇÃ¾Ö Çòð¯èÆ ÃÅÇÔå Ãì§èÆ Çþֻ 鱧 ÜÅ×ð±Õ Õðé òÅñ¶ Ç×ÁÅéÆ íÅ× ÇÃ§Ø Á§ìÅñÅ, ×¹ðìõô ÇÃ§Ø ÕÅñÅ Áø×ÅéÅ, ܯÇקçð ÇÃ§Ø Ã§êÅçÕ Ãê¯ÕÃîËé, ÇÂé·» çÆ îÅð Ô¶á ÁÅ ü¾Õ¶ Ôé Áå¶ Ô¹ä ÁÇÜÔ¶ ÔÆ ç¯ô» ÁèÆé ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì ç¶ ÃÅìÕÅ Üæ¶çÅð êz¯: çðôé ÇÃ§Ø é±§ ÷ñÆñ ÕÆåÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ ÇÂé·» Çò¾Ú¯º Ô¹ä å¾Õ Ãí 寺 ò¾è ܯÇקçð ÇÃ§Ø Ãê¯ÕÃîËé é¶ Ççzó Ãà˺â ñË Õ¶ ê¹ÜÅðÆÁ» ç¶ ÇÕö òÆ Ô¹Õî 鱧 î§éä 寺 ÇÂéÕÅð ÕÆåÅ þ Áå¶ ÇÃÁÅÃÆ ÁÅ×±Á» Ãî¶å Ô¹ÕîéÅî¶ ÜÅðÆ Õðé òÅñ¶ Üæ¶çÅð» 鱧 òÆ ×¯â¶ à¶Õä¶ ê¶ Áå¶ Ô¹ä À¹Ô òÆ ÕÇÔ ðÔ¶ Ôé ÇÕ Ãê¯ÕÃîËé Çòð¹¾è å» Õ¯ÂÆ Ô¹ÕîéÅîÅ ÜÅðÆ ÔÆ éÔƺ Ô¯ÇÂÁÅÍ

         ÁÕÅñ åÖå Ãì§èÆ ÇÂà Ã Çþֻ Çò¾Ú Çå§é èó¶ ìä¶ Ô¯Â¶ Ôé, ÇÜé·» Çò¾Ú¯º ÇÂ¾Õ å» ÕÅì÷ ÇÃÁÅÃÆ èóÅ þ, ÇÜÔóÅ ÁÃñÆÁå Çò¾Ú å» Üæ¶çÅð» 鱧 ÇçÔÅóÆçÅð î÷ç±ð» ò»× ÃîÞçÅ Ô¯ÇÂÁÅ À¹é·» 寺 ÁÅêä¶ Çòð¯èÆÁ» Çòð¹¾è Ôð ÜÅÇÂ÷ éÜÅÇÂ÷ Ô¹ÕîéÅî¶ ÜÅðÆ ÕðòÅ Õ¶ ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì çÆ ç¹ðòð寺 Õð ÔÆ ÇðÔÅ þ, êð À¹ê𯺠À¹ê𯺠êzÚÅð ÇÂÔ ÇðÔÅ þ ÇÕ ê¿Ü ÇÃ§Ø ÃÅÇÔìÅé ÇÃ¾Ö îÃÇñÁ» Ãì§èÆ Õ¯ÂÆ òÆ ëËÃñÅ Õðé ç¶ Ãðì Ãîð¾æ Ôé Áå¶ À¹é·» òñ¯º ÜÅðÆ Ô¯ÇÂÁÅ Ô¹ÕéÅîÅ Ôð ÇÃ¾Ö ñÂÆ ÇÂñÅÔÆ Ô¹Õî þ, ÇÜà 鱧 éÅ î§éä òÅñ¶ ÇÃ¾Ö ÔÆ éÔƺ Ô¯ ÃÕç¶Í ç±ÃðÅ èóÅ Ã: ܯÇקçð ÇÃ§Ø çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á ÇÂÕ¾åð Ô¯ ÇðÔÅ þ, ÇÜà çÅ ÕÇÔäÅ þ ÇÕ ÁÕÅñ åÖå ç¶ éÅî Óå¶ ÜÅðÆ Ô¯Â¶ Ô¹ÕîéÅÇîÁ» 鱧 î§éäÅ ê¹ÜÅðÆòÅç 鱧 òâÅòÅ ç¶äÅ þ, ÇÜà 鱧 ×¹ð± éÅéÕ ç¶ ëñÃë¶ é¶ ê±ðÆ åð·» ð¾ç ÕÆåÅ Ô¯ÇÂÁÅ þÍ ÇÂé·» ç¯ò» èÇóÁ» 寺 ÇÂñÅòÅ ÇÂ¾Õ åÆÃðÅ èóÅ òÆ þ, ÇÜà çÅ òÆÚÅð þ ÇÕ ÁÕÅñ åÖå çÆ Ã§ÃæŠ鱧 ê±ðé å½ð Óå¶ ð¾ç ÕðéÅ, Çþֻ ñÂÆ ñÅÔ¶ò§ç éÔƺ þ, ÇÂà ñÂÆ ÚÅÔÆçÅ ÇÂÔ þ ÇÕ ÇÂà Çò¾Ú ðÅÜéÆåÕ ñ¯Õ» Áå¶ ê¹ÜÅðÆòÅç ðÅÔƺ çÅÖñ ÕÆå¶ Çò×Åó Çò¾Ú ùèÅð ÕðÕ¶ ÇÂà çÆ AHòƺ ÃçÆ çÆ åð÷ Óå¶ òð寺 ÕðÕ¶ ÇÃ¾Ö Õ½î çÆ Úó·çÆ ÕñÅ ñÂÆ òðÇåÁÅ ÜÅò¶Í ÕÅì÷ èóÅ ÇÂÔ Ã¹èÅð ÇìñÕ¹ñ éÔƺ ÚÅÔ¹§çÅ êð ç±Ãð¶ êÅö ÇÂà ùèÅðòÅçÆ ñÇÔð çÆ Á×òÅÂÆ ñÂÆ Ô¹ä å¾Õ Õ¯ÂÆ ÁÇÔî ÃÖÃÆÁå ÃÅÔîä¶ éÔƺ ÃÆ ÁÅÂÆ, ÇÂà ñÂÆ ÇÂÔ Ã¹èÅðòÅçÆ ñÇÔð Áçíò ÜÅê ðÔÆ ÃÆÍ êð Ô¹ä ÇÜà åð·» ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì ç¶ ÃÅìÕÅ Üæ¶çÅð êz¯: çðôé ÇÃ§Ø õÅñÃÅ é¶ Ççzó Ãà˺â ÇñÁÅ þ ÇÕ À¹Ô ÇÕö ÇòÁÕåÆ Á¾×¶ ÇÕö ì§ç Õîð¶ ÓÚ Ã½ç¶ìÅ÷Æ Õðé ñÂÆ ê¶ô éÔƺ Ô¯ä׶, ìñÇÕ ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì Áå¶ ê¿æ çÆ ÔܱðÆ ÓÚ ôzÆ ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì Óå¶ ÁÅêäÅ Ãê¾ôàÆÕðé ç¶ä×¶Í ÇÂà ëËÃñ¶ 寺 ÜÅêçÅ þ ÇÕ êz¯: çðôé ÇÃ§Ø ÇÂà ùèÅðòÅçÆ ñÇÔð ñÂÆ êzíÅòôÅñÆ ã§× éÅñ Á×òÅÂÆ Õð ÃÕç¶ ÔéÍ êz¯: çðôé ÇÃ§Ø ç¶ ÇÂà ëËÃñ¶ Çê¾Û¯º ÇÂ¾Õ êÅö å» Ü¯Çקçð ÇÃ§Ø ÁÅêäÆÁ» çêÅçÕÆÁ» ðÅÔƺ ÃñÅÔ ç¶ ðÔ¶ Ãé ÇÕ ê¹ÜÅðÆòÅç ç¶ ÖÅåî¶ ñÂÆ À¹Ô ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì Óå¶ ê¶ô ÇìñÕ¹ñ éÅ Ô¯ä Áå¶ Ü¶ Õð Ü»ç¶ ÔÆ Ôé å» À¹Ô ê¹ÜÅðÆÁ» çÅ Ôð Ô¹Õî î§éäÍ À¹Ã çÅ îå ÃÆ ÇÕ Ü¶ Õð À¹Ô ÁÕÅñ åÖå Óå¶ Ü»ç¶ òÆ Ôé êð ê¹ÜÅðÆÁ» ç¶ ÃÅÔîä¶ ê¶ô Ô¯ä 寺 ÇÂéÕÅð Õðç¶ Ôé å» ÇÂà éÅñ ܶ À¹æ¶ Õ¯ÂÆ ÇÔ§ÃÕ ØàéÅ òÅêðçÆ þ, Ü» Õ¯ÂÆ ×óìó Ô¹§çÆ þ å» À¹Ã çÆ Çܧî¶òÅðÆ êz¯: çðôé ÇÃ§Ø çÆ Ô¯ò¶×ÆÍ ÇÂà åð·» çÆÁ» çêÅçÕÆÁ» ÇñÖ Õ¶ ÇÂ¾Õ åð·» êz¯: çðôé ÇÃ§Ø Áå¶ À¹é·» ç¶ ÃîðæÕ» çÅ îé¯ìñ â¶Ç×ÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÃÆ Áå¶ ç±Ãð¶ êÅö Õ¹Þ ÃîÞ½åÅòÅçÆ ÇÃ¾Ö Õ¯ÂÆ Çò¾Ú ÇòÚñÅ ðÅÔ ñ¾íä çÆÁ» Õ¯Çôû Çò¾Ú òÆ ñ¾×¶ ÃéÍ êð ÇÂà ׾ñ¯º êz¯: çðôé ÇÃ§Ø çÆ êzçÃÅ ÕðéÆ ìäçÆ þ ÇÕ À¹é·» ÇÕö çÆ êzòÅÔ ÕÆå¶ Çìé» ÇÃðø ÁÅêäÅ ëËÃñÅ ÔÆ éÔƺ ìñÇÕ ×¹ð± ÃÅÇÔì òñ¯º ìõö Áå¶ ê¹ðÅåé Ã ÓÚ ñÅ×± ðÔ¶ ÇÃè»å 鱧 î¹ó À¹ÜÅ×ð Õðé ñÂÆ, À¹Ô ÇîæÆ Ô¯ÂÆ E ççìð 鱧 Ã ÇÃð ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì Óå¶ ÇéîðåÅ ÃÇÔå ׶ òÆ Áå¶ ÁÅêä¶ ÁÅê 鱧 ÁÕÅñ åÖå ÃîÞä òÅñ¶ ê¹ÜÅðÆÁ» çÆ ÔÀ±îË Á¾×¶ Þ¹Õä 寺 ÇÂéÕÅð ÕðÇçÁ» ÁÅêäÅ Ãì±å» ÃÇÔå ÇñÖåÆ Ãê¾ôàÆÕðé ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì Óå¶ êzÕÅô ôzÆ ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì çÆ åÅÇìÁÅ ìËᶠקzæÆ é±§ ýºê Õ¶ Áå¶ ×¹ð± Á¾×¶ ÁðçÅà ÕðÕ¶ òÅêà ÁÅ ×Â¶Í êz¯: çðôé ÇÃ§Ø ç¶ ÇÂà Ãà˺â 鱧 ÁÅî Çþֻ Çò¾Ú íÅðÆ Ãîðæé ÇîñäÅ ô¹ð± Ô¯ Ç×ÁÅ þÍ ÜÅׯ õÅñÃÅ âÅà ÕÅî òñ¯º î§×Æ ×ÂÆ ÇÂà ðÅÇ ÇÕ, ÕÆ ÃÕ¾åð¶å Çò¾Ú Ãì±å ò¶Ö¶ 寺 Çìé» ÇåÁÅð ÕÆå¶ Ô¹Õî 鱧 å¹Ãƺ î§éç¶ Ô¯? ç¶ ÜòÅì Çò¾Ú Ô¹ä å¾Õ IA êzåÆôå ÇÂÃ ç¶ Çòð¯è ÓÚ Áå¶ H êzåÆôå Ô¾Õ Çò¾Ú ðÅÇ êzÅêå Ô¯ÂÆ þ, Ü篺 ÇÕ A êzåÆôå òñ¯º ÁÅêäÅ Õ¯ÂÆ ëËÃñÅ éÔƺ ç¾ÇÃÁÅ Ç×ÁÅ, ÇÜà 寺 ÇÂÔ éåÆÜÅ Õ¾ÇãÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ þ ÇÕ êz¯: çðôé ÇÃ§Ø é±§ ò¾âÆ ê¾èð Óå¶ Ãîðæé Çîñ ÇðÔÅ þÍ Ç¾毺 å¾Õ ÇÕ Ü¯Çקçð ÇÃ§Ø Ãê¯ÕÃîËé 鱧 ÁÅêäÆ Á¾Ü çÆ Ã§êÅçÕÆ Çò¾Ú Áå¶ ÇÂà çÆ Üæ¶ì§çÆ Ò¶Õà ն ìÅðÕÓ òñ¯º ê±ð¶ ê¿é¶ ç¶ ÇÂôÇåÔÅð Çò¾Ú êz¯: çðôé ÇÃ§Ø ç¶ ëËÃñ¶ 鱧 áÆÕ ÕÇÔäÅ ÇêÁÅ þÍ ÇÂà Ã ܶ î¹Ö ê¹ÜÅðÆ ÁÅêäÆ Ç÷ç ê¹×ÅÀ¹ä ñÂÆ ÁÅêä¶ ÁÅê Áå¶ ÁÅêä¶ Õîð¶ 鱧 ÔÆ ÁÕÅñ åÖå ÃîÞä çÆ ÇÔ§â ëóÆ ð¾ÖÆ å¶ êz¯: çðôé ÇÃ§Ø é±§ ê¿æ ÓÚ¯º Û¶Õä çÆ ×ñåÆ Õð ñÂÆ å» Ãê¯ÕÃîËé çÆ òÆÚÅðèÅðŠ鱧 ìñ Çîñ¶×Å Áå¶ ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì çÆ Ã§ÃæŠ鱧 ê±ðé å½ð Óå¶ ð¾ç Õðé ò¾ñ òÇèÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ êð ܶÕð Õ¹Þ ÇÃÁÅäê 寺 Õ§î ñ˺ÇçÁ» ÁÅêä¶ éò¶º ëËÃñ¶ á¯Ãä çÆ ìÜŶ ÇÃ¾Ö ðÇÔå îðïÅçÅ çÆ À¹Ô î¾ç ñÅ×± ÕðòÅÀ¹ä, ÇÜà Çò¾Ú ÃÅø ÇñÇÖÁÅ þ ÇÕ ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ å¹ñ Õ¯ÂÆ Ô¯ð ê¹ÃåÕ çÅ êzÕÅô éÔƺ ÕÆåÅ ÜÅ ÃÕçÅÍ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòŠçå¯Ö ÇÃ§Ø Ú§âÆ×ó· ç¶ ÇÂ¾Õ ê¾åð ç¶ ÜòÅì ÓÚ ô¯zîäÆ Õî¶àÆ òñ¯º ÁÅêäÆ ÇÚ¾áÆ é§: CFFGB ÇîåÆ C.H.GC ðÅÔƺ, À¹Ã Ã ç¶ ÇÃ§Ø ÃÅÇÔìÅé ôzÆ çðìÅð ÃÇÔì Áå¶ Üæ¶çÅð ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì çÆ ðÅÇ  Ãê¾ôà å½ð Óå¶ î§é ü¾ÕÆ ÔË ÇÕ ÒÒÚÇðåz¯ êÖïÅé ܯ çÃî קzæ Çò¾Ú çð÷ Ôé, ÇÂÔ çÃî¶ô ìÅäÆ éÔƺ ìñÇÕ ê¹ðÅåé ÇÔ§ç± ÇîÇæÔÅà çÆÁ» ÃÅÖÆÁ» çÅ À¹åÅðÅ þÓÓÍ Ü¶Õð ÇÂé·» ç¯ò» À¹Õå ëËÃÇñÁ» 鱧 ñÅ×± ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅò¶ å» ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì çÅ ð¹åìÅ ìÔÅñ Ô¯ ÃÕçÅ þ Áå¶ Çþֻ ÓÚ íðÅ îÅð± Ü§× Ô¯ä 寺 ìÇÚÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ þÍ êð ܶ ê¹ÜÅðÆÁ» òñ¯º þºÕó íð¶ éò¶º ëËÃñ¶ ñË Õ¶ â¶ð¶çÅð» 鱧 Ö¹ô Õðé çÆ éÆåÆ ÁêäÅÂÆ ×ÂÆ å» ÇÜ¾æ¶ ÇÃ¾Ö Ã§×å» Çò¾Ú Çòçð¯Ô êËçÅ Ô¯ ÃÕçÅ þ, À¹æ¶ î¹ÃñîÅé» ç¶ ôÆÁÅ-ù§éÆ Áå¶ ÇÂÃÅÂÆÁ» ç¶ êz¯àËÃà˺à-ÕËæ¯ÇñÕ ÇëðÇÕÁ» ò»× ÇÃ¾Ö òÆ ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì å¶ çÃî קzæƶ ç¯ ê¿æ» Çò¾Ú ò§ÇâÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÕÆ ÃÕ¾åð¶å Çò¾Ú Çìé» Ãì±å ò¶Ö¶ 寺 Çìé» ÇåÁÅð ÕÆå¶ Ô¹Õî 鱧 å¹Ãƺ î§éç¶ Ô¯?

ਸੰਸਾਰ ਵਿਚਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਚੁਣੋਤੀਆਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਤੇ ਇਕਜੁਟਤਾ
ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਅੱਜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਭਰਪੂਰ ਸਮਾਂ ਹੈ।ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਨਸਾਨ ਵਲੋਂ ਆਧੂਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਿਚਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜੀਵਿਤ ਰੱਖਣਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਹਿਮ ਕਾਰਜ ਹੈ,ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣਾ ਹਰੇਕ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।ਇਕ ਦਰਖਤ ਜਾਂ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ,ਉਸਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸਹੀ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਉਸਦੀ ਜੜ੍ਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ ਤੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾ ਇਕ ਸਮਾਜ,ਇਕ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਕ ਕੌਮ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਿਚਰਨਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਉਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ,ਵਿਰਸਾ,ਉਸਦੀਆਂ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹੇਜ ਕੇ ਰੱਖਣਾ,ਉਨ੍ਹਾ’ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਅਤੇ ਧਰਮ,ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਕੌਮ,ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿ ਸਕੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸ੍ਰੋਤ ਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਦੀਰਘ ਕਾਲ ਤੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਰਹੇ।ਅੱਜ ਸਮਾਂ ਜਿਸ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ,ਉਸਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੋਜ਼ਮਰਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ,ਵਿਰਸੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਕਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।ਇਹੀ ਅੱਜ ਦੀ ਮੰਦਭਾਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਾਡਰਨ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। awgy pVHn leI kilk kro
 

ਹਰਿਮੰਦਰ ਦੇ ਬੇਅਦਬੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ

ਸਿਦਕੀ ਯੋਧਾ ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਐਸਾ ਪ੍ਰਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਹੀ ਅਬਦਾਲੀ ਬਣ ਕੇ ਗੁਰ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਮਲੀਆਮੇਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ
13 ਨਵੰਬਰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼…
ਇਕਵਾਕ ਸਿੰਘ ਪੱਟੀ
 

ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਮਾਘ ਸੰਮਤ 1739 (ਜਨਵਰੀ 1682 ਈ:) ਭਾਈ ਭਗਤਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪਹੂਵਿੰਡ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਜਿਊਣੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੀਪਾ ਸੀ। ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਨ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਹੋਇਆ। ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਛਤਰ ਛਾਇਆ ਹੇਠ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬੀੜਾਂ ਦੇ ਉਤਾਰੇ ਲਈ ਲਗਾਈ ਸੀ। ਆਪ ਜੀ ਇੱਕ ਸੂਰਬੀਰ ਯੋਧੇ ਸਨ। awgy pVHn leI ieQy kilk kro

gurpurb ’qy ivsLysL

mfnvqf dy pMuj: gurU nfnk dyv jI- hriBMdr isMG

         sMsfr dy kony-kony ivwc guriswK sMgqF vwloN gurU nfnk dyv jI df gurpurb bVI ÈrDf aqy AuqÈfh nfl mnfieaf jf irhf hY. sRI gurU nfnk dyv jI df jnm 1469 eI[ nUM rfey-Boey dI qlvMzI nnkfxf sfihb ivKy hoieaf. sRI gurU nfnk dyv jI nf kyvl iswK Drm dy bfnI sn, blik smkflI smyN ivwc inGr rhy smfj dy iek ienklfbI dy rUp ivwc drvyÈ sn. afp jI dy jnm qoN pihlF dyÈ dI smfjk, Dfrmk qy rfjnIqk dÈf bhuq hI qrsXog sI. hr Kyqr ivwc igrfvt af cuwkI sI. Drm aqy smfj dy Tykydfr Drm aqy jfq-pfq dy nF `qy KUn dIaF ndIaF vhf rhy sn. pUrI lokfeI mËHb, jfq-pfq aqy AUc-nIc dy afDfr `qy vwK-vwK vrgF ivwc vMzI hoeI sI. cOhIN pfsIN Ëulm dy BFbV bhuq AuWcy ho cuwky sn. kOm dy rwiKak aqy dyÈ dy pihrydfr Kud jokF dI qrHF jnqf df KUn cUs rhy sn. swc aqy Drm df nfmo-inÈfn imt cuwkf sI, pr pfsy JuUT df bol-bflf sI qF Prmfieaf igaf sI ik:-

‘kil kfqI rfjy ksfeI Drm pMK kr Auziraf

kUV amfvs scu cMdrmf dIsY nfhI kY ciVHaf]’

         iswK Drm dy moZI sRI gurU nfnk dyv jI aduwqI nUrfnI aqy prAupkfrI ÈKsIaq dy mflk sn. afp nUM smkflI smfj dI aDogqI dy kfrnF df qy smfjk AUxqfeIaF, rfjnIqk aqy afriQk ainaF aqy aiDafqmk aigafnqf bfry pUrf-pUrf igafn sI. afp ny smkflI smfj df srbpwKI suDfr krn df bIVf cuwikaf. afp ny ÈuB krm krn `qy Ëor idwqf. smfjk ainaF dUr krn vfsqy afp jI ny jfq, Drm aqy jnm afid dy nF `qy ho rhI smfjk asmfnqf ivruwD afvfË AuTfeI. rfjnIqk aqy afriQk Dwky dI vI AunHF ny inKyDI kIqI. afriQk luwt-Ksuwt ivruwD afp ny BrvIN avfË ivwc afiKaf:

hwk prfieaf nfnkf Aus sUar Aus gfie]

         lok cyqnf nUM pRcMz krn aqy mrIaF ËmIrF nUM jgfAux leI gurU nfnk dyv jI ny dunIaf Br ivwc jfgo kwZI. dyÈF dysfqrF dIaF cfr AudfsIaF ivwc Buwly-BtikaF nUM rfhy pfAuNidaF vihmF-BrmF ivwc AulJI lokfeI nUM eykqf aqy aKMzqf df sunyhf idwqf. gurU nfnk sfihb dIaF XfqrfvF dy sQfn ihMdUaF qy muslmfn dy pRiswD qIrQ asQfnF `qy AunHF kwtVpMQI kfjI, muwlF aqy pMzqF/pFizaF dIaF Pokt rIqIaF aqy ivÈvfs nUM nkfiraf.

         gurU nfnk dyv jI df AupdyÈ dyx df ZMg iblkul inrflf aqy lok mnF nUM qurMq pRBfvq krn vflf sI. Auh afpxy ivvyk dy bl nfl glq DfrnfvF Aujfgr kr idMdy sn. gurU nfnk dyv jI ny dlIl aqy qrk aqy hwk-swc nfl gfzI rfh dwsx-dsfAux dI dlyrI kIqI. Kud Aus nUM amlI rUp ivwc apxfieaf aqy smuwcI mnuwK jfqI nUM Aus `qy cwlx dI pRyrnf idwqI. dunIaf df iqafg krn dI bjfey sMsfr ivwc ivcridaF KFidaF, pINidaF, gRihsQI jIvn ivwc hI ismrn aqy sfDnf krn df rfh dwisaf.

         urU nfnk sfihb ny Poky krm kFzF, qIrQ XfqrfvF qy hor PËUl rsmF df KMzn kIqf. gurU sfihb kyvl suDfrk hI nhIN sn, sgoN vwzy kRFqIkfrI vI sn. afp ny smfj dy purfxy ZFcy nUM ilwp-poc ky KVf krn nfloN iek nvF smfj isrjx df Xqn kIqf. afp df inÈfnf ihMdU smfj dIaF pRcwlq kImqF nUM bdl ky iek nvyN smfj dI AusfrI krnf qy smfjk ienklfb ilafAux df Xqn krnf sI. gurU jI afpxIaF AudfsIaF smyN ijwQy vI gey iswK Drm dy muZly asUlF (ikrq krnI, vMz Ckxf afid) df AupdyÈ idwqf. AunHF ny afpxy smfj ivwcoN AUc-nIc, CUq-Cfq, amIr-grIb dy Byd-Bfv nUM imtf ky iesqrI nUM smfj ivwc Xog QF idvf ky iek afdrÈ smfj df muwZ bMinHaf.

         urU sfihb ijwQy-ijwQy vI gey Aus sbMDI AunHF dIaF XfdF nUM AunHF dy ÈrDflUaF ny kfiem rwiKaf. sfzy jIvn nUM sPl bxfAux leI gurU jI ny mhfn pivwqr AupdyÈ idwqy hn. asIN gurU jI dy mhfn AupdyÈF anusfr jIvn sPl krnf hY. pr aPsos dI gwl hY ik sfzy kol gurbfxI dI kMujI huMidaF awj iPr lokfeI dy sfhmxy Ausy qrHF df hnyr Cfieaf hY jo gurU sfihb dy vyly 15vIN sdI ivwc sI. sfzf dyÈ pfp, awiqafcfr, iPrkfpRsqI, iBRÈtfcfr qy pqf nhIN hor ikMnIaF ku burfeIaF dI dldl ivwc glqfn hY. awj loV hY ik asIN afpxy mUl nUM pihcfxIeyN. srbq dy Bly, afpsI BfeIcfry qy smfnqf df jo AupdyÈ gurU jI ny idwqf Aus AuWpr cwlIey.

 gurU nfnk sfihub df pRcfr ZMg- hrpRIq kOr Kflsf

         iksy PlsPy nUM lokF qwk phuMcfAux aqy swc df afsrf lYNidaF, ijLMdgI dy isDFqF nUM lokfeI dI sUJ-bUJ dy anurUp bxfAux dy invykly Xqn nUM ‘pRcfr’ aqy ieh ZMg apxfAux vfly nUM ‘pRcfrk’ sLbd rfhIN sMboDn kIqf jFdf hY.

         rwbI nUr qy ielfhI joiq jugiq dy vfrs gurU nfnk dyv jI ny mnuwKI smfj dy aMdr ho rhy byasUly vrqfry dy iKlfP afpxI avfjL jLbrdsq dlIl rfhIN bulMd kIqI aqy smfj ivwc pRcwilq ipqf purKI Drm dIaF QoQIaF rIqF df kRFqIkfrI sur ivwc KMzn kIqf.

         afp df pRcfr ZMg bhuq hI inrflf, anUTf qy nftkI sI. afp jI duafrf idwqf AupdysL lokF dy mnF nUM qurMq pRBfivq krn vflf sI. afp ny mn-mwqIaF, Poky krmkFzIaF, JUTy afdrsLvfd dy pRcfrkF aqy lkIr dy PkIrF vwloN pfeIaF lkIrF qy vMzIaF nUM imtf ky ivvfd jF tkrfa pYdf krn dI bjfey afpxI afDuink aqy ivigafn soc aqy ivcfrDfrf nfl AunHF nUM nroey ivcfrF dI syD idwqI aqy afpxy pRBfv nfly afpxy nfl lY ky qurn dI pRyrnf idMidaF Poky krmkFzF dI PwtI pocI. ijwQy-ijwQy afp gey, sdfcfr df sFJf AupdysL idwqf, pfKMz dI inKyDI kIqI aqy Kfx-pIx dy BrmF BydF nUM dUr kridaF, bVy nftkI ZMg nfl, pRwcilq rsmF df KMzn kr ky, lokfeI nUM asl nfl joiVaf. afp jI ny afpxy ivcfr jnqf AuWqy Tosy nhIN, sgoN ies qrHF nfl pysL kIqy ik srb sfDfrn nUM jcx qy Auh ienHF nUM apxfAux. cfhy Auh ‘jnyAU df KMzn’ sI, jF ‘swcf sOdf’ dI vicwqr Kyz. gurU sfihbF ny afpxf njLrIaf pysL kridaF Purmfieaf-

kieaf kpfh sMqoK sUqu jqu gMZI squ vtu]

eyhu jnyAU jIa kf heI qf pfzy Gqu]

nf eyhu qutY nf mlu lgY nf eyhu jlY nf jfie]

DMnu su mfxs nfnkf jo gil cly pfie]

(pMnf 471)

         afp ijQy vI gey, AuWQy lok BlfeI df ikrdfr, lok sMprk leI ivcfr-vtFdrf, aMqr Drq sMvfd, gosLtIaF aqy Dfrimk AudysLF leI sQfink BfsLf dI vrqoN kr ky afpxy kRFqIkfrI icMqn rfhIN smfijk pirvrqn dy bIVy nUM sraMjfm idwqf. asl ivwc afp sMvfd rfhIN jF pRsLnoqrI rfhIN swc-JUT df inqfrf krdy. afp aVfAuxIaF jF guMJlF nf pfAuNdy, sgoN iek afdrsL qy sulJy Ausdfq vFg, hr guMJl nUM KolHdy, byrok, agFh turdy. ihMdUaF dy qIrQF, mwTF qoN lY ky, muslmfnF dy mwkf-mdInf qwk, gurU sfihb ny cwl rhIaF pMRprfvF nUM qoV ky afpxI dlIl nfl gwl mMnvf ky lokfeI nUM afpxy nfl joiVaf. afsfm dI mfieafpurI qoN lY ky sumyr dy brP lwdy TMZy prbqF qwk qy nfl hI bIafbfn jMglF qoN lY ky ryqlI Drq qwk df sPr gurU nfnk pfqsLfh ny ‘¡’ dI swd dyNidaF, dlIl qy qrk nfl hwk-swc df gfzI rfh dwsx-drsfAux dI dlyrI ivKfeI.

         gurU sfihb dy pRcfr-ZMg df iek aihm lwCx ieh ik afp bhuq Gwt iswDI iswiKaf idMdy, sgoN bhuqy vyr siQqI nUM afpxy AuWpr Zukf ky jF afpxy-afp nUM sMboiDq vrg df Bfg bxf ky gwl kihMdy. jdoN kdy iswDI iswiKaf idwqy ibnF nhIN sI gwl bxdI, AudoN afp sfrI iswiKaf nUM bVI sUJ’bUJ nfl, qrksLIl ZMg nfl, hmdrdI Bry lihjy rfhIN brfbr nf bx ky, iek ipafr, snyh BrI sLYlI vrqidaF, dlIl rfhIN lfgU krvf lYNdy. afp df awKr-awKr kpftIaF dy kpft KolHdf, ‘srbwq dy Bly’ dI gwl duhrfAuNdy, ‘eyk ipqf eyks ky hm bfirk’ dI sFJ pfAuNdf hr pRfxI nUM ‘bygmpury’ df sLihrI bxfieaf, qF jo ‘hlymI rfj’ dI sQfpnf ho sky.

         gurU nfnk dyv pfqsLfh ny afpxy isDFq nUM phuMcfAux ivwc KfpMzpuxy `qy krfrI cot mfrn leI vI sLbdfvlI, pRqIk aqy ienHF nfl Ausfry gey ibMb vI Aus sMboiDq vrg dy hI ley. ieQoN qwk ik AunHF dy jIvn aQvf, kfr-ivcfr, afcfr-ivcfr ivwc af cuwky pqn nUM vI gurU sfihb smyN anusfr AunHF dy mfrg dy pRvfinq qy pRmfixq asUlF nUM afDfr bxf ky hI jqlfAuNdy.

         jd gorKmqy dy jogIaF nUM aslI jogI dy lwCx dwsidaF ByKpuxy qoN AuWpr AuWTx dI icqfvnI idwqI qF vI afp ny sLYlI AunHF dI vrqI, pr isDFq afpxy dI gwl kridaF AunHF nUM asl jMg qoN jfxU krvfieaf.

aMjn mfih inrMjin rhIaY

jog jugiq iev pfeIaY]

glI jogu nf hoeI]

eyk idRsit kir smsir jfxY jogI khIaY soeI

(pMnf 730)

         gurU sfihb dy pRcfr ZMg df iek sfrQk pwK ieh hY ik afp kQnI dy sUry hI nhIN sgoN krnI dy sUry vI sn. jo kuJ vI afp kihMdy, inrf purf ivsLvfs hI nhIN sI huMdf, sgoN jIvn huMdf sI. afp kdI vI afpxI gwl nUM iksy pur Tosdy nhIN sn, sgoN ijQy vI ijs mfrg rfhIN vI koeI puwjf hY, Aus nUM AuWQoN AuWpr cuwkdy.

         afp ny icMqn BgqI rfhIN, lok sMprk rfhIN ivcfr-vtFdrf, aMdr Drm sMvfd, gosLtIaF, Dfrimk AupdysLF leI sQfink BfsLf dI vrqoN kr ky, vwK-vwK QfvF qy AuQoN dI sMsikRqI, siBafcfr anusfr AuQoN df pihrfvf Dfrn kIqf, pr afm rvfieq qoN ht ky iek nftkI ZMg rfhIN srb sFJIvflqf dy pYgLfm nUM pRcfiraf.

         pr awj Pyr, ajoky Zyr ivwc Poky krm kFz, sfzf mMUh icVf rhy ny. awj vI lokfeI dy sfhmxy Ausy qrHF df hnHyr Cfieaf hY, jo gur bfby dy vyly 15vIN sdI ivwc sI. Prk isrP ieMnf ik Aus vkq cyqnf suwqI sI, pr awj cyqnf lhU-luhfx ho ky afpxI hoNd qoN Gbrf rhI hY. AudoN iek Twg dy aMqRIv nUM hlUixaF sI, pr awj asIN afpxy aMdr Cupy bYTy Twg nUM kUV qy BrmF df rfh idMidaF, ies dy ipwCy lwg gey hF. AudoN iek kOzy BIl dI mwq nUM AucyiraF kr ky Aus nUM afdm bxnf isKfieaf sI, pr awj asIN Kud afdm dy PrjLF qoN iknfrfksLI kr rhy hF. Drm dy nFa `qy pfKMzvfd qy Poky krmkFzF nfl asIN afp hI mfnvqf nUM lhU-luhfx kr rhy hF.

         awj loV hY ik asIN afpxy mUl nUM pihcfnIey, loV hY ijLMdgI dI KusL qbIaq nUM nysq nfbUd hox qoN bcf skIey. afE, asIN sfrI hI nfnk nfm lyvf, iswK vIr, BYxF, pRcfrk bx jfeIey, asIN sfry hI iensfnIaq dI sFJ qy BrfqrIvfd, muhwbq dI sFJ pfAuNidaF, gurU nfnk pfqsLfh vrgy ajLIm mrdy Kudf dy sMvydnsLIl AupdysLF qycwlx dI jfc iswK skIey qy isKf skIey. hr nfnk nfm lyvf, iswK vIr, BYx jykr gurU nfnk sfihb dy pRcfr ZMg qoN syD lY ky, lok syvf df mnuwKqfvfdI mfrg apxf lvy qF ijLMdgI eynI husIn bx jfvy ik asIN svrg-nrk dy BMblBUisaF qoN vuwpr AuWT ky akfl joq dy drsLnF df suBfg pRfpq kr lvFgy.

DMn jnnI ijn nfnk jfieaf!!!- gurdyv isMG ghMUx

         puwqr dy ivCoVy ivwc aiqRpq mfqf iqRpqf bysLwk kuwl dunIaf nUM iqRpq krn vfly nfnk dI mfqf hY, prMqU puwqr dy ivCoVy df swl Aus dy idn df cYn aqy rfqF dI nINd Koh bYTf hY. ieklOqy puwqr dI mF scmuwc hI aMnHI huMdI hY. puwqr df ivXog mF df idl hI dws skdf hY ik idl dIaF ikMnIaF gihrfeIaF aqy zUMGfxF qwk huMdf hY. mfqf iqRpqf Audfs hY. puwqr dI Xfd qy AuzIk ivwc ivafkul hY.

         pqf nhIN ikQy jMglF-byilaF ivwc myrf cMn vrgf puwqr GuMmdf hovygf, pYrF ivwc kMzy Puwtdy hoxgy. lMbf pYNzf cldy dy pYrF ivwc ibafeIaF vI Puwt geIaF hoxgIaF. isaflF `c aOqrf ibafeIaF df drd vI ikMnf burf huMdf hY. ‘ijs dy pYr nf PtI ibafeI, Auh kI jfxy pIV prfeI.’ ienHF cMdrIaF ibafeIaF df drd qF Auh hI jfxdf hY, ijs dy afpxy pYrF `c ieh ibafeIaF PtIaF hox. pqf nhIN ikQy rihMdf hovygf, smyN isr Kf-pI lYNdf hovygf, ikQoN lY ky KFdf hovygf? mF cMdrI qF Kf-pI iZwz Br lYNdI hY, puwq pqf nhIN ikMny ku idn BuwKf rihMdf hovygf. mF cMdrI qF ivCfAuxy `qy sON jFdI hY, puwq qf nhIN iknHF jMglF, byilaF ivwc pwQrF/kMizaF dy ivCfAuixaF `qy hI sONdf hovygf.

         Gr rihMdf sI, BfvyN nfm dI KumfrI ivwc msq rihMdf sI, pr sfzIaF awKF dy sfhmxy qF rihMdf sI. keI-keI idn smfDI ivwc lIn rihMdf sI. mF df klyjf Aus nUM vyK ky Tiraf-Tiraf qF rihMdf sI. mF nUM nf shI, afpxI pqnI aqy inwky-inwky bflF nUM hI imlx af jfvy. Br juafn nUMh sulwKxI dI sfrI Aumr ivXogx vFg hI bIq rhI hY. inwky-inwky bflF sRIcMd aqy lKdI dfs df bcpn ipqf dy ipafr leI sihkdf lMG igaf. hux qF ieh vI Xfd nhIN ik puwqr nfnk nUM igaF ikMnf ku smF ho igaY. swq-awT vrHy qF bIq gey lgdy hn. Gr-bfr iqafg ky ikqy sMinafsI hI qF nhIN bx igaY, pr mYN vI kI socx lwgI hF, sMinafsI bxn dI qF Auh iswiKaf hI nhIN idMdf. puwqr nfnk qF dunIaf nUM kihMdf hY ik gRihsQI rih ky dunIaf dy kMm-kfj kridaF pRmfqmf nUM pRfpq kIqf jf skdf hY. jykr ieh gwl hY qF iPr eyny sfl ho gey, Aus nUM igaF, afieaf ikAuN nhIN? kI mYN kdy afpxy cMn vrgy puwqr dy cMn vrgy muKVy dy drsLn-dIdfr kr skFgI? Auh suBfgf idn kdoN afvygf, jdoN myrf ipafrf nfnk Gr afvygf?

         aijhIaF socF ivwc zuwbI mF iqRpqf nUM pqf lgdf hY ik Aus dy puwqr nfnk df ijgrI Xfr rbfbI mrdfnf afieaf hoieaY. socF `c zuwbI mF vfho-dfhI Bwj AuWTI hY, clo puwqr nfnk nhIN qF Aus df ijgrI Xfr qF afieaY. Auh mrdfnf, ijs ny afpxy Xfr dI XfrI inBfAux Kfqr afpxy mF-bfp, bwicaF nUM Cwz idwqf aqy nfnk df hI ho ky rih igaf, jo sfey dI qrHF nfnk dy nfl rihx lwgf. sfzy nfloN qF mrdfnf hI cMgf hY jo nfnk df sdIvI sfD mfx irhf hY. mF iqRpqf ivafkul ho AuTdI hY, mrdfny nUM iekwiTlF vyK ky. ieh iekwlf ikAuN afieaf hY? myry puwqr nfnk nUM kI ho igaY? myrIaF awKIaF df qfrf nfnk ikAuN nhIN afieaf? aijhy iKaflF ivwc zuwbI mF iqRpqf ny mrdfny nUM Guwt ky glvkVI ivwc lY ilaf aqy ikMnf icr suwD hI nf rhI. mrdfny nUM glvkVI ivwc lY ky mF iqRpqf nUM ieMj lgdf ijvyN puwqr nfnk nUM hI klfvy ivwc lY ilaf hovy. mfqf ny puwiCaf, ‘qUM kwlf afieaf aYN-puwqr nfnk ikwQy hY?’ eynf kihMdI df gwc Br afieaf aqy boilaf nf igaf. iek pfsy mF dI puwqr ivXog vflI ibhblqf aqy dUjy pfsy kuJ nf dwsx bfry gurU jI df hukm. mrdfny koloN bYiTaf nf igaf aqy ibnF kuJ dwisaF huwbIN-huwbIN AuWT quiraf. eyny nUM sfrI qlvMzI ivwc Kbr PYl geI. bfbf nfnk afieaY. ibrD bfbf kflU Bwjf afieaf.

         Auh bfbf kflU, ijs ny swcy sOdy smyN vIhF rupieaF ipwCy puwqr nfnk nUM cpyVF mfrIaF sn, prMqU awj puwqr ipafr ivwc hMJU vhf irhf hY. puwqr dy ivXog ny kTor idl bfbf kflU df idl vI mom bxf idwqf hY. Auh vI puwqr ipafr nUM qrs irhY. Dfa ky nfnk nUM glvkVI ivwc lY lYNdf hY, mwQf cuMmdf hY. awj puwqr nfnk Aus leI iek Cotf bwcf bx jFdf hY. ipafr krdf jf irhY pr idl nhIN Br irhY. mF iqRpqf puwCdI hY, vy puwqr nfnk, qYnUM sfzI Xfd nhIN afAuNdI, qUM virHaFbwDI Gr nhIN afAuNdf. mF dI nf shI, puwqrF dI vI Xfd nhIN afAuNdI, aqy sulwKxI dI vI Xfd nhIN afAuNdI, ijhVI hr smyN qyry rfhF ivwc plkF ivCfeI bYTI rihMdI hY. nfnk hws Cwzdf hY, mF ieh sfrI dunIaf myrf afpxf Gr hY. mfqf iqRpqf qUM scmuc DMn eyN, ijs ny aijhf anmol hIrf kuwl dunIaf nUM idwqf!!!

pµjf sfihb dy ÈhIdI sfky 'qy ivÈyÈ

BfeI krm isµG qy BfeI pRqfp isµG dI lfsfnI Èhfdq

-pRo[ ikrpfl isµG bzUµgr

         iswK ieiqhfs df hr pµnf ÈhId gurU sfihbfn, isµGF, isµGxIaF, mrjIviVaF aqy dyÈ BgqF dy pivwqr KUn nfl iliKaf hoieaf hY. ies lyK ivwc dunIaf dy aËIm ÈhIdF BfeI krm isµG aqy BfeI pRqfp isµG, ijnHF nUµ ‘gwzI pµjf sfihb' dy ÈhIdF vjoN Xfd kIqf jFdf hY, bfry ivcfr kr rhy hF.

         29 mfrc 1849 ivwc pµjfb nUµ ieµglYNz bfdÈfh dy rfj pRbµD ivwc Èfml kr ilaf igaf. prµqU pµjfb 'qy kfbË hox leI aµgryËF ƒ axigxq kurbfnIaF krnIaF peIaF. jfnI aqy mflI nuksfn vI AuTfAuxf ipaf. BfvyN aµgryËF df tfkrf kr rhIaF Kflsf POjF hfr geIaF, prµqU ienHF jµgF ivwc Kflsf POj ny BfrI jOhr idKfey. AuDr kuJ idnF ivwc hI mhfrfxI ijµd kOr, dIvfn mUl rfj aqy BfeI mhfrfj isµG nOrµgfbfdI ny aµgryËF ivruwD bgfvq df Xqn afrµB idwqf. aµgryË kOm rfjnIqI pwKoN aiq dI byeImfn sI. Aus ny pµjfb nUµ kmËor kr ky pwkf gulfm bxfAux ihwq gOrv, axK aqy icxg dy somy gurduafrf sfihbfn 'qy afpxy hwQToky mhµqF rfhIN kbËf kr ilaf. iehnF mhµqF ny gurduafrf sfihbfn nUµ Dfrimkqf aqy sUrbIrqf dy somy hox dI QF ivBfcr aqy luwt dy awzy bxf ilaf aqy dunIaf dy invykly isDFq nUµ qoV-mroV ky pyÈ krnf ÈurU kr idwqf. axKI iswK kOm nUµ ieh iksy qrHF vI mnËUr nhIN sI. PlsrUp gurduafrf sfihbfn nUµ aµgryËF dy aiswDy aqy mhµqF dy iswDy kbËy hyToN afËfd krvfAux ihwq gurduafrf suDfr lihr afrµBI geI aqy vwK‑vwK gurduafrf sfihbfn nUµ afËfd krfAux ihwq vwK‑vwK morcy lfey gey. sPlqf ny iswK kOm dy crn CUhy, prµqU ZyrF kurbfnIaF dI kImq Auqfrn 'qy. gurduafrf suDfr lihr df smF 1920-25 hY. ieh pµj sfl iswK ieiqhfs ivwc ivÈyÈ mhwqv rwKdy hn. ies lihr ivwc iswK kOm ny anykF qsIhy Jwl ky, axigxq ÈhIdIaF dy ky ieh pRgt kr idwqf ik iswKF dy mnF ivwc sRI gurU gRµQ sfihb df sQfn ikµnf Auwcf hY aqy Auh gurduafrf sfihb dI mfx mirXfdf sQfpq krn leI kI kuJ kr skdy hn.

         gurduafrf suDfr lihr dy ienHF pµj sflF ivwc ds morcy lfey gey. gurduafrf gurU kf bfg sRI aµimRqsr Èihr qoN Auwqr vwl qkrIbn 22 iklomItr dI ivwQ 'qy siQq sI. ieQoN df mhµq suµdr dfs aiq df ivBcfrI sI. isµGF dy dbfa aqy ÈkqI awgy JukidaF Aus ny pihlF isµGF nfl ilKqI smJOqf kr ilaf ik Auh awgy qoN koeI kukrm nhIN krygf. aµimRq Ck ky isµG sj jfvygf aqy iswK rihq mrXfdf ivwc rih ky syvf krygf.

         20 PrvrI, 1921 nUµ nnkfxf sfihb dy sfky Auprµq jdoN Aus ny vyiKaf ik aµgryË srkfr mhµqF dI hmfieq krdI hY qF Auh bdl igaf aqy ÈRomxI kmytI qoN afkI ho ky pihlF vFg hI bdPYlIaF aqy kukrm krn lwgf. 23 agsq, 1921 nUµ ÈRomxI kmytI df iewk jQf sR[ dfn isµG dI agvfeI hyT pRbµD sµBflx leI Byijaf. kmytI ny jdoN pUrI qrHF pRbµD sµBfl ilaf qF mhµq ny PrvrI 1922 ivwc afpxf guËfrf inXmq krn leI bynqI kIqI. Aus dI bynqI mµn ky kmytI ny 120 rupey mhIny guËfrf aqy iewk mkfn mhµq nUµ dy idwqf. dUjy pfsy aµgryË srkfr ny akflI qihrIk nUµ Kqm krn leI hor sKqI kr idwqI. ikrpfn df morcf lwgf. ikrpfnF dI PYktrI clfAux dy jurm ivwc bfbf KVk isµG nUµ iewk sfl sKq kYd dI sËf suxfeI geI. ieh vyK ky gurduafry df mhµq suµdr dfs Pyr bfgI ho igaf aqy gurduafry dI ËmIn 'qy afpxf hwk jqfAux lwigaf.

          8 agsq 1922 nUµ pµj isµG gurU ky lMgr leI bflx leI lwkVF lYx leI gey qF mhµq vloN irport krn 'qy puls ny AunHF nUµ igRPqfr kr ilaf. imstr jYnikn dI adflq ivwc AunHF nUµ Cy-Cy mhIny dI kYd aqy 50-50 rupey jurmfnf kIqf igaf. ies qoN bfad vI 5-5 isµG roË bflx leI lwkV lYx jFdy rhy ijnHF nUµ puls PV ky dUr Cwz afAuNdI. 22 agsq qoN DVfDV igRPqfrIaF ÈurU ho geIaF. 26 agsq nUµ bflx lYx gey 36 isµGF dy jQy dI mfr-kutfeI kIqI geI. iesy idn gurU ky bfg sµbµDI ivcfr krn ihwq ÈRomxI kmytI dI ivÈyÈ iekwqrqf hoeI. 9 lIzrF dy vfrµt jfrI kIqy gey. sRI akfl qKq sfihb 'qy lwgy dIvfn ivwc ienHF nyqfvF ny igRPqfrI idwqI. ies dIvfn ivwc ÈFqmeI morcy df aYlfn kIqf igaf. srkfr vloN sfry iËilaF ƒ hdfieq kIqI geI ik koeI jQf gurU ky bfg vwl nf cwly. gurU ky bfg dy sfry rfh sIl kr idwqy gey. 27-28 agsq qoN isµGF ny rosmeI aqy ÈFqmeI morcy df aYlfn kIqf. 27-28 agsq qoN isµGF dy jQy roË jfx lwgy. srkfr vloN lfTIcfrj kIqf jFdf. ËKmIaF nUµ PV ky GVIisaf jFdf. GoiVaF dy suµmF hyT lqfiVaf jFdf. BfrI qswdd kfrn keI isµG byhoÈ ho jFdy, prµqU hoÈ afAux 'qy agFh nUµ mfrc krdy aqy puls iPr AuhI Ëflmfnf qÈwdd krdI. 16 nvµbr, 1922 qwk ieh morcf lgfqfr cldf irhf. afKr srkfr dI syvf isµGF-Kflsf pµQ ƒ dy idwqI.

         ies morcy dOrfn hI nfnkÈfhI kYlMzr anusfr 28 akqUbr, 1922 nUµ pµjf sfihb df mhfn ÈhIdI sfkf vfpiraf. gurU ky bfg dy PwtV ËKmI kYdIaF nUµ ryl gwzI rfhIN atk dI jylH Byijaf jf irhf sI. ieh sfry isµG burI qrHF ËKmI hoey sn aqy BuwKy-iqhfey sn. pµjf sfihb dI sµgq ny isµGF nUµ jl-pfxI CkfAux df pRbµD kIqf aqy styÈn mfstr nUµ gwzI rokx leI bynqI kIqI, pr srkfr dI afigaf anusfr styÈn mfstr ny gwzI rokx qoN ienkfr kr idwqf. isµG ryl lfeIn Aupr sIs itkf ky lyt gey. BfeI krm isµG aqy BfeI pRqfp isµG dy AuqoN dI gwzI lMG geIqF zrfeIvr nUµ inXm anusfr gwzI rokxI peI. ijqnI dyr srkfrI ryl aiDkfrIaF ny afpxI kfiedy-kfnUµn dI kfrvfeI kIqI, EnI dyr ivwc sµgq ny isµGF nUµ Bojn Ckf ky afpxf pRx pUrf kIqf.

ÇîåÆ ÓÚ Ã¯è Õðé 寺 ìÅÁç

åÖå» ç¶ Üæ¶çÅð» 鱧 ÃðòÀ¹¾Ú ÕÇÔä òÅÇñÁ»

ç¶ òÆ ÁÅêä¶ ÔÆ îé¯ðæ Áå¶ Ã¹ÁÅðæ !

éÅéÕôÅÔÆ Õ˦âð Çò¾Ú Ã¯è» ñÂÆ Ã§å ï±éÆÁé é¶ Çç¾åÅ ÁñàÆî¶àî !

ܶ éÅ î§ÇéÁÅ å» Ã§å ï±éÆÁé ÕÆ Õð¶×Æ?

ÇÕðêÅñ ÇçØ, ìÇá§âÅÍ

         ÇÃ¾Ö èðî ÓÚ Çòô¶ô îÅé ÃéîÅé êzÅêå Õð ðÔ¶ ê¿Ü¶ åÖå» ç¶ Üæ¶çÅð», ÇÜé·» 鱧 E ÇÃ§Ø ÃÅÇÔìÅé òÆ ÇÕÔÅ Ü»çÅ þ, Çò¾Ú Áé¶Õ» Õî÷¯ðÆÁ» Ô¯ä Áå¶ ÇÃðø ÕÅì÷ èó¶ ç¶ ÇÔ¾å ê±ðé ÕðÕ¶ Áé¶Õ» êÅÇÃÁ» 寺 íÅðÆ Áñ¯ÚéÅ Ô¯ ðÔÆ þ êð Çëð òÆ À¹é·» 鱧 ÃðòÀ¹¾Ú ÕÇÔä òÅÇñÁ» çÆ òÆ Õ¯ÂÆ ÕîÆ éÔƺ þÍ ìÔ¹å ÃÅð¶ èó¶ Áå¶ ÇòÁÕåÆ ÇÂÔ ÕÇÔ§ç¶ òÆ Ã¹ä¶ Ü»ç¶ Ôé ÇÕ íñ¶ ÔÆ Üæ¶çÅð» Çò¾Ú ñ¾Ö Õî÷¯ðÆÁ» Ô¯ä, Çëð òÆ À¹Ô ÃÇåÕÅï¯× Ôé Áå¶ À¹é·» òñ¯º ÜÅðÆ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ Ô¹ÕîéÅîÅ Ôð ÇÃ¾Ö ñÂÆ î§éäÅ ñÅÜîÆ þ ÇÕÀ¹ºÇÕ ÃÅðÆ Õ½î 鱧 ¶ÕåÅ çÆ ñóÆ Çò¾Ú êz¯ä ñÂÆ Õ¯ÂÆ å» Õ¶ºçðÆ Ã§ÃæÅ Ô¯äÆ ÔÆ ÚÅÔÆçÆ þÍ Ü¶Õð ÇþÖ, ÃðòÀ¹¾Ú î§é¶ ÜÅ ðÔ¶ ÇÃ§Ø ÃÅÇÔìÅé çÅ Ô¹Õî î§éä 寺 ÇÂéÕÅð ÕðéÅ ô¹ð± Õð ç¶ä׶ å» Õ½î 鹧 ÇÂÕ¾åz ð¾Öä ñÂÆ Ô¯ð ÇÕÔóÆ Ã§ÃæÅ ìÅÕÆ ðÇÔ ÜŶ×Æ? À¹ê𯺠ò¶Öä 鱧 ÇÂÔ ÇòÚÅð ìó¶ ڧ׶ ñ¾×ç¶ Ôé êð ܶ ÁÇÜÔÅ ÕÇÔä òÅÇñÁ» çÆ Á§çðñÆ íÅòéÅ çÆ êðÖ êóÚ¯ñ Õðé çÅ î½ÕÅ Çîñ¶ å» êåÅ ñ¾×çÅ þ ÇÕ ÁÅêä¶ ÕÔ¶ ôìç» Óå¶ òÆ ÇÂÔ À¹åéÆ ç¶ð ÔÆ Áîñ Õðç¶ Ôé, ÇÜåéÆ ç¶ð å¾Õ ÇÃ§Ø ÃÅÇÔìÅé 鹧± ÃðòÀ¹¾Ú Áå¶ À¹é·» ç¶ Ô¹ÕîéÅî¶ î§éä¶ ñÅÜîÆ ÕÇÔä Çò¾Ú À¹é·» çÅ ÁÅêäÅ Õ¯ÂÆ îé¯ðæ Ü» ùÁÅðæ ê±ðÅ Ô¹§çÅ Ô¯ò¶Í ÇîÃÅñ ç¶ å½ð Óå¶ ÁÖ½åÆ Ã§å ï±éÆÁé Ü» çå ÃîÅÜÍ ÇÂé·» ñÂÆ üíò» ÒÁÖ½åÆÓ ôìç ÇÂà ñÂÆ òðåäÅ ÇêÁÅ ÇÕÀ¹ºÇÕ ×¹ðìÅäÆ Áé¹ÃÅð å» ÒçåÓ ôìç, ×¹ð±, ÁÕÅñ ê¹ðÖ Áå¶ ×¹ð± ç¶ Ô¹Õî Çò¾Ú ðÇÔä òÅñÆ ×¹ðÇÃ¾Ö Ã§×å ñÂÆ òðÇåÁÅ Ç×ÁÅ þ, ÇÜò¶º  :ÒÒÔÇð ÕÅ Ã§å¹ Ãå×¹ð¹ Ãå ê¹ðÖŠܯ ì¯ñË ÔÇð ÔÇð ìÅéƨ ܯ ܯ Õþ ùäË Ã¯ î¹ÕåÅ Ôî Çåà ÕË Ãç Õ¹ðìÅéƨÓÓ (ê¿é» 667), ÒÒíÅ×¹ Ô¯ÁÅ ×¹Çð Ã§å¹ ÇîñÅÇÂÁÅ, êzí¹ ÁÇìéÅÃÆ Øð îÇÔ êÅÇÂÁŨ ÔÇð ÕÅ Ã§å¹ ÇîñË ×¹ð ÃÅè±, ñË Çåà ÕÆ è±Çð î¹ÇÖ ñÅÂƨÓÓ (ê¿é» 1263), ÒÒéÅéÕ Ã§å ÇîñË Ãü êÅÂÆÁË, ÃÔÜ íÅÇ Üà ñ¶À±¨ÓÓ (ê¿é» 932), ÒÒå¶ Ã§å íñ¶ ×¹ðÇÃÖ þ, ÇÜé éÅÔÆ ÇÚ§å êðÅÂÆ üÖŨÓÓ (ê¿é» 588), ÒÒÔÇð Õ¶ Ãå ùäÔ¹ Üé íÅÂÆ ×¹ð¹ öÇòÔ¹ ì¶Ç× Çì×ÅñƨÓÓ (ê¿é» 667)Í

         ÇÜÔó¶ ÇòÔñó îé¹¾Ö ç±ÃÇðÁ» çÆ ÕîÅÂÆ Óå¶ êñä òÅñ¶ Çòô¶Ã ÇÕÃî çÅ ÇñìÅà êÇÔé Õ¶ ÁÅêäÆ ÕîÅÂÆ ç¶ ÃÅèé ñÂÆ ÁÅêä¶ ò¾Öð¶ â¶ð¶ ìäÅ Õ¶ ìËá ÜÅä, À¹é·» ñÂÆ ÒÔÇð Õ¶ çåÓ Ü» Òçå íñ¶ ×¹ðÇÃÖÓ ôìç éÔƺ òðå¶ ÜÅ ÃÕç¶, À¹é·» ñÂÆ ×¹ðìÅäÆ Çò¾Ú ܯ ôìç ÇñÖ¶ ׶ Ôé, À¹Ô ÇÂà åð·» Ôé : ÒÒ×Ü ÃÅ㶠åË åË è¯åÆÁÅ, ÇåÔð¶ êÅÇÂÇé åר ×ñÆ ÇÜé©Å ÜêîÅñÆÁÅ, ñ¯à¶ ÔÇæ Çéìר úÇ ÔÇð Õ¶ çå é ÁÅÖÆÁÇÔ, ìéÅðÇà ն áר1¨ ÁËö çå é î¯ÕÀ¹ íÅòÇÔ¨ âÅñÅ ÇÃÀ¹ ê¶âÅ ×àÕÅòÇÔ¨1¨ðÔÅÀ¹¨ ìÅÃé î»ÇÜ ÚðÅòÇÔ À±êÇð, ÕÅáÆ è¯Ç ÜñÅòÇÔ¨ ìùèÅ Ö¯Çç ÕðÇÔ ç¹Ç ڱñ¶, ÃÅð¶ îÅäà ÖÅòÇÔ¨2¨ úÇ êÅêÆ ÃçÅ ÇëðÇÔ ÁêðÅèÆ, î¹ÖÔ¹ Áêðà ÕÔÅòÇÔ¨ ÃçÅ ÃçÅ ÇëðÇÔ ÁÇíîÅéÆ, Ã×ñ Õ¹à§ì â¹ìÅòÇÔ¨3¨ÓÓ (ÁÅÃÅ ÕìÆð ÜÆ, ê¿é» 475-76)Í êÇÔñÆ ÇÕÃî ç¶ Ã§å Õð¯ó» ÓÚ¯º ÇÂ¾Õ Áè Ô¯ ÃÕçÅ þ, ÇÂà ñÂÆ À¹é·» çÅ ò¾ÖðÅ ÃîÅÜ Ü» ï±éÆÁé Ô¯ ÔÆ éÔƺ ÃÕçÆ, À¹Ô å» ÁŶ ÔÆ ÃîÅÜ ç¶ íñ¶ ñÂÆ Ô¹§ç¶ Ôé, ÁÅêäÆÁ» ï±éÆÁé» Ü» ò¾ÖðŠçå ÃîÅÜ ìäÅÀ¹ä ñÂÆ éÔÆºÍ ÇÂà ñÂÆ ò¾ÖðÅ ÃîÅÜ Ü» ï±éÆÁé ÇÃðø ç±ÃðÆ ÇÕÃî ç¶ Ã§å» çÆ Ô¯ ÃÕçÆ þÍ ÁËÃÆ ï±éÆÁé ç¶ ÁÖ½åÆ Ã§å» é¶ Á¾Ü å¾Õ ÕçÆ ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì 寺 êzòÅÇéå ÇÃ¾Ö ðÇÔî îðïÅçÅ éÔƺ î§éÆ, ÕçÆ éÅéÕôÅÔÆ Õ˦âð éÔƺ î§ÇéÁÅÍ ÇÂé·» ñÂÆ ÕçÆ òÆ ÁÕÅñ åÖå çÅ Üæ¶çÅð ÃðòÀ¹¾Ú éÔƺ ÇðÔÅ, Ãׯº ÁÅêä¶ ÁÅêä¶ â¶ÇðÁ» ç¶ î¹ÖÆ ÔÆ ÇÔåé¶ ÃðòÀ¹Ú î§é¶ Ü»ç¶ Ôé ÇÕ À¹é·» çÅ çðÜÅ ÇÂé·» ñÂÆ ×¹ð±Á» 寺 òÆ À¹êð Ô¹§çÅ þÍ ÇÂö ÕÅðé çå ÃîÅÜ Ü» ï±éÆÁé ç¶ ÇÕö î˺ìð é¶ ÁÅêä¶ â¶ð¶ Çò¾Ú ÇÕö ×¹ð± ÃÅÇÔìÅé Ü» ÇÃ¾Ö ÇÂÇåÔÅà éÅñ Ãì§èå ÇçÔÅóÅ éÔƺ îéÅÇÂÁÅ, ܶ îéÅÂÆÁ» Ü»çÆÁ» Ôé å» ÁÅêä¶ å¯º êÇÔñ» îð ü¾Õ¶ ÃÅè» çÆÁ» ìðÃÆÁ», ç×ð»ç», î¾ÇÃÁÅ å¶ ê±ðéîÅÃÆÁ»Í êð Ü篺 ÃÅè» ç¶ êÅÖ¿â À¹ÜÅ×ð Õðé òÅñÆÁ» ê¹ÃåÕ» ç¶ ñ¶ÖÕ ×¹ðìÖô ÇÃ§Ø ÕÅñÅ Áë×ÅéÅ Áå¶ Ãê¯ÕÃîËé ç¶ Ã§êÅçÕ Ü¯Çקçð ÇÃ§Ø çÅ Çòð¯è Õðé ñÂÆ ÁÕÅñ åÖå çÆ ãÅñ òðåäÆ êÂÆ å» ÇÂé·Å é¶ ÁÕÅñ åÖå ÃÅÇÔì çÆ ÃðòÀ¹¾ÚåÅ çÅ õ±ì ã¯ñ Çê¾ÇàÁÅ å¶ Ç¾毺 ÜÅðÆ Ô¯Â¶ Ô¹ÕîéÅî¶ Ôð ÇÃ¾Ö ñÂÆ î§éä¶ ñÅÜîÆ Ô¯ä çÅ êzÚÅð ÕÆåÅÍ

     çå ï±éÆÁé ç¶ î¹ÖÆ çÆ ò¾Öð¶ å½ð Óå¶ ×¾ñ Õðƶ å» Ü篺 ÇÂà 鱧 ìÅìÅ áÅÕ¹ð ÇÃ§Ø çÆ î½å 寺 ìÅÁç çîçîÆ àÕÃÅñ çÅ î¹ÖÆ æÅÇêÁÅ Ç×ÁÅ ÃÆ, À¹Ã Ã ô¯zîäÆ Õî¶àÆ é¶ ÇÂà çÆ ìÜÅÇ ìÅìÅ ðÅî ÇÃ§Ø é±§ îÅéåÅ Çç¾åÆÍ Õ¹çðåÆ å½ð Òå¶ ÁÕÅñ åÖå ç¶ Üæ¶çÅð Áå¶ çðìÅð ÃÅÇÔì ç¶ þ¾â קzæÆ Ãî¶å Ô¯ð ÇÃ§Ø ÃÅÇÔìÅé ÁÖòÅÀ¹ä òÅñ¶ ìÅìÅ ÔðéÅî ÇÃ§Ø è§¹îÅ çÆ æ» ìÅìÅ ðÅî ÇÃ§Ø çÆ çÃåÅðì§çÆ î½Õ¶ êÔ¹§Ú¶ Áå¶ À¹Ã 鹧± çÃåÅð» å¶ ÇÃð¯ê¶ ç¶ Õ¶ àÕÃÅñ çÅ î¹ÖÆ ÁËñÅÇéÁÅÍ À¹é·» ÇÃ§Ø ÃÅÇÔìÅé» Çò¾Ú åÖå ôzÆ çîçîÅ ÃÅÇÔì çÅ Üæ¶çÅð Ç×ÁÅéÆ ìñò§å ÇÃ§Ø é§ç×ó· ôÅîñ éÔƺ ÃÆÍ àÕÃÅñ çÅ î¹ÖÆ ìäé À¹êz§å Üç ìÅìŠ蹧îÅ êÇÔñÆ òÅð åÖå ôzÆ çîçîÅ ÃÅÇÔì î¾æÅ à¶Õä ÁÅÇÂÁÅ å» À¹îÆç 寺 À¹ñà Ç×ÁÅéÆ é§ç×ó· é¶ ìÅìŠ蹧îŠ鱧 ÇÃð¯ê¶ çÆ ìÖÇôô ÕÆåÆÍ À¹Ã¶ Ã ìÅìŠ蹧îÅ ñÂÆ é§ç×ó· ÃðòÀ¹¾Ú ÇÃ§Ø ÃÅÇÔìÅé ÃÆÍ ÁÅêä¶ ÕÂÆ ÇìÁÅé» ÓÚ À¹é·» Ç×ÁÅéÆ é§ç×ó· çÆ À¹êîÅ Õðç¶ Ô¯Â¶ À¹é·» çÆ å¹ñéÅ ÁÕÅñÆ ë±ñÅ ÇÃ§Ø éÅñ òÆ ÕÆåÆÍ ÕÂÆ æÅò» Óå¶ êzÅÂÆò¶à ×¾ñ» ÓÚ À¹Ô ÇÂÔ òÆ ÕÇÔ§ç¶ Ã¹ä¶ ×¶ ÇÕ À¹Ô Ç×ÁÅéÆ é§ç×ó· çÅ Ãí 寺 ò¾è ÃÇåÕÅð Õðç¶ Ôé ÇÕÀ¹ºÇÕ À¹Ô ÇÃè»å Óå¶ ÇéèóÕ Ô¯ Õ¶ êÇÔðÅ Çç§ç¶ ÔéÍ Ô½ñÆ Ô½ñÆ Ãî» ìçÇñÁÅ, ô¯zîäÆ ÁÕÅñÆ çñ é¶ ò¶ÇÖÁÅ ÇÕ ìÅìÅ ðÅî ÇÃ§Ø éÅñ¯º ìÅìŠ蹧îÅ çÅ èóÅ ò¾âÅ þ, ÇÂà ñÂÆ À¹é·» ìÅìŠ蹧îÅ éÅñ é¶óåÅ òèÅ ñÂÆ, ëñÃð±ê ìÅìÅ ðÅî ÇÃ§Ø ô¯zîäÆ Õî¶àÆ å¯º ç±ð Ô¯ Ç×ÁÅÍ

     Ô¹ä Ãî» ÁÅÇÂÁÅ ô¯zîäÆ Õî¶àÆ òñ¯º ìóÆ î¹ô¾Õå ìÅÁç ñÅ×± ÕÆå¶ éÅéÕôÅÔÆ Õ˦âð ÓÚ Ã¯¯è» ÕðÕ¶ ÇÂà 鱧 î¹ó ÇìÕðîÆ Ã§îå éÅñ î¶ñ Õ¶ Áå¶ Ú§çðîÅ ç¶ ÇÔÃÅì Çå¾æ»-òÅð» çðÜ ÕðÕ¶ ÇÂà çÅ Ô¹ñÆÁÅ Çò×Åóé Áå¶ î±ñ íÅòéÅ ð¾ç Õðé çÅÍ Ã§å ÃîÅÜ çÆÁ» ǾÛÅò» ê±ðÆÁ» Õðé ñÂÆ ìó¶ éÅàÕÆ ã§× éÅñ ô¯zîäÆ Õî¶àÆ é¶ çÆòÅñÆ òÅñ¶ Ççé ê¿Ü¶ Üæ¶çÅð» çÆ îÆÇà§× ÕðòÅÂÆÍ ÚÅð Üæ¶çÅð å» éÅéÕôÅÔÆ Õ˦âð çÅ Ô¹ñÆÁÅ Çò×Åó Õ¶ ÇÂà 鹧± ìzÅÔîäÆ ð§×å ç¶äÅ ÔÆ ÚÅÔ¹§ç¶ Ãé êð Ç×ÁÅéÆ é§ç×ó· é¶ ÇÂà çÅ ÇçzóåÅ éÅñ Çòð¯è ÕðÕ¶ ÇÂ¾Õ òÅð å» Ã§å ÃîÅÜ çÆÁ» õÅÔô» Óå¶ êÅäÆ ë¶ð Çç¾åÅÍ ÇÜ¾æ¶ ÃÅðÅ ÇÃ¾Ö ÃîÅÜ Áå¶ ÇòçòÅé Ç×ÁÅéÆ é§ç×ó· çÆ ÇÂà ×ñ¯º êzçÃÅ Õð ðÔ¶ Ôé, À¹æ¶ ìÅìŠ蹧îÅ çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á ìÆå¶ Ççé çå ï±éÆÁé çÆ îÆÇà§× Ô¯ÂÆ, ÇÜà Çò¾Ú ìÅìŠ蹧îÅ é¶ î§× ð¾Ö Çç¾åÆ ÇÕ Ç×ÁÅéÆ é§ç×ó· 鱧 ÁÕÅñ åÖå Óå¶ Ãç Õ¶ À¹Ã é¹±§ ÃÖå 寺 ÃÖå Ã÷Å ñÅÂÆ ÜÅò¶Í Çê¾ÛñÆÁ» õìð» 鱧 ÇÂ¾æ¶ ç¹ÔðÅÀ¹ä 寺 î¶ðÅ íÅò ÇÂÔ ÔÆ ÃÆ ÇÕ ÇÜà Ã å¾Õ Ç×ÁÅéÆ é§ç×ó· é¶ ìÅìŠ蹧îÅ çÆ ÔÀ±îË é±§ ê¾á¶ êŶ, À¹åéÆ ç¶ð å¾Õ Ç×ÁÅéÆ é§ç×ó·, ìÅìŠ蹧îÅ ñÂÆ Ãðòô¶zôà, ÃðòÀ¹¾Ú Üæ¶çÅð ÃÆ, ÇÜà çÆ å¹ñéÅ ÁÕÅñÆ ë±ñÅ ÇÃ§Ø éÅñ ÕÆåÆ Ü»çÆ ðÔÆ, êð ÇÜà Ã éÅéÕôÅÔÆ Õ˦âð çÅ ìzÅÔîäÆÕðé Õðé çÆ ìÅìŠ觹îÅ çÆ ÃÅÇÜô 鹧± À¹Ã¶ Ç×ÁÅéÆ é§ç×ó· é¶ éÅ ê±ðÅ Ô¯ä Çç¾åÅ å» ìÅìŠ蹧îÅ é¶ À¹é·» 鹧± ÁÕÅñ åÖå Óå¶ åñì ÕðÕ¶ Ã÷Å ç¶ä çÆ î§× Õðé ñ¾× ê¶Í

    ÇÂö åð·» çÆ ÇÂ¾Õ À¹çÅÔðä Ô¯ð Çç¾åÆ ÜÅ ÃÕçÆ þÍ Ãê¯ÕÃîËé ç¶ Çòð¹¾è Ô¹ÕîéÅî¶ ÜÅðÆ Õðé òÅñ¶ À¹Ã Ã ç¶ ÁÕÅñ åÖå ç¶ Üæ¶çÅð Ç×ÁÅéÆ Ü¯Çקçð ÇÃ§Ø ò¶ç»åÆ, ìÅìŠ蹧îÅ ñÂÆ ÃðòÀ¹¾Ú ÇÃ§Ø ÃÅÇÔì ÃÆ, ÇÜà çÅ Ô¹Õî î§éäÅ Ôð ÇÃ¾Ö ñÂÆ ñÅÜîÆ ç¾ÇÃÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÃÆ êð ÇÜà Ã ç×å» òñ¯º òè¶ çìÅÁ ç¶ ÕÅðé Ç×ÁÅéÆ ò¶ç»åÆ é¶ ÇÂÔ ÁËñÅé Õð Çç¾åÅ ÇÕ ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ ìðÅìð çÃî קzæ çÅ êzÕÅô éÔƺ ÕÆåÅ ÜÅ ÃÕçÅ å» ìÅìŠ蹧îÅ ñÂÆ Ç×ÁÅéÆ ò¶ç»åÆ ÃðòÀ¹¾Ú éÅ ðÔ¶ å¶ À¹é·» 鱧 ÔàÅÀ¹ä çÆÁ» ÃÅÇÜô» Áð§í Çç¾åÆÁ»Í ô¯zîäÆ ÁÕÅñÆ çñ Áå¶ ô¯zîäÆ Õî¶àÆ êÇÔñ» ÔÆ ÕÂÆ ÕÅðé» ÕðÕ¶ Ç×ÁÅéÆ ò¶ç»åÆ é±§ ÁÔ¹ç¶ å¯º ÔàÅÀ¹ä» ÚÅÔ¹§çÆ ÃÆ å¶ Ã çÆ íÅñ Çò¾Ú ÃÆ, ÇÂà ñÂÆ Ü篺 À¹é·» 鱧 ìÅìŠ觹îÅ çÆ ÔîÅÇÂå Çîñ ×ÂÆ å» Þ¾à ðÅå¯ ðÅå Ç×ÁÅéÆ ò¶ç»åÆ ç¶ Øð ç¯ ô¯zîäÆ Õî¶àÆ î˺ìð» é¶ êÔ¹§Ú Õ¶ À¹Ã 寺 ÁÃåÆøÅ ñË ÇñÁÅ, ÇÜà çÆ õìð ÁÅî ñ¯Õ» é¶ Ãò¶ð¶ ÁõìÅð» Çò¾Ú ÔÆ êó·ÆÍ ÇÂà ÃÅð¶ òðåÅð¶ 寺 Çþè ÇÂÔÆ Ô¹§çÅ þ ÇÕ ÇÜÔóÅ òÆ Üæ¶çÅð, ÇÜà òÆ ÇòÁÕåÆ Ü» èó¶ çÆÁ» ǾÛÅò» ê±ðÆÁ» ÕðçÅ Ô¯ò¶, À¹Ô Üæ¶çÅð À¹Ã ñÂÆ ÃðòÀ¹¾Ú å¶ ÃðòÃz¶ôà Ô¹§çÅ þ êð ܶ ÕçÆ À¹ÔÆ Üæ¶çÅð ÇÃè»å Òå¶ êÇÔðÅ ç¶ä çÆ ×¾ñ ÕðçÅ Ô¯ÇÂÁÅ, ÇÂ¾Õ Á¾èÆ Ú§×Æ ×¾ñ Õðé çÅ ïåé Õð¶ å» À¹Ã çÆ êzçÃÅ Õðé òÅñ¶ ñ¯Õ ÔÆ À¹Ã 鹧± ì¶Ç¾Üå ÕðÕ¶ ÁÔ¹ç¶ å¯º ñÅÔ¹ä ñÂÆ ÇåÁÅð Ô¯ Ü»ç¶ ÔéÍ

    Ô¹ä çå ï±éÆÁé é¶ ÁñàÆî¶àî ç¶ Çç¾åÅ þ ÇÕ Ü¶Õð BD ççìð å¾Õ éÅéÕôÅÔÆ Õ˦âð ÓÚ Ã¯è Õðé ìÅð¶ Õ¯ÂÆ ëËÃñÅ éÅ ÇñÁÅ Ç×ÁÅ å» À¹Ô Õ¯ÂÆ ÃÖå ëËÃñÅ ñËä×¶Í Ô¹ä ÇÂé·» 鹧± Õ¯ÂÆ ê¹¾Ûä òÅñÅ þ, ÇÕ å¹Ãƺ ÇÜÔóÅ ÃÖå ëËÃñÅ ñËäÅ þ, À¹Ô å» êÇÔñ» ÔÆ ñÂÆ ìËᶠԯ, ÇÃ¾Ö ðÇÔå îðïÅçÅ å¹Ãƺ éÔƺ î§éç¶, éÅéÕôÅÔÆ Õ˦âð å¹Ãƺ éÔƺ î§éç¶, ×¹ð±

 ×¯Çì§ç ÇÃ§Ø ÜÆ ç¶ Ô¹Õî» ç¶ À¹ñà, ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ ìðÅìð çÃî ×z§æ çÅ êzÕÅô ÕðÕ¶ ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì ÜÆ çÆ ×¹ÇðÁÅÂÆ é±§ üä½åÆ å¹Ãƺ Çç¾åÆ Ô¯ÂÆ þ, ×¹ð± ÃÅÇÔìÅé» ç¶ ×¹ðê¹ðì» çÆ æ» ÁÅêä¶ îð ü¾Õ¶ ÃÅè» çÆÁ» ìðÃÆÁ» îéÅ Õ¶ êÇÔñ» ÔÆ ê¿æ çÅ ÇÔ¾ÃÅ î§éä 寺 ÇÂéÕÅðÆ Ô¯, å» Ô¯ð ÇÕÔóÆ å¯ê ìÅÕÆ þ, ÇÜÔóÆ BD ççìð 寺 ìÅÁç ÚñÅÀ¹×¶? ÇÂé·» Ã§å» çÆ ï±éÆÁé çÅ ÕÇÔäÅ þ ÇÕ êÇÔñ» ×¹ðê¹ðì Ú§çðîÅ ç¶ ÇÔÃÅì éÅñ Çå¾æ»-òÅð» Áé¹ÃÅð îéŶ Ü»ç¶ Ãé êð Ô¹ä ñðÜÆ Õ˦âð çÆÁ» åðÆÕ» ç¶ ÇÔÃÅì éÅñ îéÅÀ¹ä ÕðÕ¶ ÇÃ¾Ö Ã§×å» Çò¾Ú ç¹Çì¾èÅ êËçÅ Ô¹§çÆ þÍ ÇÂé·» 鱧 Õ¯ÂÆ ê¹¾Û ÃÕçÅ þ ÇÕ Ü篺 å¹Ãƺ ÁÅêä¶ â¶ÇðÁ» Çò¾Ú Á¾Ü å¾Õ ÇÕà ׹ð± ÃÅÇÔìÅé çÅ ×¹ðê¹ðì îéÅÇÂÁÅ ÔÆ éÔƺ Áå¶ éÅ ÔÆ îéÅÀ¹äÅ þ å» å¹ÔÅ鱧 ÇÂà ç¹Çì¾èÅ éÅñ ÕÆ ëðÕ ê˺çÅ þ? ×¹ðê¹ðì» ç¶ ìÔÅé¶ çÆ æ» Ü¶ ÇÂÔ ÕÇÔ ç¶ä ÇÕ Ã§×ð»ç, î¾ÇÃÁÅ, ê±ðéîÅÃÆ ÁÅÇç ÇçÔÅó¶ îéÅÀ¹ä Çò¾Ú ç¹Çì¾èÅ êËçÅ Ô¹§çÆ þ å» ÇÂé·» çÆ ×¾ñ ÜÅÇÂ÷ þ êð ÁÅêäÆ ÇÂà éÅêÅÕ Ç¾ÛŠ鱧 ê±ðÆ Õðé ñÂÆ À¹é·» òñ¯º ×¹ðê¹ðì» çÅ ìÔÅéÅ ñËäÅ, ÇÃðø ñ¯Õ» 鹧± ×¹§îðÅÔ Õðé ñÂÆ þÍ Ú§çðîÅ ç¶ ÇÔÃÅì ÇÂà ÃÅñ ×¹ð± éÅéÕ ÃÅÇÔì ÜÆ çÅ ×¹ðê¹ðì B éò§ìð 鱧 ÁÅ ÇðÔÅ þ êð ìÅÕÆ ÃÅñ» Çò¾Ú ÕçÆ AD éò§ìð, Õç¶ BC éò§ìð, Ǿ毺 å¾Õ ÇÕ B@B@ Çò¾Ú ÇÂÔ C@ éò§ìð 鱧 ÁÅ ÇðÔÅ þ, å» ÕÆ ÇÂà éÅñ ÃÅðÆ ç¹éÆÁ» ç¶ Çþֻ Çò¾Ú ç¹Çì¾èÅ êËçÅ éÔƺ Ô¹§çÆ? êð ÇÜé·» â¶ð¶çÅð» 鱧 ÇþÖÆ ÔÆ ÇÃðø ÁÅêä¶ â¶ð¶ çÆ Çç¾ÃçÆ þ, À¹é·» ñÂÆ ç¹éÆÁ» ç¶ Çþֻ Ãì§èÆ Ã¯Úä çÅ Ãî» ÔÆ ÇÕ¾æ¶ þ?

         nfnkÈfhI kYlMzr : 'iskry Xfr` qoN sfvDfn

gursyvk isMG DOlf

'iskrf` nfm dy pMCI bfry dMd kQf pRcwilq hY ik ieh iÈkfrI pMCI hr Èfm ƒ iksy dUsry pMCI nfl dosqI pf lYNdf hY aqy jd nvF dosq Aus nfl pUrI qrHF Gul iml jFdf hY qF rfq ƒ donoN dosqI dy rUp ivc iek drwKq dI iek tfhxI `qy sONdy hn, pRMqU ies smyN hI iskrf afpxy nvyN bxfey dosq pMCI `qy acfnk hmlf krky Aus ƒ noc-noc ky Kf jFdf hY. iskry dy nvyN dosq pMCI vloN Brosy df muwl jfn dy ky Auqfiraf jFdf hY, pRMqU dUsry idn iPr iskrf agly dosq dI Bfl ivc inkl pYNdf hY, ijs ƒ Aus ny afpxI Kurfk bxfAuxf huMdf hY. BfvyN ieh vrqfrf hr roË vfprdf hY, iPr vI iskrf nvyN pYNqVy apxf ky afpxy imwqr hox dy mKOty `coN bfhr nhIN afAuNdf aqy afpxI kutl nIqI sdkf cMgf dosq hox df pRBfv bxfeI rwKdf hY.

        afpxy jnm kfl qoN hI iswK Drm ƒ 'iskrf Drm` ilhfË gMZ ky Kqm kr lYx dI qFG ivc hmyÈf XqnÈIl irhf hY. gurU igafn rUpI ivvyk buwDI sdkf iswK Drm 'iskry Drm` dI nIaq ƒ smJ ky hlfk hoxo bcdf cilaf af irhf hY. iswK Drm ivc mOjUdf Dfrimk pRpwkqf dI Gft df kfrn gurU igafn rUpI 'sMjoa` dI axhoNd hI hY. gurU sfihbfnF vloN suJfeI geI Èbd rUpI ieh sMjoaF ieMnI spwÈt hY ik Auh imwqr aqy duÈmx dI shI pihcfx krn ivc hr iswK dI hr smyN shfeI huMdI hY. ikAuNik 'iskrf Drm` vI inwq nvyN pYNqVy vrq irhf hY, ies leI iehnF nvIaF cflF df tfkrf krn leI sfƒ igafn rUpI sMjoa ƒ hor mËbUq krnf peygf.

        dIvflI smyN iswK kOm dy Dfrimk afgUaF ny ijs qrHF cuwp cupIqy nfnkÈfhI kYlMzr ƒ rwd krn df iek vwzf kOm mfrU PYslf krn df PYslf kr ilaf sI. ies gwl qoN ieh iswD huMdf hY ik iswK ivroDI qfkqF dy hwQF ivc Kyz rhy iswK Dfrimk aqy rfjnIqk afgU iswK Drm dIaF jVHF kwtx leI iks hwd qwk jf skdy hn. iËkrXog hY ik ieh nfnkÈfhI kYlMzr ƒ pRvfn krky kOm ƒ smripq krn vfly Dfrimk afgU vI bhuqy Auh hI hn, ijnHF ny hux acfnk ieh iswK kYlMzr rwd krn df Xqn kIqf hY. akfl qÉq vloN afpxy pwqr nMbr a[ q[03/3045 imqI 28 mfrc 2003 anusfr nfnkÈfhI kYlMzr Drm pRcfr kmytI dy mqf nMbr 698 imqI 10 dsMbr 1997 aMiqRMg dy mqf nMbr 178 imqI 15 sqMbr 1998, jnrl hfAUs dy mqf nMbr 100 imqI 18 mfrc 1998 rfhIN lfgU krn df PYslf hoieaf sI. ies kYlMzr dI igafrF mYNbrI  inrxY kmytI ny afpxIaF vwK-vwK mIitMgF rfhIN Dfrimk jQybMdIaF, isMG sBfvF aqy hor buwDIjIvIaF dy sfry suJfvF ƒ GoK ky 28 mfrc 2003 ƒ srb sMmqI nfl pRvfn krky kOm leI jfrI kr idwqf sI. iPr kI kfrn hY ik ieMnI imhnq qoN bfad jdoN pMjfb aqy hor bhuq sfry dyÈF ivc vs rhy iswKF ny KuÈI mnf ky ieh kYlMzr apxfa ilaf hY qF ies ƒ rwd krn dI kI loV pY geI. kfrn spwÈt hY ik ieQy ies mfmly ivc 'sB awCf nhIN` hY. nfnkÈfhI kYlMzr qoN pihlF kuJ iswKF aqy gurduafiraF ivc cMn dy anusfr bxy cMdr kYlMzrF dy ihsfb idn mnfAux dI pRfpMrf rhI hY, ieh kYlMzr ijQy sUrjI kYlMzr qoN igafrF idn Gwt hox krky qrIkf ivc ivgfV pYdf krdf hY, AuQy ies ƒ apxfAux vfly iswK aqy gurduafry iswK isDFqF ƒ smJx dI QF cMdr sflF anusfr mwisaf, pUrnmfsI aqy hor idn mnfAux krky ihMdUvfdI iqAuhfrF ivc hI lIn ho cuwky hn. ies leI kOm ƒ iek aijhy kYlMzr dI aiqaMq loV sI jo iswK kOm ƒ Aukq snfqnI iqAuhfrF nfloN inKyVf pYdf kry. aYn ZukvyN mOky `qy jdoN nfnkÈfhI kYlMzr hoNd ivc af igaf qF hux Aus ƒ acfnk rwd krn dIaF gwlF kOm leI aiq duKdfeI hn, pRMqU ieh vI KuÈI dI gwl hY ik ies sMgIn mfmly ivc bhuigxqI iswK kOm rwd krn vfly Dfrimk afgUaF dy iKlfÌ AuT KVHI hY. dyÈ ivdyÈ ivcoN iswK kYlMzr rwd krn vfilaF iKlfÌ AuTI afvfË kOm ivc cyqnqf dI pRqIk hY aqy 'iskry Drm` dIaF dosqI pf ky Kqm kr dyx dIaF nIqIaF bfry iswK smJ dI KusbUaF lYNdI hvf hY. ies nfl kuJ cMgy dI afs bwJdI pRqIq ho rhI hY. dUjy pfsy nfnkÈfhI kYlMzr ƒ rwd krn dI asPl koiÈÈ iskry Drm dI nvIN cfl hY, BfvyN iek vfr qF ieh koiÈÈF tl geIaF hn, pRMqU smyN smyN iPr vI ieh koiÈÈF kIqIaF jfxIaF hn, ijs df sfhmxf krn leI sfƒ hmyÈf cOkMny rihxf pvygf.

  ìÅì¶ éÅéÕ é±§ ×¹ð± ÕÇÔä òÅñ¶ êzîÅä ×¹ðìÅäÆ Çò¾Ú ÔÆ î½÷¹±ç Ôé- ùÖÜÆåêÅñ ÇçØ, 

         ÇÜà å𷻠çå ìÅì¶ Áå¶ ç¶ÔèÅðÆ éÕñÆ ×¹ð±, ×¹ðìÅäÆ ÓÚ¯º ÁÅêä¶ îåñì çÆÁ» Ú¯äòÆÁ» å¹Õ» ñË Õ¶ ÁÅêä¶ ÔÆ Áé¹ÃÅð À¹Ã ç¶ Áðæ Õðç¶ Ô¯Â¶ Ã§å» Áå¶ ç¶ÔèÅðÆ ×¹ð±Á» çÆ îÔ¾ååÅ çÅ êzÚÅð Õðç¶ Ôé, À¹Ã¶ åð·» ÃÅⶠå¾å ×¹ðîÇå 鱧 êzäŶ ԯ¶ ç¾Ãä òÅñ¶ Õ¹Þ òÆð Ǿ毺 å¾Õ Úñ¶ ׶ Ôé ÇÕ À¹Ô ×¹ðìÅäÆ çÆÁ» Õ¹Þ å¹Õ» çÅ êzîÅä ç¶ Õ¶ ×¹ð± ÃÅÇÔìÅé 鱧 ÔÆ ×¹ð± ÕÇÔä 寺 ÁÅÕÆ Ô¯ ׶ Ôé, ÇÜà åð·Å ÇÕ íÅÂÆ ×¹ðìÖô ÇÃ§Ø é¶ BC Ãå§ìð ç¶ ìÔ¹ð§×Æ Ãê¯ÕÃîËé ç¶ î¹Ö ê¿é¶ Óå¶ Ûê¶ ñ¶Ö ÒÒôìç ×¹ð± Ü¹× ÚÅð¶ ÁÀ¹è±ÓÓ Çò¾Ú ÇÂÔ ç¾Ãä çÅ ïåé ÕÆåÅ þ ÇÕ ×¹ð± éÅéÕ ÃÅÇÔì ÜÆ é¶ ×¹ðìÅäÆ Çò¾Ú ÁÅêä¶ ÁÅê 鱧 ×¹ð± éÔƺ ÇÕÔÅ, À¹é·» çÅ ÒôìçÓ ÔÆ ×¹ð± ÃÆÍ ôìç ×¹ð± ÁéÅçÆ Ô¯ä ÕðÕ¶ ÃÅð¶ ÔÆ ï¹¾×» Çò¾Ú î½÷±çÅ ÃÆÍ ÇÂà ñÂÆ ôìç ×¹ð± çÆ ×¾çÆ Õç¶ ÖÅñÆ ÔÆ éÔƺ Ô¯ÂÆ å» Á¾×¶ ÇÕö 鱧 ç¶ä çÅ ÃòÅñ ÔÆ êËçÅ éÔƺ Ô¹§çÅÍ ÇÂà çÅ íÅò À¹Ô çà ׹ð± ÃÅÇÔìÅé 鱧 òÆ ×¹ð± ÕÇÔä 寺 ÁÅÕÆ Ô¯ ׶ ÔéÍ ×¹ðìÖô ÇÃ§Ø «ÇèÁÅäÅ ÜÆ é¶ ÇÂÔ ñ¶Ö ÇñÖ Õ¶ ÇÃ¾Ö ê¿æ Çò¾Ú ÇÂ¾Õ éò» ÇòòÅç Öó·Å Õð Çç¾åÅ þÍ çÅà ÁÅêäÆ ì¹¾èÆ Áé¹ÃÅð òÆð ÜÆ ç¶ êzôé» çÅ À¹åð ç¶äÅ ÚÅÔ¹§çÅ þÍ Ãí 寺 êÇÔñ» å» ÇÂÔ ç¾ÃäÅ ÚÅÔ¹§çÅ Ô» ÇÕ ÒÒÃìç ×¹ð± Ü¹× ÚÅð¶ ÁÀ¹è±ÓÓ òÅñÆ å¹Õ ôzÆ ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì ÜÆ Çò¾Ú þ ÔÆ éÔÆºÍ íÅÂÆ ×¹ðìÖô ÇÃ§Ø ÜÆ ÇÂÔ ç¾Ãä ÇÕ ÇÂÔ å¹Õ À¹é·» é¶ ÇÕ§é¶ é§: ê¿é¶ 寺 ñÂÆ þÍ ÁÃñÆ å¹Õ ÇÂà åð·» þ : ðÅîÕñÆ î: 1¨ ÃìÇç ñð Ü¹× ÚÅð¶ ÁÀ¹è± ìÅäÆ í×Çå òÆÚÅðƨ23¨ (ê¿é» 908)

A. òÆð ÜÆ é¶ Çñ¾ÇÖÁÅ þ ÇÕ ÒÒìÅì¶ éÅéÕ é¶ ÇÕå¶ òÆ ìÅäÆ Á§çð ÁÅêä¶ ÁÅê 鱧 ×¹ð± éÔƺ ÕÔÅÇÂÁÅÍÓÓ

ÜòÅì : ÇÂà Çò¾Ú Õ¯ÂÆ ô¾Õ éÔƺ ÇÕ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ é¶ ÁÅêä¶ ÁÅê 鱧 ×¹ðìÅäÆ Á§çð ×¹ð± éÔƺ ÕÔÅÇÂÁÅ, ܶ ÃÇå×¹ð± éÅéÕ ÜÆ é¶ ÁÅêä¶ ÁÅê 鱧 ×¹ð± éÔƺ ÕÔÅÇÂÁÅ å» ÇÂÔ ÃÇå×¹¹ð çÅ ìÔ¹å ò¾âÅêä þÍ ÃÇå׹𹱠ÜÆ çÆ ÇéîðåÅ þ, ÔñÆîÆ þÍ êð òÆð ÜÆ ç¶ ÇèÁÅé Çò¾Ú ÇñÁÅÀ¹äÅ ÚÅÔ¹§çÅ Ô» ÇÕ Ú½æ¶ Áå¶ ê¿Üò¶º êÅåôÅÔ ÜÆ é¶ ×¹ðìÅäÆ Á§çð ìÅì¶ éÅéÕ é±§ ×¹ð± ÇÕÔÅ þ: êzîÅä : ÁÅÃÅ îÔñÅ î: 5 ÒÒÇÜÀ¹ ìÅñÕ¹ ÇêåÅ À¹êÇð Õð¶ ìÔ¹ îÅ乨 ì¹ñÅÇÂÁÅ ì¯ñË ×¹ð ÕË íÅÇä¨ ×¹ÞÆ Û§éÆ éÅÔÆ ìÅå¨ ×¹ð¹ éÅéÕ¹ å¹áÅ ÕÆéÆ çÅÇå¨4¨7¨11¨ (ê¿é» 397)Í

B. ×¹ð¹ éÅéÕ¹ ç¶ÇÖ Çò×ÃÆ î¶ð¶ ÇêÁÅð¶ ÇÜÀ¹ îÅå ù嶨4¨ (ÁÅÃÅ î: 4, ê¿é» 452)

C. ×¹ð¹ éÅéÕ¹ ÇÜé ùÇäÁÅ ê¶ÇÖÁŠö ÇëÇð ×ðíÅÇà é êÇðÁÅ ð¶¨4¨2¨13¨ (ïðÇá î: 5, ê¿é» 613)

D. ×¹ð¹ éÅéÕ¹ å¹áÅ î¶ñË ÔÇð íÅÂƨ4¨1¨5¨ (ñÔÆ î: 4, ê¿é» 732)

E. ×¹ð¹ éÅéÕ¹ ÇîÇñÁÅ êÅðìzÔî¹ å¶ÇðÁÅ ÚðäÅ ÕÀ¹ ìÇñÔÅðŨ4¨1¨47¨ (ðÅ× Ã±ÔÆ î: 5, ê¿é» 746)

F. ×¹Çð éÅéÇÕ î¶ðÆ êËÜ ÃòÅðƨ2¨3¨21¨ (ÇìñÅòñ î: 5, ê¿é» 806)

G. ×¹ð¹ éÅéÕ¹ ì¯ñË çð×Ô êðòÅé¨2¨6¨86¨ (ÇìñÅòñ î: 5, ê¿é» 822)

H. ×¹ð¹ éÅéÕ¹ éÅéÕ¹ ÔÇð ïǨ4¨7¨9¨ (×½ºâ î: 5, ê¿é» 864)

I. ÖåzÆ ìzÅÔîä ñç òËà Ãí ¶ÕË éÅÇî åðÅéæ¨ ×¹ð¹ éÅéÕ¹ À¹êç¶Ã¹ ÕÔå¹ þ ܯ ùéË Ã¯ êÅÇð êðÅéæ¨4¨1¨10¨  ( îÅð± î: 5, ê¿é» 1001)

A@. îÅð± ÕÆ òÅð î: 5¨ êÀ¹óƨ ܯ ÇÂÛÆ Ã¯ ë« êÅÇÂçÅ, ×¹Çð Á§çÇð òÅóŨ ×¹ð¹ éÅéÕ¹ å¹áÅ íÅÇÂðÔ¹ ÔÇð òÃçÅ é¶óŨ10¨ (ê¿é» 1097)

AA. ìçå î: 4¨ í×å ÜéÅ ÕÀ¹ ÔÇð ÇÕðêÅ èÅðƨ ×¹ð¹ éÅéÕ¹ å¹áÅ ÇîÇñÁÅ ìéòÅðƨ4¨2¨ (ê¿é» 1178)

         (ÇÕðêÅ ÕðÕ¶ ÇÂé·» å¹Õ» ç¶ Áðæ» ñÂÆ âÅ. ÃÅÇÔì ÇÃ§Ø âÆ. Çñà çÅ ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì çðêä êó·¯ ÜÆ)

ܶ Ú½æ¶ å¶ ê¿Üò¶º êÅåôÅÔ ìÅì¶ éÅéÕ é±§ ×¹ð± éÅéÕ ÕÇÔ§ç¶ Ôé å» å¹ÔÅâÆ, î¶ðÆ Ü» å¾å ×¹ðîÇå òÅÇñÁ» çÆ ÕÆ Ã¾ÇåÁÅ þ ÇÕ ×¹ð± éÅéÕ é±§ ÒÒ×¹ð± éÅéÕÓÓ éÅ, éÅ ÕÇÔäÍ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ Ã¾å¶ ìñò§â ÜÆ çÆ òÅð Çò¾Ú òÆ êzîÅä ç¶Ö¶ ÜÅ ÃÕç¶ ÔéÍ

ÇÂ¾Õ ê¾Ö ÇÂÔ òÆ :

òÆð ÜÆ ìÅì¶ éÅéÕ é¶ ÁÅêä¶ ÁÅê 鱧 ×¹ðìÅäÆ Á§çð ×¹ð± å» éÔƺ ÇÕÔÅ êð ÁÅêä¶ ÁÅê 鱧 ÇéîðåÅ Áå¶ ÔñÆîÆ Çò¾Ú éÆÚ, î±ðÖ, ÁêðÅèÆ, Çéð×¹ä, êÅêÆ, çÅà ÁÅÇç ìó¶ ñë÷ òðå¶ ÔéÍ êzîÅä :

A. éÅéÕ éÆÚ¹ Õþ òÆÚÅð¨ (Üê¹ ÜÆ, ê¿é» 4)

B. Ôî î¹±ðÖ ÁÇ×ÁÅé ÃðÇé¨ (ðÅîÕñÆ î: 1, ê¿é» 876)

C. Ôî ÁêðÅèÆ Çéð׹䶨 (ïðÇá î: 1, ê¿é» 636)

D. Ôî êÅêÆ Çéð×¹ä ÕÀ¹ (×À¹óÆ î: 1, ê¿é» 228)

E. éÅéÕ çÅà Õþ ì¶é§åÆ (îÅÞ î: 1, ê¿é» 108)

F. Ôî çÅÃé Õ¶ çÅà (îÅð± î: 1, ê¿é» 1035)

G. Ôî éÔÆ Ú§×¶ ì¹ðÅ éÔÆ Õ¯Ç¨ (ñÔÆ î: 1, ê¿é» 728)

H. îË îËñ¯ À±Ü« ÃÚ Ã¯Ç¨ (êzíÅåÆ î: 1, ê¿é» 1330)

         Õ¾ñ· 鱧 Õ¯ÂÆ Ô¯ÛÆ îå òÅñÅ ÇÂÔ êzîÅä ç¶ Õ¶ ÃÇå×¹ð± ç¶ éÅî Á¾×¶ ÇÂÔ ôìç ñÅò¶ å» ÕÆ ìðçÅôå Ô¯ ÜÅò¶×ÅÍ òÆð ÜÆ îË鱧 ÇÂÔ ÕÇÔä Çò¾Ú Õ¯ÂÆ ôðî éÔƺ ÇÕ å¹Ãƺ Ú½æ¶, ê¿Üò¶º ×¹ð± ÃÅÇÔìÅé, íÅÂÆ Ã¾åÅ ìñò§â ÜÆ, íÅÂÆ ×¹ðçÅà ÜÆ, íÅÂÆ ÕÅé· ÇÃ§Ø éÅíÅ, êz¯: ÃÅÇÔì ÇÃ§Ø å¯º ÇÜÁÅçÅ ÇÃÁÅä¶ éÔƺ, ÇÜÔó¶ ìÅì¶ éÅéÕ é±§ ×¹ð± éÅéÕ ÕÇÔ Õ¶ çì¯èé Õðç¶ ÃéÍ

         òÆð ÜÆ Á¾×¶ ÇñÖç¶ Ôé, ÒÒéÅ Õ¯ÂÆ ×¾çÆ ÔÆ ÚñÅÂÆ, ×¾çÆ å» åç ÚñÅÀ¹ºç¶ ܶ ôìç ÁÇìéÅÃÆ éÅ Ô¹§çÅÍ ôìç Ôî¶ô» Ô¯ä ÃçÕÅ Õç¶ òÆ ôìç ×¹ð± çÆ ×¾çÆ ÖÅñÆ éÔƺ Ô¯ ÃÕçÆÍ

ÜòÅì : ÇÂÔ ×¾ñ ÃÅø Ô¯ ÜÅäÆ ÚÅÔÆçÆ þ ÇÕ Çéð×¹ä Ãð±ê Çò¾Ú å» ×¾çÆ Ôî¶ô» ÔÆ ôìç ×¹ð± çÆ þ êð ôìç ×¹ð± çÅ ÇÃè»å ñÅ×± Õðé ñÂÆ ×¹ð± ÃÅÇÔì é¶ ÃðÆðÕ ð±ê Çò¾Ú çà ÜÅî¶ èÅðé ÕÆå¶Í ÇÜà Ã ôìç ×¹ð± çÅ ÇÃè»å ÇçzóåÅ éÅñ ñÅ×± Ô¯ Ç×ÁÅ, À¹Ã¶ Ã ÔÆ Çþֻ 鱧 Ãð×¹ä Ãð±ê Çò¾Ú òÆ ôìç ×¹ð±, ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ ñó ñÅ Õ¶ ç¶ÔèÅðÆ ×¹ð± êz§êðÅ çÅ ÖÅåîÅ Õð Çç¾åÅÍ ×¹ð×¾çÆ ôìç çÆ Ü×·Å À¹åðÅÇèÕÅðÆ, ÇàÕÅ Ççå¯Ã¹, åÖÇå îñ ìËáÅ ÁÅÇç Çò¾Ú¯º Õ¹Þ òÆ ÕÇÔ ñÀ¹ Õ¯ÂÆ ëðÕ éÔƺ ê˺çÅ êð ê¿æ Çò¾Ú Ãí 寺 ÇÜÁÅçÅ êzÚñå ôìç ×¹ð×¾çÆ ÔÆ þÍ ÇÂà ñÂÆ ÃÅ鱧 ×¹ð± ÃÅÇÔì ÜÆ é±§ ×¹ð± ÕÇÔä Ü» ×¹ð×¾çÆ ç¶ä òÅñ¶ ôìç ÕÇÔä ç¶ Çò¾Ú Õ¯ÂÆ ×¹ð¶÷ éÔƺ Ô¯äÅ ÚÅÔÆçÅÍ

         ÁÕÅñ ê¹ðÖ ç¶ Ô¹Õî Áé¹ÃÅð çÃî¶ô ÇêåÅ ÜÆ é¶ Ö¿â¶ çÆ êÅÔ¹ñ ÛÕÅ Õ¶ ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ ñó ñÅ Çç¾åÅÍ ÃÅ鱧 çÃî¶ô ÇêåÅ ÜÆ ç¶ Ü¯åÆ Ü¯å ÃîÅÀ¹ä 寺 êÇÔñ» ÕÔ¶ ôìç ïÅç ð¾Öä¶ ÚÅÔÆç¶ Ôé, ÒÒî¶ðÆ ÁÅåîŠקzæ Çò¾Ú å¶ ÃðÆð ê¿æ Çò¾ÚÍÓÓ

         ÇÂà 寺 Á¾×¶ òÆð ÜÆ ÇñÖç¶ Ôé : ÒÒìÅì¶ éÅéÕ ç¶ ÁÅêä¶ ìÚé òÆ Á§Õ 1286 Óå¶ Á§ÇÕå Ôé ÇÕ: ÒÒ×¾çÆ ç¶ä òÅñ¶

ìÅòñ¶ (Õîñ¶) Áå¶ ×¾çÆ ñËä òÅñ¶ (Çéñ¾Ü) ì¶ôðî : ÒÕ¹ñÔÓ Çç§ç¶ ìÅòñ¶ ñËç¶ òⶠÇéñܨÓÓ

ÜòÅì : ÇÂ¾æ¶ òÆð ÜÆ çÆ Ãí 寺 ò¾âÆ ×ñåÆ ÇÂÔ þ ÇÕ ÒÒÃñ¯Õ î: 1¨ Õ¹ñÔ Çç§ç¶ ìÅòñ¶ ñËç¶ òⶠÇéñÜÓÓ çÅ íÅò ÔÆ ×ñå Õ¾ã Çç¾åÅ ÔË, ÇÜà ÕðÕ¶ Ãí ÇòòÅç Öó·Å Ô¯ÇÂÁÅ þÍ Á×ñÆ å¹Õ 鱧 ÇèÁÅé éÅñ êó·¯, ÒÒÚ±ÔÅ Öâ é îÅòÂÆ, ÇåÇÕñ ì§é·Ë Ûܨ îÔÅé Õ¯ô ç¶ ê¿é» EHI Çò¾Ú ÒÒÇåÇÕñÓÓ Ãìç ç¶ Ô¶á ÇÂà å¹Õ çÅ íÅò ÇÂÔ Çç¾åÅ þ : ÒÒ ÁÅêäÅ À¹èÅð éÔƺ Õð ÃÕçÅ Áå¶ Çê¾Û¶ Ú¶ñ¶ ñÅÀ¹ºçÅ þÓÓÍ Ã¯, ÕÆ òÆð ÜÆ ×¹ð± éÅéÕ é±§ òÆ ÁÇÜÔ¶ Ú±ÇÔÁ» éÅñ å¹ñéÅ ÕðéÅ ÚÅÔ¹§ç¶ Ôé, ÇÜÔó¶ ÁÅêäÅ À¹èÅð å» éÔƺ Õð ÃÕç¶ êð Çê¾Û¶ Ú¶ÇñÁ» ð±êÆ Û¾Ü òÆ ì§é·Æ Çëðç¶ ÔéÍ îË鱧 ÇÂà ׾ñ çÆ ÃîÞ éÔƺ ÁÅÀ¹ºçÆ ÇÕ òÆð ÜÆ é¶ ÇÃ§Ø Ã±ðî¶ ÃÇå×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ é±§ ÒÒÚ±ÔÅ Öâ é îÅòÂÆ, ÇåÇÕñ ì§é·Ë ÛܨÓÓ çÅ ÇÖåÅì ÇÕò¶º ç¶ Çç¾åÅ? ì¾ñ¶ úÇ ÚñÅÕ Ã¾ÜäÅ......

         ×¹ðìÅäÆ é±§ åðÕ ì¹¾èÆ éÅñ ÃîÞä ÕðÕ¶ ÔÆ ÇòòÅç Ô¹§çÅ þ, ܶ ×¹ðìÅäÆ é±§ Çìì¶Õ ì¹¾èÆ éÅñ ÃîÇÞÁÅ ÜÅò¶ å» ÇòòÅç Õ¯ÂÆ éÔƺ ðÇÔäÅÍ ×¹ðìÅäÆ åðÕ ÁòÃæÅ Çò¾Ú éÔƺ, Çìì¶Õ ÁòÃæÅ Çò¾Ú ÇñÖÆ ×ÂÆ þÍ

         ÇÂÔ ñ¶Ö êó·é 寺 ìÅÁç çÅÃ é¶ íÅÂÆ ×¹ðìõà ÇÃ§Ø «ÇèÁÅäÅ éÅñ î¯ìÅÂÆñ Óå¶ ×¾ñ ÕÆåÆ å» À¹é·» é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ìÅì¶ éÅéÕ é¶ Õ¯ÂÆ ×¾çÆ éÔƺ ÚñÅÂÆ, Ãׯº À¹é·» é¶ å» Á¾×¶ íÅÂÆ ñÇÔäÅ ÜÆ é±§ Çܧî¶òÅðÆ Çç¾åÆ ÃÆÍ òÆð ÜÆ é±§ ùÁÅñ ê¹¾ÛäÅ ÚÅÔ¹§çÅ Ô» ÇÕ Çܧ¶î¶òÅðÆ òÅñ¶ ôìç çÅ ÔòÅñÅ ÁÅê Çվ毺 ç¶ ðÔ¶ Ô¯? ÇèÁÅé Çò¾Ú ÇñÁÅÀ¹ ÜÆÍ ç±ÜÆ ×¾ñ òÆð ÜÆ Ü¶ å¹ÔÅâÅ ÇÂà Ãñ¯Õ òÅñÅ íÅò î§é ñÂƶ å» Çëð íÅÂÆ ñÇÔäÅ ÜÆ é±§ Çܧî¶òÅðÆ ç¶äÅ òÆ ×ñå þ ÇÕÀ¹ºÇÕ ÒÕ¹ñÔÓ Çç§ç¶ ìÅòñ¶ ñËç¶ òⶠÇéñܨÓÓ çÅ íÅò òÆ Çܧ¶î¶òÅðÆ ÔÆ ÇéÕñçÅ þÍ éÕñÆ ×¹ð± éÕñÆ Ú¶ñ¶ 鱧 öñÆ à¯êÆ ç¶ Õ¶ ÁÅêä¶ Þ±á¶ Çîôé çÆ Çܧî¶òÅðÆ å» Ã½ºêç¶ Ãé!

         òÆð ÜÆ é¶ ÇÂ¾Õ Ô¯ð ×¾ñ ÕÔÆ ÇÕ ÒÒìÅì¶ éÅéÕ é±§ ç¶Ô ð±ê ÓÚ ×¹ð± ÁÅÖç¶ Ô» å» éÕñÆ ÃÅè òÆ ÁÅêä¶ ÁÅê 鱧 ×¹ð± ÁÅÖç¶ Ôé Áå¶ À¹Ã çÅ ëÅÇÂçÅ À¹áÅÀ¹ºç¶ Ôé, ç¶ ÜòÅì Çò¾Ú ì¶éåÆ ÕðéÅ ÚÅÔ¹§çÅ Ô» ÇÕ ×¹ð± Øð çÆ À¹Ô ÇÕÔóÆ ÚÆÜ þ, ÇÜà çÆ éÕñ ÇÂé·» ñ±§ìó» é¶ éÔƺ ÕÆåÆÍ ÔÇðî§çð ÃÅÇÔì ç¶ ìðÅìð ç¹ðÇ×ÁÅéÅ î§çð ìäÅÀ¹äÅ, ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ ìðÅìð ÁÖ½åÆ ÇòÇçÁÅ ÃÅ×ð קzæ ìäÅÀ¹äÅ, çÃî¶ô ÇêåÅ ÜÆ çÅ Ãò»× ðÚ Õ¶ ýçÅ ÃÅè òñ¯º ìÅäÅ êÅÀ¹äÅ, Õñ×Æ ñÅÀ¹äÅ, êÅÔ¹ñ çÆ éÕñ Çò¾Ú ÜÅî¶ Ç§û ÇåÁÅð ÕðéÅ, ÁÅêä¶ éÅî éÅñ êÇÔñÆ êÅåôÅÔÆ, ç±ÜÆ êÅåôÅÔÆ, åÆÜÆ êÅåôÅÔÆ ÇñÖäÅ, ÁÅêä¶ ì¾ÇÚÁ» 鱧 ÃÅÇÔìÜÅçÅ-ÃÅÇÔìÜÅçÆ ÁÖòÅÀ¹äÅ, îÅé ÇÃ§Ø ÇêÔ¯ò¶ òÅÇñÁ» òñ¯º ÁÅêä¶ Ú¶ÇñÁ» ç¶ éÅî ê¿Ü ÇêÁÅÇðÁ» ç¶ éÅî Óå¶ ð¾Öä¶, ðäÜÆå ÇÃ§Ø ãâðÆÁ» òÅñ¶ òñ¯º éÕñÆ ê¿Ü ÇêÁÅð¶ ìäÅ Õ¶ À¹é·» 寺 êËðƺ Ô¾æ ñòÅÀ¹äÅ, ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ êzÕÅô Ççòà òÅñ¶ Ççé îÃåÅé¶ çÅ Üéî ÇçÔÅóÅ îéÅÀ¹äÅ, ÃÇå×¹ð± çÆÁ» ÕñÇêå åÃòÆðÅ òð×ÆÁ» ÁÅêäÆÁ» åÃòÆð» ìäÅÀ¹äÆÁ»Í îË鱧 ç¾Ã¯ å» ÃÔÆ ÇÕ ×¹ð± Øð çÆ À¹Ô ÇÕÔóÆ ÚÆÜ þ, ÇÜà çÆ ÇÂé·Å ñ±§ìó» é¶ éÕñ éÔƺ îÅðÆÍ ÇÂÔ ñ±§ìó ÃÇå×¹ð± éÅéÕ ÜÆ çÆ Ôð ×¾ñ çÆ ÕÅêÆ ÕÆå¶ Çìé» ðÇÔ éÔƺ ÃÕç¶, å» ÕÆ Çëð ÁÃƺ ÇÂé·» ÃÅðÆÁ» ê¿zêðÅò» Áå¶ ÇÃè»å» 鱧 ìçñ ç¶ÂƶÍ

         òÆð ÜÆ ÇÂÔ ç¾Ã¯ ÇÕ Ã¾Ú¶ êÅåôÅÔ ç¶ éÅî éÅñ¯º ×¹ð± ôìç, ×¹ð×¾çÆ ôìç ÔàÅ Õ¶ ÕÆ ÇÂà ÇìîÅðÆ çÅ ê¾ÕÅ Ô¾ñ Ô¯ ÜÅò¶×Å?

sRI gurU grMQ sfihb ivwc BgqF dI bfxI zf[ jspfl isMG

         gurU gRMQ sfihb dI iewk vwzI ivÈyÈqf ieh hY ik Aus ivwc gurUaF dI bfxI dy nfl-nfl BgqF dI bfxI nUM vI Èfml kIqf igaf hY. isrP ieMnf hI nhIN BgqF dI bfxI nUM gurUaF dI bfxI dy brfbr df drjf idwqf igaf hY aqy ieh bfxI iswKF leI Ausy qrHF adb-siqkfr dI hwkdfr aqy pUjxXog hY ijs qrHF gurU sfihbfn dI bfxI.

         BgqF dI bfxI bfry ivsqfr nfl gwl krn qoN pihlF BgqI mfrg bfry kuJ buinafdI nukiqaF bfry crcf krnf ieQy munfisb hovygf. BgqI mfrg dI gwl asl ivwc bhuq purfxI hY. ies dy bIj purfqn prMprf ivwc mOjUd hn. keI ivdvfn BgqI Dfrf dy afrMB nUM vYidk Xuwg nfl joVdy hn. keIaF df mMnxf hY ik BgqI Dfrf df jnm dwKxI Bfrq ivwc hoieaf hY. BgqI mfrg dy Audgm aqy ivsqfr bfry ieh kQn vI bhuq pRiswD hY-

BgqI drfvV AupjI lfey rfmfnMd.

prgt kIaf kbIr ny spq dIp nv KMz.

         arQfq BgqI mfrg df jnm drfvV pRdyÈ ivwc hoieaf. rfmfnMd ies nUM AuWqr Bfrq ivwc ilafey aqy pUrI dunIaf ivwc BgqI-prMprf nUM kbIr ny pRgt kIqf hY.

         pr awj ieQy mwDkflIn dOr dI BgqI dI Dfrf kI gwl hY aqy ies BgqI Dfrf dIaF kuJ aYsIaF KfsIaqF hn ijhVIaF Aus nUM Aus qoN pihlF dI BgqI Dfrf qoN QoVHf vwKrf kr ky pyÈ krdIaF hn. iPr gurU gRMQ sfihb ivwc Èfml BgqF df BgqI mfrg qoN mwDkflIn BgqI Dfrf ivwc vI afpxI iewk invyklI pCfx bxfAuNdf nËr afAuNdf hY

         drasl, BgqI Dfrf mUl rUp ivwc prm-swqf dI Bfl df mfrg hY, pr Aus dI vwzI ivlwKxqf ieh hY ik prm swqf dI Bfl dy nfl-nfl Auh afpxy afly-duafly pRqI vI pUrI qrHF jfgrUk hY. ieh Dfrf ainafeI smfj aqy Aus dI krUr ivvsQf qoN byKbr nhIN. afm lokF dy duwK-qklIPF bfry pUrI qrHF sMvydnÈIl Bgq Dfrf smfjk inaF dI afvfË bulMd krn vflI Dfrf hY. afm afdmI dI gwl Auh afm afdmI dI Ëubfn ivwc krdI hY. ies Dfrf df pRvfh drjfbMdI vflf (Vertical) nhIN sgoN iewk sfr PYlfa vflf (Horizental) hY. BgqI Dfrf dy numfieMidaF df tIcf kyvl mnuwK dI aiDafqmk kilafxqf nhIN sgoN sMsfr ivwc rihMidaF Aus df srb-pwKI kilafx hY. mnuwK nUM hr qrHF dI vDIkI qoN Cutkfrf duafAuxf aqy Aus dI mukMml inËfq dy sfDn jutfAuxf BgqI Dfrf dI iewCf hY. iesy leI bVI QfeIN BgqF dIaF rcnfvF rhwsvfd qy ÈuwD aiDafqmvfd dy Gyry nUM lMG ky lokF df duwK drd vMzfAux leI qwqpr rihMdIaF nËr afAuNdIaF hn.

         ies sfry sMdrB nUM iDafn ivwc rwKidaF jy gurU gRMQ sfihb ivwc Èfml BgqF dI bfxI df ivÈlyÈx krIey qF hor invykly qwQ sfzy sfhmxy afAuNdy hn. asIN vyK skdy hF ik gurU gRMQ sfihb dy rcnfkfrF df Gyrf bhuq vwzf rwiKaf igaf hY. iksy vI mËhb, jfqI jF ikwqy nfl sMbMD rwKx vflf ies dI bfxI df rcnfkfr ho skdf hY. BfvyN Auh ihMdU-jY dyv hovy jF muslmfn-sUPI bfbf PrId, BfvyN bRfhmx-prmfnMd hovy jF nIvIN jfqI df khy jfx vflf rivdfs aqy BfvyN mhfrfÈtr df nfmdyv hovy jF bnfrs df Bgq kbIr.

         BgqF dI bfxI gurU gRMQ sfihb ivwc ikAuN cfVHI geI aqy gurU sfihbfn ies ienklfbI PYsly rfhIN kI sMdyÈ dyxf cfhuMdy sn, ieh suafl vI bhuq aihm hn. BfeI vIr isMG dI ilKq ies pwKoN iDafnXog hn. AunHF anusfr, ‘sRI gurU nfnk dyv jI ny jgq nUM iewk sumiq idwqI, jo ieh sI ik awz-awz mqF qy DrmF dy bMdy prspr ivroD nf krn, Drm kIh qy dvYÈ kIh? afp ny isKlfieaf ik hr mq ivwcoN swc gRihx kro. iksy mq dy bËurg nUM burf nf kho. afpxy Drm ivwc pwky rho, afpxy ieÈt dyv dy pRym ivwc rho qy Aus dI iswiKaf, AupdyÈ, bfxI qy iDafn pRIq afsry afpxy mn nUM eykfgr kro qy sFeIaF vfihgurU jI dI lwKqf qwk awpV pvo. ieh sumqI jo gurU jI ny idwqI sI Aus dI aslI qsvIr iKwc ivKfeI afpxy clfey iswK mfrg dI rfhnumf hox vflI Drm pusqk ivwc ik afpxy isvf hornF mËhbF, jfqIaF qy iKaflF dy vwzikaF dI bfxI Aus ivwc drj kIqI. muslmfn, ihMdU, ÈYvI, vYÈnv, sUPI, hr Bly purK dI bfxI leI ijs ijs nUM, cfhy Auh iksy mq df sI, aKIr inrgux pRBU dI pRfpqI ho geI, shI kIqI, Aus-Aus dI bfxI lY leI. Aus dI bfxI ivwc Aus dI pihlI avsQf jdoN Auh lwgf, Aus dI sfDn kfl dI avsQf Aus dI eIÈvr lwKqf ivwc awpV ky Aucfry vfk lY ley.

         pr ieQy ieh nukqf Aucycf iDafn ivwc rwKx vflf hY ik isrP AunHF BgqF dI hI bfxI gurU gRMQ sfihb ivwc drj kIqI geI hY, ijhVy AunHF asUlF, isDFqF aqy qrËy-iËMdgI dy mudweI sn, ijnHF df pRcfr gurU pRMprf kr rhI sI. rvfieqI ilKqF dwsdIaF hn ik kfhnf, CwjU, Èfh husYn, pIlU afid smkflI kvI gurU arjn dyv jI pfs afey sn aqy AunHF ny afpxIaF rcnfvF nUM gurU gRMQ sfihb ivwc Èfml krl dI bynqI kIqI sI, pr gurU sfihb ny ieh kih ky AunHF dI bynqI Tukrf idwqI sI ik AunHF dIaF rcnfvF ivwc srb-sFJIvflqf dI Bfvnf dI Gft hY ijhVf ik gurU sfihbfn dI bfxI df muwZlf isDFq hY.

         ies qrHF hor vI keI hvfly ieiqhfsk ilKqF ivwc drj hn aqy ieh hvfly spwÈt krdy hn ik BgqF dI bfxI dI cox dI ksOtI Aupr Auh buinafdI isDFq sn ijnHF df pRcfr qy pRsfr gurU sfihbfn kr rhy sn. iswK prMprf iewk pRmfqmf dI hoNd ivwc aQfh ivÈvfs rwKdI hY, mnuwK-mnuwK ivckfr iksy vI afDfr `qy ivqkrf ies nUM kdficq mnËUr nhIN. smfj ivwc vMzIaF pfAux vflI jfqIvfdI ivvsQf df ieh BrpUr ivroD krdI hY. hr qrHF dy krm kFz dI inKyDI kridaF pRmfqmf dI prm-swqf nUM pUrI qrHF smripq ho jfx dI qrbIaq idMdI hY, ieh prMprf. gurU gRMQ sfihb dI bfxI dy rcnfkfr sMq-Bgq vI ienHF buinafdI isDFqF dy mudweI hn aqy ienHF isDFqF dI hI pRoVHqf huMdI hY AunHF dI bfxI ivwcoN.

         ijnHF BgqF dI bfxI gurU gRMQ sfihb ivwc Èfml kIqI geI hY AunHF dI igxqI 15 hY. jIvn kfl ienHF BgqF df 12vIN sdI qoN 15vIN sdI ivckfr bxdf hY aqy ies qrHF ieiqhfsk idRÈtI qoN ikhf jf skdf hY ik ienHF BgqF df pRBfv 5 sdIaF qwk PYilaf hoieaf sI. iPr ijs qrHF pihlF vI ikhf igaf hY, ieh sMq-Bgq Bfrq dy vwK-vwK pRFqF dy rihx vfly sn aqy ies qrHF BUgoilk idRÈtI qoN vyKIey qF ikhf jf skdf hY ik AunHF dy pRBfv Kyqr df Gyrf bhuq ivÈfl sI.

         ieh nukqf vI smJx vflf hY ik BgqF dI bfxI iks qrHF gurU arjn dyv jI pfs phuMcI. ies sMdrB ivwc rvfieqI ilKfrIaF dI afpxI rfie hY. klpnf dy Kyqr ivwc ivcrn vfly ieh ilKfrI dwsdy hn ik jdoN gurU arjn sfihb ny sfry gurU sfihbfn dI bfxI iekwTI kr leI qF BgqF dIaF rUhF gurU sfihb dy snmuwK afx KVIaF hoeIaF. AunHF sUKm rUhF ny bynqI kIqI ik klXugI jIvF dy AuDfr leI ijhVf gRMQ qusIN iqafr kr rhy ho Aus ivwc sfzI vI bfxI drj kro. sUrj pRkfÈ dy krqf BfeI sMqoK isMG ny sfrI Gtnf df iËkr bVy rOck ZMg nfl kIqf hY. Aus anusfr, sfry dy sfry 15 BgqF, Bgq kbIr dI agvfeI ivwc afpxy sUKm srIr ivwc gurU arjn sfihb pfs afey sn aqy kbIr jI ny sfry BgqF dI bfxI drj krn dI bynqI gurU sfihb nUM kIqI sI.

         pr bfxI dy aiDaYn dy afDfr `qy ieh inÈcy nfl ikhf jf skdf hY ik BgqF dIaF rUhF dy pRgt hox vflI sfKI jF koeI hor kflpink khfxI kdficq mMnxXog nhIN. keI QfvF `qy BgqF dI aqy gurUaF dI bfxI ivwc iewk ivÈyÈ iksm dI sFJ vyKx nUM imldI hY. ijhVI ies gwl df pRqwK prmfx pRsquq krdI hY ik BgqF dI bfxI vI gurU sfihbfn ny afp iekwTI kIqI sI. ieQy mYN isrP do imsflF bfbf PrId dy hvfly nfl dyxf cfhuMdf hF. PrId jI df iewk slok hY-

pihly phrY PulVf

Plu BI pqf rfiq]

jo jfgMin ilhMin

so sfeI kMno dfiq]

         arQfq ijhVy mnuwK aMimRq vyly AuT bihMdy hn, jfg ky prmfqmf nfl juV jFdy hn AunHF Aupr hI imhr huMdI hY, AunHF nUM hI dfqF pRfpq huMdIaF hn, pr iesy slok nfl myl KFdf iewk slok gurU nfnk sfihb df hY ijs ivwc Auh jigafsU nUM sucyq krdy hn ik ikqy aMimRq vyly df mfx nf kr bhI. ‘dfq’ qF pRmfqmf dI ikrpf hY Auh keI vfr jfgidaF nUM pRfpq nhIN huMdI aqy suwqy ipaF nUM pRfpq ho jFdI hY-

dfqI sfihb sMdIaf ikaf

clY iqsu nfil.

iek jfgMdy nf lhMin

ieknf suiqaf dyie AuTfil]

         ieho ijhIaF imsflF hor keI BgqF dy hvfly nfl vI idwqIaF jf skdIaF hn ijnHF dI bfxI dI ivafiKaf kridaF gurU sfihbfn dIaF rcnfvF gurU gRMQ sfihb ivwc mOjUd hn. ies df spwÈt arQ ieho inkldf hY ik gurU nfnk sfihb dy smyN qoN hI BgqF dI bfxI iekwqr krn dy sucyq Xqn afrMB ho gey sn aqy iPr agly gurU sfihbfnF dy dOr ivwc vI BgqF dI bfxI nUM iekwiTaF krn df kMm cwldf irhf.

         ieh iËkr vI ieQy ËrUrI hY ik gurU sfihbfn bfxIkfr sMqF-BgqF df bhuq siqkfr krdy sn. ies df prmfx sfnUM gurU gRMQ sfihb dI bfxI ivwcoN hI iml jFdf hY. gurU arjn sfihb ny vI afpxI iewk rcnf ivwc bhuq sfry BgqF dy nfm igxfey hn aqy AunHF nUM iewk Kfs mksd Èfied ieh idRVH krfAuxf hY ik iksy vI jfq-goqr nfl juiVaf ivakqI jy prmfqmf dI BgqI ivwc lIn ho jfvy, qF Aus df ruqbf vwzf ho jFdf hY, ieMnf vwzf ik Aus ivwc qy pRmfqmf ivwc koeI Byd bfkI nhIN rihMdf. iesy leI gurU gRMQ sfihb dI bfxI dy rcnfkfr BgqF dI afqimk avsQf bhuq AuWcI ho geI hY.

goibMd goibMd goibMd sMig nfmdyAu mnu lIxf]

afZ dfm ko CIpro

hoieE lfKIxf]

bunnf qnnf iqafig kY,

pRIiq crn kbIrf]

nIc kulf jolfhrf BieE

gunIX ghIrf]

rivdfsu ZuvMqf Zor nIiq

iqin iqafgI mfieaf]

prgtu hoaf sfDsMig

hr drsnu pfieaf]

sYnu nfeI buqkfrIaf Ehu

Gir Gir suinaf]

ihrdy visaf pfrbRhmu

Bgqf mih ginaf]

ieh ibiD suin ky jftro

AuiT BgqI lfgf]

imly pRqiK gusfeIaf

DMnf vzBfgf]

         Auprokq crcf dy afDfr `qy ikhf jf skdf hY ik sMqF-BgqF dI bfxI gurU gRMQ sfihb ivwc Èfml krnf gurU sfihbfn df iewk ienklfbI kdm sI. gurUaF dy ies PYsly nfl iswK muihMm Dfrimk bhulvfd nUM hMugfrf dyx vflI srb BfrqI mihMm bx geI sI. ieh nukqf vI not krn vflf hY ik ies ieiqhfsk PYsly nfl iewk pfsy BgqF dI bfxI dI sdIv kfl leI sFB-sMBfl ho geI, dUjy pfsy iswK prMprf dI nuhfr hor inKr ky sfhmxy af geI.

ivsfKI AuWqy ivÈyÈ:

Kflsf-isrjxf, AudyÈ aqy icMqn

-krqfr isMG nIlDfrI

Kflsf Èbd df PfrsI arQ hY bfdÈfh dI injI mlkIaq jF jfgIr ijs ivwc hor hkUmq df koeI dKl nhIN huMdf. Kflsf dy ies arQ ivwc iswK jF ielfkf sMgq iswDf gurU jI qoN dIiKaf lYNdI Aus nUM Kflsf ikhf jFdf sI aqy ijhVI sMgq mMjIdfrF, msMdF qy hor zyrydfrF qoN dIiKaf lY ky iswK Drm ivwc Èfml huMdy sn AunHF nUM sihlMm ikhf jFdf sI. CyvyN gurU hirgoibMd sfihb dy hukmnfimaF ivwc iswDf gurU hukm ivwc mnonIq sMgqF nUM Kflsf iliKaf igaf hY. Bgq kbIr jI ny pRBU nfl iswDf sMprk sQfpq hox qoN bfad hI ieh rhws pRgt kIqf hY-

pirE kflu sBY jg AUpr mfih ilKy bRhm igafnI]

kru kbIr jn Bey Kflsy pRym Bgiq ijh jfnI] (655)

         afqimk pivwqrqf dy nfl pRBU nfl iewk rs hox dI ies gurmiq pirBfÈf nUM ieMj sQfpq kIqf igaf.

pUrn joiq jgY Gt mih, Kflsf qfih nKfls mfno]

         ies qrHF iswK Drm nUM ÈÈqrDfrI Kflsf pirvyÈ dy ky sRI gurU goibMd isMG jI ny iewk ENkfr nfl juVn dy keI ËrUrI gurpRsfid rUp ivwc pRfpq ‘jpu’ AupdyÈ nUM ikRafqmk rUp ivwc pivwqr qy smfj rwiKak iswK smfj dI pihcfx dy jIvn lkÈ dy rUp ivwc idRVH kr idwqf. gurbfxI qy gurbfxI gRMQ dI afsQf nfl juVy guriswK leI ByK rUp (bfty) nfl juVn df inÈcy kIqf igaf. jIvn isDFq hI Kflsf isrjnf dy rUp ivwc pRgt kIqf igaf hY. Kflsf pMQ jnjIvn nUM-lok suKIey prlok suhyly-krn qy krfx vflf rfj mfrg hY.

         pihlI AudfsI dy rUp ivwc sRI gurU nfnk dyv jI df sulqfnpur qoN inklx qoN pihlF hI iswK Drm df afgfË kr idwqf igaf sI. KudfpRsqI dI AuNgl KVI kr ky byeIN ndI qoN pRgitaf (gurU) nfnk modI lokfeI nUM kih irhf sI-“nf ko ihMdU nf muslmfn-’’ qy ieh bol nvfb qy drbfrIaF ny vI suixaf. jd koeI Prk hI nhIN qF msqfny (gurU) nfnk nUM nmfË ivwc Èfml hox df swdf idwqf igaf. (gurU) nfnk msq KVf irhf nmfË adf nf kIqI. hkUmqI puwC hoeI qF Aus vyly hI gurU (nfnk) boilaf sI-“nvfb kfbulI GoiVaF dI KrId vwl ruwiJaf sI. kfËI qfËI sUeI GoVI dy vCyry dI iPkr ivwc ipaf sI’’, nvfb qy kfËI lfjvfb ho gey qF Pyr gurU (nfnk) boilaf-nmfË, ardfsF jF afrqI ivwc mn dI hfËrI nf hoey qF hvf dIaF hrkqF bx jFdIaF hn.

         gurU bfby ny gurbfxI gf-gf ky lokfeI dy qn-mn nUM rwb nfl joiVaf qy pMjvyN gurU nfnk ny sfrI gurbfxI nUM gRMQ rUp ivwc inÈicq idn (Bfdro sudI pihlI) gurU afsn `qy sQfpq kr idwqf. iswK Drm dy ivkfs df ieh sB qoN vwzf pVfa sI. ies gRMQ dI pivwqrqf leI hI sRI gurU arjn dyv jI nUM ÈhIdI dyxI peI. nOvF gurU sRI gurU qyg bhfdr jI nUM ihMdU Drm dy iqlk-jMJU dI rwiKaf leI ÈhIdI dyxI peI. Aus smyN iksy ihMdU sMq-sMinafsI-jogI afid ny awgoN vwD ky hfa df nfarf vI nhIN sI mfiraf. iswKF dI vI vwKrI koeI pCfx nhIN sI kfiem hoeI. sRI gurU goibMd isMG jI ny 24 sfl (1675 eI[ qoN 1699 eI[) gMBIr icMqn krdy hoey iswKI dy ivkfs nUM gurU nfnk prMprf ivwc cflU rwiKaf. sFJIvflqf dy ies surqfl ivwc pfAuNty itky gurU jI AuWqy ihMdU phfVI rfjy mfr mukfAux leI hmlf kr rhy sn qy sZory dy pIr dy swq sO murId BMgfxI dy XuwD ivwc iswKF dI mdd kr rhy sn. gulfmI dI aijhI qRfsdIaF ivwc jgxf mfnv Drm df dIvf afpxI invyklI pCfx jwg Ëfihr kr irhf sI.

         Kflsf pMQ dI isrjnf dy ipCokV `qy pMCI Jfq pfAuxf hr vfrI lfËmI lwgdf hY qF hI asIN ies rhwsmeI mfnvI GfVq dy lkÈ jfx skdy hF. sRI gurU goibMd isMG jI ny BMgfxI dI gwl peI lVfeI ijwq ky mfKovfl (cwk mfqf nfnkI) muVnf munfsb smiJaf. ngr nUM afnMdpur nfm dy ky pMj ikly bxfey gey qy ÈÈqrDfrI sYink AunHF ivwc itkfey gey. jMg-XuwDF dy dOr ivwc msMdF dIaF mn afeIaF pMQ leI nfsUr bx geIaF sn. ies leI gurU jI ny iewk inÈicq jugiq nfl msMdF dI soD kIqI aqy ivsfKI dy myly AuWqy puwjx leI sMgqF nUM sunyhy Byjy gey. ÈÈqrDfrI iswKF nUM BgqI nfl ÈkqI df pfT qF pVHfieaf jf cuwikaf sI, pr ies dI prK ksOtI df smF af igaf sI. gurU jI ny ivsfKI qy BfrI dIvfn ivwc nMgI qlvfr dI ipafs imtfAux leI iewk-iewk kr ky pMj iswKF dy isr ley.

         pMjF iswKF dy isr lY ky bxy sMnfty ivwc gurU jI ny lohy dy bfty ivwc pfxI pf ky KMzf Pyrdy hoey pMj bfxIaF dy pfT pVH ky nvIN dIiKaf dI jugiq afrMBI. Aus vyly mmqfmeI mfqf jIqo ny bfty ivwc pqfsy pf ky arË kIqI-gurU jI, gurU puwqrF nUM srb loh dy qyË dy nfl imTfs qy inmrqf dI vI loV hY. pMjF ipafiraF nUM KMzy pfhul aMimRq Ckf ky lok prfiex gurU dIiKaf df sUqr pfq kIqf igaf. pMj cUly aMimRq Ckf ky pMj kysF ivwc (sfbq sUriq pRx) qy pMj nyqrF ivwc (sfry sMsfr nUM prmyÈrI swc mMnx df pRx qy jIvn sfBivkqf leI) pfey gey. sB nUM isMG nfm isrnfvF idwqf igaf. ieh dIiKaf dy ky gurU jI Xfcnf kr ky pMjF ipafiraF qoN KMzy pfhul dIiKaf lY ky afpxf nfm (gurU) goibMd rfey (jF goibMd dfs) qoN (gurU) goibMd isMG Drfieaf. ies qrHF dy mfhOl ivwc hI -vfhu vfhu gurU goibMd isMG jI afpy gurU cylf- afpy gurU cylf-dy afkfÈ gUMjfAU nfary lwgy. afkfÈ ivwc isRÈtI krqf qy Aus dy bxfey dyvqy afnMd mfxdy rhy sn. Kudf dy sfey qoN bx iensfn (afdm) dI awj inÈicq KudfpRsq pCfx bx geI sI.

         iesy afqm afnMd-hkIkq nUM pRgt krdy hoey gurU jI ny ikhf.

Kflsf akfl purK kI POj]

pRgitE Kflsf pRmfqmf kI mOj] (srb loh gRMQ)

         jykr gurbfxI-Dur kI bfxI, Ksm kI bfxI jF bRhm bIcfr hY qF gurU pMQ Kflsf vI akfl purK dy hukm rjf nfl pRgtfieaf igaf sI. ies pirBfÈf `qy pUry Auqrn leI ËrUrI hY-

afqm rs ijh jfnhI, so hY Kfls dyv]

pRB mih mo mih qfs mih rMck nfhn Byv]

ijs qrHF gurbfxI, gurU, rbfb qy rbfbI mrdfnf iewk rs ho jFdy sn Ausy qrHF Kflsf dIiKaf lY ky afqm rs jfx lYx vflf guriswK, gurU qy pRBU nfl aByd ho jFdf hY. gurU jI ny qF pihlF hI Purmfieaf hY (srb loh gRMQ)

Kflsf myro rUp hY Kfs] Kflsy mih hO krO invfs]

Kflsf myro muK hY aMgf] Kflsy ko ho sd sd sMgf]

         aijhI Kflsf dIiKaf dy ky joÈ iswDIaF Bry pRBU Bgq mfDo dfs bYrfgI nUM BfeI gurbKÈ isMG ‘‘bMdf isMG bhfdr’ bxf ky gurU jI ny mugl hkUmq dy iKlfP rxqwqy ivwc kyvl pMjI isMGF dI kmfn dy ky nFdyV qoN pMjfb Byijaf sI. Kflsy ny sMn 1708 qoN 1765 dy sMGrÈ ivwcoN lMG ky imsflF dy rfj sQfpq krn qoN pihlF lokfeI dy rfKy hox df snmfn pRfpq kr ilaf sI. imslF dy rfj ahMkfr ivwc pRvyÈ kIqy ivasnF ivwcoN mhfrfjf rxjIq isMG ny Kflsf ‘rfj df supnf sfkfr kIqf. ieh rfj supnf hI bx igaf ikAuNik iswKF dy jIvn ivwc guriswKI jIvn jfc qy afdrÈ rfj vYBv dy qyËfb ivwc Kur gey sn. ies sMsfr nUM iesy leI ivÈ sMsfr ikhf igaf hY ikAuNik ivÈy ivkfr dI dyv jIvn nUM rfkÈI bxf dyNdy hn. Kflsf isrjnf dy gurU mMqv nUM jykr nf vI smiJaf jf sky qF ies dI mirXfdf, rihq qy sImf nUM cyqy rwKxf sB qoN bVI loV hY.

jb lg Kflsf rhy inafrf]

qb lg qyj dIAu mY sfrf]

         inafrI pihcfn rwKx leI gurbfxI gurmiq anusfr afqm icMqn qy afpf pCfx dy rfh `qy qurnf ByKDfrI Kflsy dI pihlI loV hY.

BgqI aqy BgOqI df sumyl: Kflsf

-zf[ amndIp isMG twlyvflIaf

bfby nfnk df lfieaf iswKI df bUtf grU goibMd isMG jI ny aMimRq nfl isMj ky jVHoN mËbUq kr idwqf aqy ies bUty dy Puwl sdf cVHdIaF klf ivwc rihMdy hn, kdy nhIN murJfAuNdy, ieh qF AudoN vI kihMdy sn-

aYvyN Brm hY sfizaF kfqlF nUM

asIN hovF do jF cfr loko,

bdly ley qoN vI ijhVI tuwtxI nf

aYzI lMbI hY sfzI kqfr loko.

         ies bUty nUM jy iksy ny AuKyVn dI koiÈÈ kIqI qF Auh afpxf afp guaf bYTf. smyN-smyN dIaF srkfrF ny isMGF dy isrF dy muwl pfey, pr klgIDr dy sUrimaF ny kdy eIn nf mMnI.

         ikrq krn, nfm jpx, vMz Ckx df nfarf gurU nfnk jI ny idwqf, pr gurU goibMd isMG jI vyly hflfq kuJ aijhy ho gey sn ik nfm jpx dy nfl nfl qlvfr cuwkxI ËrUrI ho geI sI. ieh qlvfr grIbF nUM zrfAux leI nhIN sI sgoN ies df aslI mksd mËlUmF dI rwiKaf krnf aqy ËulmF nUM nwQ pfAuxf sI. gurU goibMd isMG jI ilKdy hn-

cUM kfr aËf hm hIlqy dr guËÈq.

hlfl asq burdn b ÈmÈIr dsq.

         asl ivwc gurU goibMd isMG vyly bfdÈfh aOrMgËyb bVf inrdeI sI. Auh gurF nfl twkr lYxI cfhuMdf sI. iesy kr ky gurU goibMd isMG jI ny ienklfb ilafAux leI POj dI sfjxf kIqI Kflsf. Kflsf kI hY? Kflsy df arQ hY ÈuwD, inrml arQfq-

jfgq joq jpY ins bfsur, eyk ibnF mn nYk nf afnY,

pUrn pRym pRqIq sjY, bRq gor, mVI, mt BUl n mfnY,

qIrQ dfn, dieaf, qp sMjm, iek ibnf nhIN eYk pCfnY,

pUrn joq jgY Gt mY, qb Kfls qih inKfils jfnY,

(svweIey pfqÈfhI 10)

         arQfq ijhVf mnuwK afpxy mn ivwc idn rfq akfl purK nUM iDafAuNdf hY aqy iewk mflk Cwz ky iksy hor nUM nhIN iDafAuNdf aqy Buwl ky vI vrq Dfrn nhIN krdf, kbrF jF mVHIaF, msfxF nUM nhIN pUjdf, qIrQF sbMDI, dfn, dieaf, qpwisaf qy byloVy sMjm afidkF sbMDI afphudrIaF mnOqF ivwcoN iksy iewk nUM vI nhIN mMndf aqy ijs dy mn ivwc pRBU dy ipafr dI joq bl rhI hovy AuhI Kflsf aKvfAuNdf hY, ies dy nfl hI Kflsf mËlUmF df rfKf hY.

         awj qoN 310 sfl pihlF gurU goibMd isMG jI ny afnMdpur sfihb dI DrqI `qy muridaF ivwc jfn pfAux leI aqy icVIaF qoN bfË quVfAux leI aMimRq iqafr kIqf. pMj ipafry jo ik vwK-vwK jfqF-DrmF nfl sbMDq sn, aMimRq dI Guwt Br ky gurU vfly bx gey. gurU goibMd isMG jI ny aMimRq afpxy hwQIN iqafr kr ky aqy pMj bfxIaF df pfT kr ky pMj GuwtF aMimRq dIaF ipaf ky pMj ipafry sfjy aqy Kflsy nUM pMj kkfrF df DfrnI bxn leI pryiraf aqy pMj ivkfrF kfm, kRoD, loB, moh, hMkfr qoN bcy rihx dI pRyrnf idwqI.

         pMj bfxIaF ijnHF ivwc jpujI sfihb BgqI leI, jfpu sfihb ÈkqI leI, cOpeI sfihb inmrqf leI, svweIey ivrfg leI aqy anMd sfihb df pfT KyiVHaF leI gurU goibMd isMG jI ny afp kIqf aqy pMj ipafry dXf isMG, Drm isMG, ihMmq isMG, mohkm isMG aqy sfihb isMG sfjy ijnHF ivwcoN dXf aqy Drm mn ivwc Aupjdy hn aqy mnuwK ivwc joÈ, ihMmq afAuNdI hY, Auh mohkm Bfv mËbUq ho jFdf hY aqy afpxy ipafry sfihb dy dr `qy kbUl hox df mfx hfsl krdf hY.

         kys Kflsy dI rihq mirafdf df icMnH hn. kysF dI sPfeI leI kMGf ËrUrI ikhf hY.

kMGf donoN vkq kr, pfg cuny kr bFDeI

dfqn nIq krY nf duK pfvY lfl jI.

(rihqnfmf BfeI nMd lfl jI)

kVf, kCihrf aqy ikrpfn (pMj krfrF) df DfrnI hoxf Kflsy leI lfËmI krfr idwqf.

ies pRkfr gurU goibMd isMG jI ny Kflsy dI sfjnf kIqI aqy ikhf ik Kflsy df pihrfvf Kflsy dI vwKrI pihcfx bxygf aqy Kflsf hËfrF `coN pCfixaf jf skygf.

afE, afpF afpxy igrvfn ivwc JfqI mfrIey, pRx krIey bfby nfnk dI soc `qy pihrf dyeIey gurU goibMd isMG jI dy drsfey swc dy mfrg AuWqy cwlIey.

ivsfKI dmdmf sfihb dI-kyvl iswDU

         dmdmf sfihb dy ivsfKI myly dI Èfn anUTI hY. BfvyN ivsfKI df idhfVf aMimRqsr aqy afnMdpur sfihb ivKy vI mnfieaf jFdf hY, pr dmdmf sfihb df ivsfKI mylf iswK ieiqhfs `c Kfs mukfm rwKdf hY. ÈrDflUaF dI afmd vrH-dr-vrHf vD rhI hY, pr pihlF dy mukfbly afvfjfeI sfDnF ivwc afeI qyËI kfrn hux Auh pihlF vFg bhuqy idn ieQy Tihr ky myly dy afnMd nhIN mfxdy. Auh smyN dy gyV muqfbk hux ies myly `c hfËrI lf ky vfps cly jFdy hn.

         dmdmf sfihb biTMzf qoN 28 iklomItr dI ivwQ `qy pwCm idÈf ivwc siQq hY. vYidk kfl ivwc vI ies asQfn dI mhwqqf sI jo sfKI poQI ivwc drj hY. kdy ieQy ‘srsvqI’ ndI vgdI sIy. irÈI mfrkMzy ies dy kMZy qp kiraf krdy sn. ieQy hI ‘sQfnyÈvr’ nF df ividak kyNdr hoieaf krdf sI, prMqU bfad ivwc hoeI vfqfvrx AuQl-puQl nfl ieh sB kuJ Kqm ho igaf. iPr sdIaF bfad sRI gurU nfnk dyv jI qy gurU qyg bhfdr jI ieQy afey.

         ies ngr dy ‘qlvMzI sfbo kI’ nfmkrx bfry ilKqI qy mOiKk ieiqhfs muqfbk iksy smyN ieh ielfkf isrsf (hirafxf) dy nËdIk dy muslmfn nvfb rfxIaf dI jfgIr huMdf sI. Aus ny afpxI chyqI DI Èfhbo nUM qlvMzI sxy ds ipMz dhyj ivwc idwqy ijs kr ky ies df nF ‘qlvMzI sfbo kI’ (Èfhbo kI) pY igaf. sRI gurU goibMd isMG jI afnMdpur sfihb df iklf Cwzx mgroN cmkOr sfihb, mfCIvfVf, dInf kFgV afid QfvF qoN huMdy hoey iKdrfxy dI Zfb (mukqsr) dI jMg Pqih krn mgroN sfl 1705 nUM ieQy puwjy aqy iek AuWcy itwby `qy cVH ky jMgI muihMm nUM Kqm krn dy sMkyq vjoN afpxf jMgI ‘kmrkwsf’ KolH ky muwK `coN Aucfiraf, “ieh hY sfzf afnMdpur vflf dmdmf.” ieMj ies pfvn asQfn df nF dmdmf sfihb mÈhUr ho igaf.

         ieiqhfskfrF muqfbk gurU jI ieQy 9 mhIny qy 9 idn rhy aqy afpxy imÈn nUM pRcfiraf. gurU jI ny ies smyN dOrfn nOvyN gurU qyg bhfdr jI dI bfxI Èfml kr ky BfeI mnI isMG qoN sRI gurU gRMQ sfihb dI dmdmI bIV ilKvfeI aqy ies dI pihlI kQf cflI isMGF nUM Kud suxfeI. gurbfxI dI dmdmI tksfl df afrMB ies qrHF hoieaf. bIV dy ilKx kfrj qoN bfkI bcI isafhI qy klmF ilKxsfr srovr ivwc pf ky gurU jI ny ies DrqI nUM ‘gurU kI kfÈI’ df vrdfn idMidaF Aucfiraf:

ieh hY pRgt hmfrI kfsI.

pVH hY iehF Zor mih rfsI.

lyKn gunI kivMd igafnI.

buD isMD hÍY hYN ieq afnI]

iqn ky kfrn klm gZ,

dyq pRgt hm zfr.

iswK sKf ieq pVHYNgy hmry keI hËfr]

(gur iblfs pf[ 10)

         AunHF ieQoN ‘akfl shfie’ dI mohr hyT sMgqF dy nfm hukmnfmy jfrI kr ky ies asQfn nUM qÉq vjoN mfx bKiÈaf. ienHF hukmnfimaF qy mohrF, jo ÈihËfdpurIey srdfrF kol sn, dy blbUqy `qy afKr lgBg ZfeI sdIaF dy lMmy arsy mgroN ies pRmuwK Dfrimk asQfn nUM ipClI sdI dy swTivaF ivwc ‘qÉq’ vjoN mfnqf dy idwqI geI aqy ardfs ivwc cfr dI bjfie pMj qÉqF df iËkr hox lwgf. ies asQfn df pRbMD ÈoRmxI gurduafrf pRbMDk kmytI ny sMBfilaf.

         afnMdpur sfihb ipwCoN gurU jI ny ieQy ivsfKI dy idhfVy `qy BfrI igxqI ivwc sMgqF nUM aMimRqpfn krvfieaf. aMgryË ieiqhfskfr zf trMp anusfr Kflsy dI sfjnf smyN sRI afnMdpur sfihb ivKy mnfeI geI ivsfKI dOrfn vIh hËfr lokF ny aMimRq Cikaf. gurU jI vwloN aOrMgËyb nUM ilKy pwqr ‘ËPrnfmf’ df juafb vI AunHF nUM ieQy hI hfsl hoieaf. iPr ieQoN dy dwKx vwl cfly pfey.

         awj gurUaF dI Xfd vjoN ieQy keI Dfrimk asQfn mOjUd hn. AunHF df pRmuwK qÉq sRI dmdmf sfihb hY ijQy gurU jI ny dmdmI bIV ilKvfeI hY aqy afpxf jMgI kmrkwsf KoilHaf. gurduafrf ilKxsr sfihb df iËkr pihlF hI kIqf jf cuwkf hY. gurduafrf bfbf bIr isMG, DIr isMG jI vI ieQy siQq hY ijQy dsvyN gurU jI ny inÈfny dI prK df kOqk kIqf. gurduafrf mMjI sfihb pfqÈfhI nOvIN aqy dsvIN ijQy nOvyN gurU Tihry sn. ies nfl lgdy gurUsr srovr dI syvf gurU jI ny afp duÈfly ivwc imwtI pf ky krvfeI sI. gurduafrf jMzsr sfihb ijQy gurU jI ny afpxy ispfhIaF nUM qnKfhF vMzIaF aqy afpxf GoVf iek jMz nfl bMinHaf vI ieQy siQq hY. ienHF qoN ielfvf gurduafrf mhwlsr, gurduafrf mMjI sfihb, gurduafrf mfqf sfihb kOr jI vI suÈoiBq hn. gurU jI ny ieQoN kUc krn qoN pihlF qÉq sRI dmdmf sfihb df pihlf jQydfr ÈhId bfbf dIp isMG nUM Qfipaf ijnHF dI Xfd `c KUh bfbf dIp isMG, Borf bfbf dIp isMG aqy burj bfbf dIp isMG sQfpq hn.

         ieQy qÉq sfihb `qy AuplbD gurU jI dIaF XfdgfrI inÈfnIaF ivwc mohr, sRI sfihb, bMdUk aqy iek pfvn ÈIÈf Èfml hn. ienHF qoN ielfvf qygf bfbf dIp isMG aqy afid bIV gurU gRMQ sfihb (Auqfrf bfbf dIp isMG jI vflf) Èfml hY. gurU jI dy sQfnk syvk BfeI zwl isMG dy kunby kol peIaF ieiqhfsk vsqF ivwc gurU jI dIaF do dsqfrF, colf, bfj dI zor, KMzf aqy mfqf sfihb kOr jI dy bsqr Èfml hn ijnHF dy drÈn vI ÈrDflU krdy hn. gurduafrf kMplYks aMdr hI sMq aqr isMG vwloN sQfpq kIqf buMgf msqUafxf iswK ÈrDflUaF leI vwKrf ruqbf rwKdf hY. sMq bfbf imwTf isMG dy pRbMD hyT cwl rhy ies buMgy ivwc iswK sMgIq aqy gurbfxI igafn df skUl cwl irhf hY ijQy pMjfb hI nhIN bfhrly rfjF qoN vI keI BuJMgI kIrqn aqy kQf vfrqf dI iswiKaf gRih krdy hn. ÈoRmxI akflI buwZf dl dI CfAuxI vI ieQy mOjUd hY ijhVy ivsfKI myly dI afKrI idn pUrI rvfieqI Èfno-ÈOkq nfl ‘mhwlf’ kwZdy hn. myly dy afKrI idn kwZy jfx vfly ies rvfieqI mhwly `c GoVsvfrI, gqkybfËI, qlvfrbfËI vrgy mukfbly nvIN pIVHI nUM pMQk ivrsy nfl joVdy hn.

         dmdmf sfihb dI ivsfKI myly `c AumVy lokF dy BfrI iekwT df Pfiedf AuTfAux ivwc iek pfsy isafsI lIzr koeI ksr nhIN Cwzdy. iek pfsy ienHF rfjsI kfnPrMsF `c hr pfrtI dy lIzr iek-dUjy `qy ‘lPËI icwkV’ AuCfl ky ies Dfrimk idhfVy df vfqfvrx gMDlf idMdy hn, dUjy pfsy bhuq sfrIaF svY-syvI sMsQfvF aqy sfDU-sMq ivsfKI mylf dyKx leI afey ÈrDflUaF leI Kfx-pIx df pRbMD krn leI muPq lMgr lgf ky syvf ivwc jut jFdy hn.

         ieQy siQq buMigaF dy kbËy nUM lY ky lMmy smyN qoN buMigaF dy muKIaF, ÈoRmxI gurduafrf pRbMDk kmytI aqy ÈoRmxI akflI buwZf dl ivcfly kÈIdgI cldI rhI hY. ienHF buMigaF dy kbiËaF sbMDI ieh iDrF adflqF `c vI puwj cuwkIaF hn. sfkf nIlf qfrf qoN bfad sRI hirmMdr sfihb dI syvf Aus smyN dI kFgrsI srkfrI srpRsqI hyT krvfAux dy kiQq doÈ vjoN buwZf dl muKI jQydfr sMqf isMG nUM pMQ `coN Cyk idwqf igaf sI aqy ies mgroN buwZf dl muKI aqy ÈoRmxI kmytI muKI mrhUm jQydfr gurcrn isMG tOhVf ivcfly lMmf smF kuJ gurduafiraF dy kbiËaF nUM lY ky aKbfrI ibafnbfËI cldI rhI.